Dopłaty, susza i przyszłość WPR. Młodzi rolnicy usłyszeli ważne zapowiedzi

Młodzi rolnicy chcą konkretów: stabilnych dopłat, realnej pomocy w kryzysach, jasnych zasad po 2027 roku i większego wpływu Polski na podział unijnych pieniędzy. Podczas posiedzenia Rady Młodych Rolników przy Krajowej Radzie Izb Rolniczych minister rolnictwa Stefan Krajewski mówił o możliwym wydłużeniu terminu składania wniosków o płatności obszarowe, przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej, problemach rynkowych oraz działaniach wobec suszy, ASF i chorób drobiu.

Młodzi rolnicy pytają o przyszłość gospodarstw. Minister mówi o wsparciu, suszy i nowej WPR. Fot. MRiRW

Trudny sezon i możliwe wydłużenie terminu składania wniosków

Tegoroczny sezon od początku stawia rolników pod ścianą. Problemy z przezimowaniem części upraw ozimych, lokalne szkody, konieczność przesiewów i niepewność pogodowa sprawiają, iż wielu gospodarzy musi korygować plany produkcyjne. To bezpośrednio wpływa także na przygotowanie wniosków o płatności obszarowe.

Minister Stefan Krajewski poinformował, iż w resorcie realizowane są analizy dotyczące możliwości wydłużenia terminu składania wniosków o dopłaty obszarowe. Dla rolników byłaby to ważna decyzja, szczególnie tam, gdzie sytuacja na polach wciąż się zmienia i trudno jednoznacznie określić strukturę zasiewów.

– Widzimy trudne położenie rolników w bieżącym sezonie, które wynika m.in. z warunków pogodowych, problemów z przezimowaniem upraw ozimych czy koniecznością przeprowadzenia ewentualnych przesiewów. Rozpoczęliśmy analizę sytuacji i pracujemy nad wydłużeniem terminu składania wniosków o płatności obszarowe. Mam nadzieję, iż uda nam się podjąć wiążące decyzje w najbliższych dniach, abyśmy je mogli jak najszybciej zakomunikować rolnikom – zapowiedział minister Krajewski.

Dla gospodarstw oznacza to jedno: decyzja o ewentualnym przesunięciu terminu może mieć praktyczne znaczenie, ale rolnicy nie powinni odkładać przygotowania dokumentów na ostatnią chwilę.

Przyszłość WPR po 2027 roku. Polska chce większego wpływu na podział pieniędzy

Jednym z najważniejszych tematów spotkania była przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 roku. To sprawa kluczowa nie tylko dla dużych gospodarstw, ale także dla młodych rolników, którzy dopiero budują swoją pozycję i planują inwestycje na wiele lat.

Minister Krajewski podkreślił, iż Polska zabiega o to, aby państwa członkowskie miały większy wpływ na sposób podziału środków z WPR. To istotne, bo potrzeby rolnictwa w poszczególnych krajach różnią się pod względem struktury gospodarstw, kosztów produkcji, klimatu, poziomu inwestycji i zagrożeń rynkowych.

– Zabiegamy o to, aby państwa członkowskie miały większy wpływ na sposób podziału środków ze Wspólnej Polityki Rolnej. Szacujemy, iż łączny budżet na rolnictwo, przetwórstwo i obszary wiejskie wraz z wkładem krajowym może wynieść ok. 48,6 mld euro – podkreślił minister rolnictwa.

Dla młodych producentów najważniejsze będzie to, czy przyszła WPR utrzyma mocne instrumenty inwestycyjne, premię na start, wsparcie modernizacyjne oraz narzędzia pomagające przetrwać kryzysy rynkowe i pogodowe. Bez tego trudno mówić o realnej zmianie pokoleniowej na wsi.

Młodzi rolnicy mają być jednym z priorytetów

Resort rolnictwa wskazuje, iż wsparcie dla młodych producentów pozostaje jednym z priorytetów. Przykładem mają być przepisy zwiększające premie dla młodych rolników, którzy zdecydują się na rozwój produkcji zwierzęcej.

To istotny kierunek, bo hodowla jest dziś jednym z najbardziej wymagających obszarów rolnictwa. Wysokie koszty pasz, energii, paliwa, wymogi weterynaryjne, bioasekuracja i niestabilność cen sprawiają, iż młodzi gospodarze często rezygnują z wejścia w produkcję zwierzęcą albo ograniczają jej skalę.

Wyższe wsparcie ma być zachętą do inwestowania w ten sektor. Nie chodzi jednak wyłącznie o samą premię. Młody rolnik potrzebuje stabilnego otoczenia: przewidywalnych przepisów, dostępu do ziemi, korzystnych kredytów, ochrony przed skutkami chorób zwierząt i sprawnych systemów rekompensat.

Rynki pod lupą. Zboża, mleko, ziemniaki i warzywa

Podczas spotkania poruszono również aktualną sytuację rynkową. Ministerstwo deklaruje, iż stale monitoruje rynki zbóż, mleka, ziemniaków oraz warzyw. To sektory, w których rolnicy szczególnie mocno odczuwają wahania cen, presję kosztową i problemy ze zbytem.

Dla młodych gospodarstw niestabilność rynku jest szczególnie niebezpieczna. Rolnik, który dopiero inwestuje, spłaca kredyty lub rozwija produkcję, ma mniejszą odporność na nagłe spadki cen. Dlatego sama obserwacja rynku nie wystarczy. Rolnicy oczekują mechanizmów, które pozwolą szybciej reagować, zanim kryzys uderzy w gospodarstwa najmocniej.

