2 godzin temu
Symbolem trwającej hossy będzie dla mnie nie rewolucja technologiczna, tylko przekonanie powtarzane przez wiele osób w mediach społecznościowych, iż w długim terminie zyski z akcji są prawie pewne. Że wystarczy cierpliwie czekać, żeby uzyskać średniorocznie 8-10 procent inwestując w odpowiednio szeroki indeks akcji, czyli ETF. Oraz, iż cierpliwość, dyscyplina oraz nieprzejmowanie się codziennym szumem jest źródłem sukcesu. Statystyka pokazuje, iż spełniając te warunki NA PEWNO zarobisz w długim terminie.
Na poparcie tych tez zwykle załącza się wykresy z wykładniczo rosnącymi liniami. Pokazując, iż jeżeli się weźmie okresy dwudziesto lub trzydziestoletnie to nie ma możliwości, żeby stracić pieniądze. Obecna hossa to przeświadczenie, iż na rynku akcji bardzo łatwo jest zarobić. Aż dziw, iż przez dekady a choćby setki lat istnienia rynków, nikt tego nie odkrył.
Z długim terminem jest jednak ten problem, iż składa się z wielu krótkich okresów. A w tych dzieje się życie. Nasze codzienne. Z niespodziankami, zaskoczeniami, planami, które trzeba zmieniać i weryfikować, z emocjami wywoływanymi dziesiątkami drobnych lub bardzo istotnych wydarzeń.
Wyobraź sobie, iż ktoś proponuje ci inwestycję drogi czytelniku. W ciągu pięćdziesięciu lat średni roczny zysk wynosił 10,5 procent. I to bez dywidend! Wchodzisz w to? Powiedzmy na piętnaście lat. A może choćby trzydzieści?
Brzmi nieźle? Tyle właśnie zyskał indeks NASDAQ Composite od momentu uruchomienia tego rynku w 1971 roku. Jesteśmy rówieśnikami. W momencie startu Nasdaq nie był jeszcze rynkiem kojarzonym przede wszystkim z firmami technologicznymi. Był miejscem, w którym notowano akcje wielu młodych i mniejszych przedsiębiorstw, często niespełniających wymagań dopuszczenia do obrotu na tradycyjnych giełdach, takich jak New York Stock Exchange. Trudno w to uwierzyć, ale trochę taki New Connect.
Sam Nasdaq wyrósł z rynku pozagiełdowego (OTC, over-the-counter). Skrót NASD oznaczał National Association of Securities Dealers, czyli organizację zrzeszającą dealerów papierów wartościowych. Z kolei NASDAQ to National Association of Securities Dealers Automated Quotations, czyli elektroniczny system prezentowania kwotowań, uruchomiony w 1971 roku. Początkowo nie była to więc giełda w dzisiejszym rozumieniu, ale system umożliwiający uczestnikom rynku dostęp do aktualnych ofert kupna i sprzedaży papierów wartościowych. Z czasem przekształcił się w jeden z najważniejszych rynków akcji na świecie, przyciągając przedsiębiorstwa, które dopiero miały stać się technologicznymi gigantami.
Nie było jeszcze ETFów, ani możliwości inwestowania w szeroki rynek, ale dla uproszczenia przyjmijmy, iż taka opcja już istniała. Co by się wydarzyło, gdybyś rozpoczął inwestowanie na piętnaście lat w dowolnym okresie istnienia tego rynku?
Poniżej widzicie trzy wykresy to pokazujące. Wykorzystałem do tego prostą grę, którą uruchomiłem jakiś czas temu i która dostępna jest pod adresem www.speculatio.pl/nasdaq.
Gra jest bardzo prosta. Losujesz okres w ponad pięćdziesięcioletniej historii indeksu. Możesz wybrać, czy będzie to pięć, dziesięć, a może więcej lat.
Pokażę, jak to wygląda na okresie dwudziestoletnim. Trzy wykresy wylosowane jeden po drugim.
Świetne prawda!? Zarabiamy w każdym przypadku. Średnioroczne wyniki między osiem a siedemnaście procent, w zależności od tego, czy nasza inwestycja rozpoczęła się w grudniu 1989 roku, listopadzie 1979 czy może sierpniu 1981 roku. Cóż to jednak widać na czerwono?
Masymalne obsunięcie, czyli skala największego spadku. W najlepszym z tych trzech scenariuszy wyniosła 32 procent i odrobienie strat trwało 24 miesiące. W najgorszym wyniosło 75 procent (!) i w tym dwudziestoletnim okresie jeszcze nie zostało odrobione, choć minęło 118 miesięcy.
Ta gra ma skłonić do refleksji. Czy na pewno jesteś przekonany, iż taka sytucja jest łatwa? Że wystarczy nic nie robić, cierpliwie czekać i co najwyżej dopłacać pieniądze? Naturalnie, pewna regularność wpłat pozwala zmniejszyć straty, ale nie zmniejsza emocjonalnego stresu związanego z tym, iż pierwsza z naszych wpłat skurczyła się o 3/4 i po blisko dziesięciu latach wciąż na niej nie zarobiliśmy. W tym czasie pojawiały się różne okazje inwestycyjne, różne inne mody, rynki, nadzieje. Presja, żeby coś zrobić z własnymi pieniędzmi była ogromna.
Zobaczmy na koniec, co byłoby gdyby przez dwadzieścia lat wpłacać regularnie po 500 dolarów co miesiąc. Losuję, a nie wybieram specjalnie.
Oto wynik:
Zysk jest bez wątpienia, mimo, iż właśnie na końcu trafiliśmy w spore załamanie. Wyobraźcie to sobie. Zaczęliście wpłacać jako trzydziestolatek. Wasze 48 urodziny, na rachunku ponad milion dolarów. Dziesięć razy więcej niż wpłaciliście. Snujecie plany, bo emerytura bliżej niż dalej. I nagle – choć wciąż wpłacacie co miesiąc, ten kapitał się kurczy. 900 tysięcy, 800, 700, spada poniżej 500 tysięcy. Naprawdę nic się nie dzieje? Emocjonalnie jest to forteca?
Wątpię.
Spójrzmy jeszcze na skalę logarytmiczną, która lepiej pokaże to co działo się w pierwszych latach. Przez ponad osiem lat od startu z własną strategią kapitał rósł kilka ponad wasze wpłaty. Poważnie bylibyście tak zdetrminowani, by trzymać się tej strategii?
Wątpię.
Na wieloletnich wykresach – najczęściej w skali liniowej nie widać krótkich okresów. Podobno to szum. Którym nie należy się przejmować. W trakcie tego szumu dzieje się całkiem sporo w naszym życiu. A pięcioletnie lub dłuższe okresy dekoniunktury nie muszą być wcale tak łagodne dla naszych emocji, jak niektórzy radzą.
Wróćmy do gry. jeżeli wybierzecie sobie w tej symulacji okres krótki, na przykład pięć lat, to w wielu losowaniach traficie na świetne okresy. Takie gdzie spadków nie będzie, albo będą bardzo nieduże. I to jest bardzo złudne. Bo daje przekonanie, iż ryzyko w inwestowaniu w akcje w zasadzie nie musi istnieć.
Zastrzeżenie: Nie jest to tekst przeciwko inwestowaniu, zwłaszcza długoterminowemu. Wręcz przeciwnie. Celem jest uświadomienie, gdzie leżą faktyczne ryzyka, które często nie są widoczne na pierwszy rzut oka.
foto: źrodło
