Emerytura z KRUS i ZUS będzie wyższa? Nowe prawo objęłoby ponad 600 tys. Polaków

Osoby, które choćby przez 40 lat ciężko pracowały w gospodarstwie lub na etacie, teraz otrzymują niską emeryturę. „To rażąca niesprawiedliwość” – uważa szef Wielkopolskiej Izby Rolniczej. Organizacja chce, aby emerytura z KRUS i ZUS była znacznie wyższa i proponuje wprowadzenie emerytury proporcjonalnej z obu systemów.

40 lat pracy, a emerytura może być na poziomie niemal minimum

Wielkopolska Izba Rolnicza i Krajowa Rada Izb Rolniczych apelują do ministra rolnictwa i rządu o zmianę zasad przyznawania emerytur z KRUS i ZUS. Zmiany miałyby objąć przede wszystkim osoby, które przez kilka lub kilkanaście lat pracowały w gospodarstwie rolnym, a później musiały przejść na etat. A okres transformacji polskiej gospodarki, w tym rolnictwa, sprawił, iż setki tysięcy rolników musiało przekwalifikować się i podjąć pracę w innych zawodach.

Tacy rolnicy łącznie mają choćby 40 lat stażu i opłacania składek – część w KRUS, a część w ZUS. Ale tak długi czas pracy nie przekłada się na odpowiednio wysoką emeryturę z KRUS i ZUS. Dlaczego tak się dzieje? Otóż po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) nie mają 25 lat ubezpieczenia rolniczego potrzebnych do uzyskania emerytury rolniczej z KRUS. Jednocześnie wysokość ich emerytury z ZUS nie odpowiada całemu okresowi pracy. Z tego względu często kwalifikują się jedynie do najniższych świadczeń z ZUS, a okres ubezpieczenia w KRUS jedynie nieco podnosi emeryturę poprzez tzw. zwiększenie rolne.

– Sytuacja ta prowadzi do rażącej niesprawiedliwości społecznej systemu. Państwo polskie powinno premiować każdą wpłaconą składkę, niezależnie od tego, do którego filaru ubezpieczeń trafiła – podkreśla Mieczysław Łuczak, prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej.

„2 tys. zł brutto miesięcznie to zdecydowanie za mało, by samodzielnie funkcjonować”

Wspomniane tzw. zwiększenia rolne nie daje dużego wsparcia. w tej chwili osoba, która przez 20 lat płaciła składki na KRUS powiększy swoją emeryturę z ZUS o zaledwie 356,13 zł brutto! To oznacza, iż wiele osób mimo przepracowania ponad 40 lat otrzymuje około 2000–2200 zł emerytury.

– Osoby ciężko pracujące przez całe życie otrzymają rażąco niskie świadczenia. Dla wielu z nich świadczenie na poziomie kilka ponad 2 tys. zł brutto miesięcznie to zdecydowanie za mało, by samodzielnie funkcjonować i pokrywać koszty leczenia, opieki czy ogrzewania w okresie zimowym – podkreśla posłanka Elżbieta Polak.

Nie oznacza to oczywiście, iż każdy rolnik z mieszanym stażem otrzyma najniższą emeryturę. Problem polega na czym innym: system nie zawsze pozwala w prosty sposób przełożyć wszystkie lata opłacania składek w KRUS i ZUS na jedno świadczenie odpowiadające całej historii zawodowej. Dlatego Wielkopolska Izba Rolnicza i Krajowa Rada Izb Rolniczych postulują o zmianę tego systemu.

Emerytura z ZUS i KRUS. Problem dotyczy ponad 600 tys. osób

Problemy dotyczy setek tysięcy osób, które odkładały składki w obu systemach emerytalnych. Dane wskazują, iż ze zwiększenia rolnego w ZUS korzysta ponad 600 tys. osób. To pokazuje, jak duża grupa świadczeniobiorców może być zainteresowana sposobem rozliczania okresów ubezpieczenia rolniczego.

I właśnie dlatego samorząd rolniczy naciska na rząd, aby wrócić do dyskusji o emeryturach z KRUS i ZUS. Zwłaszcza, iż w ocenie Mieczysława Łuczaka, rolnicy, którzy przez lata opłacali składki do KRUS, a później do ZUS, zderzają się z murem biurokracji.

– Ich ciężko zarobione i wpłacone do KRUS pieniądze często nie dają im prawa do odrębnego świadczenia rolniczego. Natomiast mechanizmy rekompensaty w ZUS są dla wielu mało korzystne lub niedostępne ze względu na sztywne progi – zauważa szef WIR.

Co to jest zwiększenie rolne w ZUS?

Mowa tu właśnie o zwiększeniu rolnym w ZUS. Jest to świadczenie, które przysługuje seniorom po osiągnięciu wieku emerytalnego, ale nie uzyskali prawa do samodzielnej emerytury rolniczej, ponieważ odprowadzali składki do KRUS przez okres krótszy niż wymagane 25 lat.

