40 mln zł na remonty bloków po PGR-ach. W Wielkopolsce rusza program „Ekologiczna Wieś”

Nawet pełne pokrycie kosztów termomodernizacji, wymiana starych źródeł ciepła i znaczące obniżenie rachunków za energię – takie są założenia pilotażowego programu „Ekologiczna Wieś”, który rusza w Wielkopolsce. Na modernizację wielorodzinnych budynków po dawnych PGR-ach przeznaczono 40 mln zł.

40 mln zł na remonty bloków po PGR-ach. W Wielkopolsce rusza program „Ekologiczna Wieś”. Fot. MKiŚ

Program będzie skierowany do wspólnot mieszkaniowych z terenów wiejskich i miejsko-wiejskich. Pierwszy nabór rozpocznie się 3 sierpnia 2026 r. i obejmie przygotowanie audytów energetycznych oraz dokumentacji technicznej.

Najpierw audyt, później adekwatna modernizacja

Program zostanie przeprowadzony w dwóch etapach. W pierwszym gminy będą mogły ubiegać się o środki na przygotowanie dokumentacji, która określi rzeczywisty stan techniczny budynków, zakres koniecznych prac oraz ich koszt.

Chodzi przede wszystkim o:

• audyty energetyczne,
• dokumentację projektową,
• ocenę źródeł ciepła,
• wycenę planowanych robót,
• wskazanie możliwych oszczędności energii.

Dopiero w drugim etapie finansowane będą konkretne inwestycje budowlane i instalacyjne.

Nabór na przygotowanie dokumentacji potrwa od 3 do 31 sierpnia 2026 r.

Dofinansowanie może pokryć całość kosztów

Odbiorcami wsparcia mają być wspólnoty mieszkaniowe, natomiast inwestycje w ich imieniu będą realizować gminy. Pomoc może wynieść choćby 100 proc. kosztów kwalifikowanych.

To istotna informacja dla mieszkańców osiedli popegeerowskich, ponieważ wiele wspólnot nie ma środków na sfinansowanie kompleksowych prac z własnego budżetu. Wysokie koszty dokumentacji, ocieplenia i wymiany instalacji przez lata blokowały modernizację takich obiektów.

Program ma objąć budynki wielorodzinne posiadające co najmniej cztery wyodrębnione lokale, w tym obiekty należące wcześniej do Państwowych Gospodarstw Rolnych.

Po 20 mln zł od samorządu i funduszu

Budżet pilotażu wynosi łącznie 40 mln zł. Środki zostaną zapewnione w równych częściach przez:

• Samorząd Województwa Wielkopolskiego – 20 mln zł,
• Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu – 20 mln zł.

List intencyjny otwierający drogę do realizacji programu podpisano 13 lipca 2026 r. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Wielkopolskiego. Dokument podpisali Jacek Bogusławski, członek Zarządu Województwa Wielkopolskiego, oraz Rafał Ratajczak, prezes WFOŚiGW w Poznaniu.

W wydarzeniu uczestniczyła również minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Ocieplenie ścian to tylko część planowanych prac

Program nie ogranicza się do wymiany okien czy ocieplenia elewacji. Założeniem jest głęboka termomodernizacja, czyli kompleksowa poprawa parametrów energetycznych całego budynku.

Zakres inwestycji może obejmować między innymi:

• ocieplenie ścian, stropów i dachów,
• wymianę okien i drzwi,
• modernizację instalacji grzewczych,
• likwidację starych i wysokoemisyjnych źródeł ciepła,
• montaż nowoczesnych systemów ogrzewania,
• poprawę wentylacji,
• ograniczenie strat energii.

Po pełnej modernizacji roczne zapotrzebowanie budynków na energię pierwotną ma spaść choćby o ponad 90 proc.

Niższe rachunki mają być najważniejszym efektem

Założeniem programu jest połączenie efektu środowiskowego z poprawą sytuacji ekonomicznej mieszkańców. Stare, nieocieplone bloki zużywają znacznie więcej energii niż budynki po kompleksowej termomodernizacji.

– Program „Ekologiczna Wieś” to prawdziwe podwójne „eko”. Ekologia idzie tu w parze z ekonomią – podkreśliła Paulina Hennig-Kloska.

Minister zwróciła uwagę, iż wiele budynków na terenach po dawnych PGR-ach przez lata było modernizowanych tylko częściowo albo wcale. W efekcie mieszkańcy płacą wysokie rachunki, mimo iż komfort cieplny w lokalach pozostaje niski.

Jak zaznaczyła, najtańszą energią jest ta, której nie trzeba zużyć. Poprawa efektywności budynków ma więc ograniczyć zależność domowych budżetów od zmian cen energii.

W Wielkopolsce może być około 2 tys. takich budynków

Skala potrzeb jest znacznie większa niż budżet pierwszego pilotażu. Z ankiet przeprowadzonych w 85 wielkopolskich gminach wynika, iż modernizacji może wymagać co najmniej 2 tys. budynków wielorodzinnych związanych z dawnymi PGR-ami.

Oznacza to, iż pierwsza edycja nie obejmie wszystkich obiektów. Pozwoli jednak rozpocząć prace w budynkach znajdujących się w najgorszym stanie oraz sprawdzić, jakie rozwiązania organizacyjne i finansowe można wykorzystać w kolejnych naborach.

– Pilotaż pozwoli nam rozpocząć modernizację najbardziej potrzebujących budynków, a jednocześnie wypracować rozwiązania, które będzie można wykorzystać w kolejnych działaniach – wskazał Rafał Ratajczak.

Wielkopolska drugim regionem z takim pilotażem

Wielkopolska jest drugim województwem w Polsce, które uruchamia pilotaż „Ekologicznej Wsi”. Projekt ma pokazać, czy podobny model wsparcia można później zastosować w większej skali.

Ważna będzie nie tylko liczba ocieplonych budynków, ale również rzeczywista redukcja zużycia energii, spadek kosztów ogrzewania i poprawa jakości powietrza.

Dla mieszkańców osiedli popegeerowskich program może oznaczać pierwszą od wielu lat szansę na kompleksowy remont bez konieczności finansowania całej inwestycji z własnych środków. Najbliższym krokiem będzie przygotowanie audytów i dokumentacji, bez których budynki nie zostaną zakwalifikowane do etapu inwestycyjnego.