2 godzin temu
Rozwój technologii na obszarach wiejskich przestaje być odległą wizją, a staje się elementem krajowej polityki strukturalnej. 25 maja 2026 roku oficjalnie zainaugurowano projekt RURALSTRAT, którego celem jest wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi (smart villages) w Polsce. Inicjatywa zrzeszająca administrację rządową, samorząd oraz sektor naukowy ma dostarczyć samorządom gotowe rozwiązania do planowania lokalnych inwestycji, transportu i usług publicznych.
Czym jest Smart Village? Nowoczesne technologie w służbie samorządów
Koncepcja smart village zakłada wykorzystanie nowoczesnych narzędzi cyfrowych i organizacyjnych do poprawy jakości życia mieszkańców oraz efektywności zarządzania jednostkami terytorialnymi. Projekt RURALSTRAT ma przenieść te założenia z poziomu teorii do praktycznych wdrożeń.
– Smart village nie jest już dzisiaj teorią ani odległą wizją. Takie rozwiązania już działają na polskiej wsi i realnie ułatwiają życie mieszkańcom. Chcemy jeszcze lepiej wykorzystać nowe technologie po to, żeby poprawiać jakość życia na obszarach wiejskich i zwiększać dostęp do nowoczesnych usług publicznych – wyjaśnia minister Stefan Krajewski.
Przedsięwzięcie potrwa do kwietnia 2029 roku. W tym czasie konsorcjum projektowe przygotuje analizy, rekomendacje oraz ramy strategiczne dla polityk krajowych i regionalnych. Eksperci ocenią także skuteczność rozwiązań technologicznych funkcjonujących już w innych państwach europejskich, aby zaadaptować je do polskich realiów.
Cyfryzacja infrastruktury i fundusze celowe. Rola KPO i programu GOSPOSTRATEG
Modernizacja obszarów wiejskich opiera się na konkretnych wdrożeniach technologicznych. Jako przykład takich działań wskazuje się wdrażane w tej chwili systemy zdalnego odczytu liczników wody, finansowane ze środków Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Automatyzacja procesów pozwala na optymalizację czasu mieszkańców, z których coraz większa część łączy pracę w sektorze agrobiznesu lub poza nim z obowiązkami domowymi.
Projekt RURALSTRAT uzyskał finansowanie w ramach XII konkursu programu GOSPOSTRATEG. Znalazł się w gronie 7 projektów wybranych do dofinansowania spośród 15 zgłoszonych wniosków. Łączny budżet przyznany na realizację tych inicjatyw wynosi ponad 38 milionów złotych.
Wypracowane w trakcie projektu analizy mają pomóc w optymalnym programowaniu i dystrybucji środków z nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Dokładne zmapowanie potrzeb technicznych i społecznych ułatwi konstruowanie celowych programów wsparcia dla:
infrastruktury gminnej i transportowej,
modernizacji sektora przetwórczego,
rozwoju cyfrowego gospodarstw i instytucji lokalnych.
Współpraca administracji i nauki: Cel to „prawo do pozostania”
W realizację przedsięwzięcia zaangażowano około 80 naukowców i ekspertów. Partnerem naukowym projektu jest Politechnika Białostocka. Władze uczelni zwracają uwagę, iż rozwój inteligentnych wsi wymaga podejścia interdyscyplinarnego.
– Chcemy przygotować rozwiązania, które będzie można wykorzystać nie tylko w naszym regionie, ale również w całym kraju. Smart village to nie tylko technologie. Duże znaczenie mają także kwestie społeczne, środowiskowe i organizacyjne – zaznacza prof. Marta Kosior-Kazberuk, rektor Politechniki Białostockiej.
W strukturę wykonawczą włączyła się również Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH. Instytut ten odpowiada za opracowanie analiz foresightowych oraz audyt krajowych i europejskich przepisów prawnych regulujących cyfryzację wsi.
Z perspektywy samorządowej, co podkreślił marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym, kluczowa jest realizacja koncepcji „prawa do pozostania”. Celem działań strategicznych jest wyrównanie szans infrastrukturalnych między miastem a wsią, aby mieszkańcy i młodzi przedsiębiorcy rolni decydowali się na prowadzenie działalności w rodzinnych stronach ze względu na atrakcyjne warunki, a nie z braku alternatyw.