Resort prowadzi także rozmowy z Ministerstwem Finansów na temat dodatkowego wsparcia w związku z rosnącymi kosztami paliw i nawozów. To jeden z najbardziej palących tematów w gospodarstwach, bo koszty produkcji w ostatnich latach stały się równie ważnym problemem jak ceny skupu.

Susza i aplikacja suszowa. Rolnicy czekają na sprawniejszy system

W dyskusji nie mogło zabraknąć tematu suszy. Dla wielu gospodarstw to już nie jednorazowe zjawisko, ale powtarzające się ryzyko, które wpływa na plony, jakość pasz, opłacalność produkcji i zdolność do wywiązywania się z umów.

Minister Stefan Krajewski zapowiedział planowane usprawnienie aplikacji suszowej. Chodzi o rozszerzenie zakresu danych gromadzonych w systemie, tak aby państwo mogło skuteczniej reagować na klęski żywiołowe.

– Analizujemy również mechanizmy rekompensat za szkody spowodowane przez choroby zwierząt, zwłaszcza w sektorze drobiu i w związku z ASF oraz planujemy usprawnienie aplikacji suszowej – poprzez rozszerzenie zakresu gromadzonych przez nią danych – aby móc skuteczniej reagować na klęski żywiołowe – zaznaczył szef resortu rolnictwa.

Dla rolników najważniejsze będzie to, czy zmiany przełożą się na bardziej wiarygodne szacowanie strat i szybszą wypłatę pomocy. W ostatnich latach właśnie tempo działania i sposób oceny szkód były jednymi z najczęściej podnoszonych problemów.

Choroby zwierząt i rekompensaty. Drób i ASF przez cały czas na liście zagrożeń

Minister odniósł się także do problemu chorób zwierząt. Wśród najważniejszych zagrożeń wymieniono sytuację w sektorze drobiu oraz ASF. Dla gospodarstw utrzymujących zwierzęta oznacza to nie tylko ryzyko strat produkcyjnych, ale również koszty bioasekuracji, ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt i problemy ze sprzedażą.

Resort analizuje mechanizmy rekompensat za szkody spowodowane chorobami zwierząt. To szczególnie ważne dla młodych rolników, którzy często inwestują w budynki, stada i wyposażenie, a nagłe ognisko choroby może zachwiać płynnością całego gospodarstwa.

W takich sytuacjach liczy się nie tylko wysokość pomocy, ale także prostota procedur. o ile rolnik musi długo czekać na decyzję albo wypłatę, choćby dobrze zaplanowane gospodarstwo może znaleźć się w trudnej sytuacji finansowej.

Dziki, ASF i gospodarka łowiecka. Minister mówi o równowadze

Członkowie Rady Młodych Rolników poruszyli również temat gospodarki łowieckiej. Minister Krajewski podkreślił, iż w walce z ASF konieczne jest skuteczne zarządzanie populacją dzików.

To temat, który od lat budzi emocje na wsi. Rolnicy wskazują na szkody łowieckie, zagrożenie chorobami i problemy z wypłatą odszkodowań. Z drugiej strony każda decyzja dotycząca zwierzyny musi uwzględniać także ochronę przyrody.

Minister zwrócił uwagę na przykład łosi. Według przedstawionych danych ich populacja wzrosła z około 1,5 tys. sztuk w 2001 roku do około 40 tys. obecnie.

– Gospodarka łowiecka musi opierać się na zachowaniu równowagi – z jednej strony ochronie gatunków, a z drugiej skutecznym zarządzaniu ich populacją. Przykład łosi pokazuje, jak bardzo zmieniła się sytuacja. To wyraźny sygnał, iż konieczne są odpowiednie działania regulacyjne – podkreślił minister.

Biogazownie i nowe rozwiązania w gospodarstwach

Spotkanie było także okazją do rozmowy o nowoczesnych rozwiązaniach w gospodarstwach. Jednym z tematów było wykorzystanie nadwyżek surowców w biogazowniach.

Dla młodych rolników może to być istotny kierunek, zwłaszcza tam, gdzie gospodarstwo dysponuje obornikiem, gnojowicą, odpadami roślinnymi lub innymi surowcami organicznymi. Biogazownia może pomóc zagospodarować część produkcji ubocznej, ograniczyć koszty energii i zwiększyć niezależność gospodarstwa.

Nie jest to jednak rozwiązanie dla wszystkich. Wymaga skali, kapitału, odpowiedniej organizacji i stabilnych przepisów. Dlatego rolnicy oczekują, iż państwo będzie nie tylko mówiło o transformacji energetycznej, ale także tworzyło warunki do inwestycji możliwych do udźwignięcia przez gospodarstwa rodzinne.

Młodzi rolnicy chcą stabilizacji, nie tylko zapowiedzi

Posiedzenie Rady Młodych Rolników pokazało, iż młode pokolenie rolników nie pyta już tylko o wysokość dopłat. Coraz częściej pyta o przewidywalność, bezpieczeństwo inwestycji, ochronę przed kryzysami i realny wpływ na kształt przyszłej polityki rolnej.

Przed rolnictwem stoją jednocześnie wyzwania pogodowe, rynkowe, sanitarne i regulacyjne. Dlatego przyszła WPR po 2027 roku będzie miała najważniejsze znaczenie. Od jej kształtu zależy, czy młodzi gospodarze będą widzieli w rolnictwie szansę na rozwój, czy coraz częściej będą rezygnować z produkcji.

Najbliższe decyzje dotyczące terminu składania wniosków o płatności obszarowe, zmian w aplikacji suszowej, wsparcia dla produkcji zwierzęcej i przyszłego budżetu WPR będą dla rolników ważnym testem. Bo młodzi gospodarze potrzebują nie tylko deklaracji, ale narzędzi, które pomogą im prowadzić gospodarstwa w coraz trudniejszych warunkach.