Dzierżawa zamiast wyprzedaży. KOWR zmienia rynek ziemi rolnej

Rok 2025 pokazał wyraźnie, iż państwowa ziemia coraz częściej pracuje na rzecz gospodarstw, a nie odwrotnie. Dane Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nie pozostawiają wątpliwości: dzierżawa stała się kluczowym narzędziem zagospodarowania gruntów rolnych, a rolnicy oceniają ten model jako korzystny i stabilny.

Dzierżawa zamiast sprzedaży. Tak KOWR realnie wspiera rolników

Nie jest to tylko opinia środowiska. Pozytywny odbiór działalności KOWR potwierdzają również wyniki badania „Polska wieś i rolnictwo”, które pokazują rosnące zaufanie do sposobu gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Ponad milion hektarów w dzierżawie

Od początku funkcjonowania instytucji państwowych zarządzających ziemią rolną – od AWRSP, przez ANR, po obecny KOWR – do Zasobu WRSP trafiło około 4,7 mln hektarów gruntów. Na koniec 2025 roku w Zasobie pozostawało niemal 1,323 mln ha, z czego zdecydowana większość była aktywnie użytkowana.

Najważniejsza liczba? 1,049 mln ha w dzierżawie, użytkowanych na podstawie ponad 70 tysięcy umów. To dowód, iż dzierżawa nie jest rozwiązaniem tymczasowym, ale trwałym filarem struktury agrarnej.

Dlaczego dzierżawa wygrywa ze sprzedażą

Rolnicy nie ukrywają, iż to forma najbardziej elastyczna. Nie wymaga zamrażania kapitału, pozwala szybciej powiększać areał i daje przestrzeń na inwestycje w maszyny, technologię czy produkcję zwierzęcą. W realiach wysokich kosztów produkcji i niepewności rynkowej ma to najważniejsze znaczenie.

W samym 2025 roku KOWR wydzierżawił 63,3 tys. ha gruntów, podpisując niemal 3,5 tys. nowych umów. Dodatkowo przedłużono blisko 8 tys. umów obejmujących prawie 120 tys. ha. To sygnał stabilizacji – zarówno dla rolników, jak i dla rynku ziemi.

Gdzie dzierżawi się najwięcej

Największe areały dzierżawione są tam, gdzie historycznie koncentracja gruntów Skarbu Państwa była największa. Prym wiodą:

• woj. zachodniopomorskie – 215,9 tys. ha,
• wielkopolskie – 161,8 tys. ha,
• dolnośląskie – 151,8 tys. ha,
• warmińsko-mazurskie – 125,8 tys. ha.

Na drugim biegunie znajdują się województwa o silnie rozdrobnionej strukturze agrarnej, jak świętokrzyskie czy małopolskie.

Sprzedaż pod kontrolą

Sprzedaż państwowej ziemi utrzymuje się na stabilnym, niskim poziomie. W 2025 roku KOWR sprzedał 5,2 tys. ha, co mieści się w widełkach obowiązujących od czasu wstrzymania masowej sprzedaży gruntów w 2016 roku.

Co istotne, sprzedaż odbywa się głównie w trybie przetargowym lub w ramach prawa pierwszeństwa dla dzierżawców. Choć w 2025 roku zorganizowano 16,3 tys. przetargów, ich skuteczność wyniosła jedynie 25%, co pokazuje, iż rynek ziemi przez cały czas jest ostrożny.

Nieodpłatne przekazania napędzają lokalny rozwój

Obok dzierżawy i sprzedaży istotną rolę odgrywają nieodpłatne przekazania gruntów. W 2025 roku KOWR przekazał w tej formie 3,7 tys. ha, głównie jednostkom samorządu terytorialnego.

To na tych działkach powstają szkoły, drogi dojazdowe, oczyszczalnie ścieków, obiekty sportowe i infrastruktura wodna. Każdy taki hektar to realny impuls rozwojowy dla wsi i mniejszych miejscowości – bez obciążania lokalnych budżetów kosztami zakupu ziemi.

Co jeszcze czeka na rozdysponowanie

Na koniec 2025 roku do rozdysponowania pozostawało 170,2 tys. ha gruntów, przy czym znaczna część z nich to działki trudne: rozdrobnione, o słabej jakości, z problemami wodnymi lub położone w niekorzystnym terenie.

Najwięcej takich gruntów znajduje się w województwach zachodniopomorskim i dolnośląskim, co pokazuje, iż wyzwaniem na kolejne lata nie będzie ilość ziemi, ale jej jakość i funkcjonalność.

Bilans jest jasny

Rok 2025 potwierdził, iż dzierżawa służy rolnikom – daje im dostęp do ziemi, stabilność gospodarowania i przestrzeń do rozwoju. KOWR, stawiając na ten model, nie tylko zarządza państwowym majątkiem, ale realnie wpływa na strukturę polskiego rolnictwa. W czasach niepewności rynkowej to właśnie takie narzędzia okazują się najcenniejsze.