ZUS określa wysokość dodatku w prosty sposób. Za każdy rok odprowadzania składek w ubezpieczeniu rolniczym przyznaje do świadczenie dodatkowo 1 proc. emerytury podstawowej KRUS. Przy obecnych stawkach oznacza to w praktyce, iż za każdy rok pracy w gospodarstwie rolny, ZUS do emerytury w 2026 r. dopłaci dodatkowo 17,81 zł brutto miesięcznie zwiększenia rolnego.

To dość niskie wsparcie za tak wiele lat ciężkiej pracy. Z tego właśnie powodu samorząd rolniczy chce zmiany zasad.

Zasada „złotówka za złotówkę”. Rolnicy żądają emerytury proporcjonalnej

Jednym z głównych postulatów Wielkopolskiej Izby Rolnicza jest wprowadzenie rozwiązania, które można określić jako zasadę „złotówka za złotówkę”. Chodzi o to, aby okresy ubezpieczenia w KRUS były uwzględniane przy emeryturze z ZUS w sposób bardziej proporcjonalny do rzeczywiście opłaconych składek.

W praktyce oznaczałoby to odejście od sytuacji, w której rolnik z mieszanym stażem musi mierzyć się ze sztywnymi warunkami i ograniczeniami wynikającymi z funkcjonowania dwóch odrębnych systemów.

Warto także zwrócić uwagę na drugi pomysł izb rolniczych, który można określić jako propozycję „dokupienia” brakujących składek w KRUS. Samorząd rolniczy postuluje, aby osoby, które mają co najmniej 10 lat ubezpieczenia w KRUS i osiągnęły wiek emerytalny, miały możliwość dopłacenia pozostałych składek, tym samym uzyskując prawo do emerytury w KRUS niezależnie od nabytych uprawnień w ZUS. Dzięki temu mogliby otrzymywać emeryturę z KRUS i ZUS.

Propozycja samorządu rolniczego sprowadza się więc do tych najważniejszych zmian:

Warto jednak pamiętać, iż to na razie postulat, a nie obowiązujące rozwiązanie.

Czy rząd zmienia zasady emerytur z KRUS i ZUS?

Gdyby propozycje samorządu rolniczego weszły w życie, to dla setek tysięcy osób to wyższą emeryturę z KRUS i ZUS. Jednak jak na razie nie wiadomo, czy i kiedy pomysł emerytur proporcjonalnych zostanie wprowadzamy w życie.

Natomiast zarówno Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i KRUS dostrzegają konieczność przeprowadzenie reform rolniczego systemu emerytalnego. Wiceprezes KRUS wskazuję, iż po zmianach system będzie bardziej elastyczny dla osób aktywnych zawodowo. Planowane zmiany mają pozwolić mieszkańcom wsi ubezpieczonym w Kasie na podejmowanie pracy np. na umowę-zlecenie bez ryzyka automatycznego wykluczenia z rolniczego systemu ubezpieczeń. Reforma miałaby dać również większe możliwości zawieszania renty i emerytury z KRUS.

Z kolei resort rolnictwa rozpoczął już prace analityczne zmierzające do przygotowania zmian w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

– Rozważano m.in. rozwiązania zwiększające elastyczność systemu, w tym w zakresie uwzględniania okresów ubezpieczenia w różnych systemach oraz poprawy adekwatności świadczeń – podkreśla Adam Nowak, wiceminister rolnictwa.

Kiedy i jak zasady wypłacania emerytury z KRUS i ZUS się zmienią? To na razie trudno powiedzieć.

Przeczytaj także ten artykuł: Emerytura z KRUS o ponad 2 tys. zł niższa niż z ZUS-u. „To za mało by samodzielnie żyć”.

Najważniejsze informacje o zmianach emerytury z KRUS i ZUS

• Emerytury z KRUS i ZUS powinny zostać zmienione – postulują organizacje rolnicze.
• WIR chce wprowadzenia emerytur proporcjonalnych i odpowiedniego transferowanie kapitału emerytalnego między KRUS a ZUS bez ograniczeń progowych.
• Problem dotyczy osób z mieszanym stażem, które w swoim życiu pracowały zarówno w gospodarstwie, jak i poza rolnictwem.
• Zwiększenie rolne w ZUS pozwala podwyższyć emeryturę, ale to dość niski dodatek do świadczenia.
• W 2025 r. ze zwiększenia rolnego korzystało ponad 600 tys. osób.
• WIR postuluje, aby rolnicy otrzymali szansę na dopłacenie brakujących składek w KRUS przez osoby z co najmniej 10-letnim stażem rolniczym.
• KRIR skierował postulat do ministra rolnictwa i nie wiadomo czy te propozycje wejdą w życie.

Źródło: KRIR, Agrofakt.pl