Gaz w Europie znów drożeje. Rynek boi się zimy, problemów w Norwegii i eskalacji na Bliskim Wschodzie

6 godzin temu

Europejskie ceny gazu rozpoczęły piątkową sesję od wyraźnego wzrostu. Rynek reaguje na ograniczone dostawy z Norwegii, prognozowane ochłodzenie oraz utrzymujące się ryzyko eskalacji konfliktu z Iranem. Sytuację komplikuje niski jak na tę porę roku poziom zapasów w europejskich magazynach.

Benchmarkowe kontrakty na gaz w holenderskim hubie TTF kosztowały w piątek rano około 86,3-86,6 euro za megawatogodzinę, zależnie od źródła notowań. Oznaczało to wzrost o ponad 2 proc. w porównaniu z poprzednią sesją.

Choć ceny pozostają poniżej lokalnego szczytu z końca października, gdy kontrakt TTF na krótko dotarł do 100 euro za MWh, gaz jest przez cały czas wielokrotnie droższy niż przed rokiem. Pod koniec października granica 100 euro została przekroczona po raz pierwszy od kryzysu energetycznego z 2022 r.

Mniej gazu z Norwegii

Jednym z bezpośrednich impulsów do piątkowej zwyżki jest spadek dostaw z Norwegii. Na największym norweskim złożu Troll doszło do nieplanowanego ograniczenia wydobycia, które według informacji operatora systemu Gassco zmniejszyło dostępną moc o około 7,3 mln metrów sześciennych dziennie. Ograniczenie miało obowiązywać co najmniej do piątku.

Każde zakłócenie w norweskim systemie jest w tej chwili uważnie obserwowane. Po ograniczeniu większości dostaw z Rosji Norwegia stała się najważniejszym rurociągowym źródłem gazu dla Europy. Odpowiada za około 30 proc. całego importu gazu do UE, a w pierwszym kwartale 2026 r. zapewniała 55 proc. importu realizowanego gazociągami.

Operator zapewniał na początku sezonu grzewczego, iż norweska infrastruktura jest przygotowana na wysokie zimowe zapotrzebowanie. W 2025 r. Gassco przesłało do Europy 114,9 mld metrów sześciennych gazu, a do początku października dostawy w 2026 r. były wyższe niż rok wcześniej. Rynek pozostaje jednak wrażliwy choćby na stosunkowo krótkie awarie, ponieważ alternatywne źródła dostaw są ograniczone.

Magazyny nie dają Europie komfortu

Największym problemem nie jest sama awaria w Norwegii, ale moment, w którym do niej doszło. Według bieżących danych europejskie magazyny gazu były 19 listopada zapełnione w około 69,8 proc., wobec 81,2 proc. rok wcześniej. Kilka dni wcześniej ENGIE EnergyScan, na podstawie danych Gas Infrastructure Europe, wskazywał na poziom 70,2 proc. – o około 18 pkt proc. niższy od średniej z lat 2017-2025.

Dane te obejmują praktycznie cały unijny rynek podziemnych magazynów. Niski poziom zapasów oznacza mniejszy bufor na wypadek dłuższej fali mrozów. Prognozy na najbliższe dni wskazują na ochłodzenie w północno-zachodniej części kontynentu oraz słabszą generację wiatrową. Taki układ zwiększa zapotrzebowanie na gaz jednocześnie w ciepłownictwie i energetyce, przyspieszając pobór surowca z magazynów.

LNG przypływa, ale przez cały czas jest go za mało

Europa zwiększa import skroplonego gazu, ale tempo dostaw nie rekompensuje w pełni ubytku zapasów. Według danych Kpler listopadowy import LNG może osiągnąć 10,11 mln ton, najwięcej od marca i więcej niż 8,99 mln ton w październiku. przez cały czas będzie to jednak mniej niż 11,81 mln ton sprowadzonych w listopadzie 2025 r.

Kluczowym ryzykiem pozostaje sytuacja w rejonie cieśniny Ormuz. Przed wybuchem wojny przez ten szlak przechodziła około jedna piąta światowego LNG. Katarskie dostawy częściowo wróciły, ale w październiku wynosiły zaledwie jedną trzecią miesięcznej średniej sprzed rozpoczęcia konfliktu. Transport obciążają ponadto wyższe stawki frachtowe i ubezpieczeniowe.

Niepewność zwiększają doniesienia o możliwych kolejnych działaniach militarnych przeciwko Iranowi. Donald Trump powiedział 19 listopada, iż nie spieszy się z decyzją i zamierza ocenić sytuację po rozpoczęciu nowego roku. Jednocześnie w administracji USA przez cały czas analizowane są scenariusze ewentualnych uderzeń oraz możliwej odpowiedzi Iranu wymierzonej w infrastrukturę energetyczną państw Zatoki Perskiej.

Rynek pozostanie nerwowy

Piątkowy wzrost nie oznacza jeszcze powrotu notowań do październikowego maksimum. Pokazuje jednak, jak niewielki margines bezpieczeństwa ma w tej chwili europejski rynek. Wystarczy połączenie krótkiej awarii w Norwegii, chłodniejszej pogody i wzrostu napięcia geopolitycznego, aby ceny ponownie ruszyły w górę.

Dla przemysłu energochłonnego – zwłaszcza chemicznego, nawozowego, hutniczego i ceramicznego – utrzymywanie się TTF w pobliżu 90 euro za MWh oznacza dalszą presję na marże i konkurencyjność. Gospodarstwa domowe odczują wzrost cen z opóźnieniem, ponieważ taryfy i kontrakty detaliczne reagują wolniej niż rynek hurtowy. Reuters wskazywał, iż znaczna część obecnego wzrostu kosztów może zostać przeniesiona na rachunki w 2027 r.

Najbliższe sesje będą zależeć przede wszystkim od skali ochłodzenia, tempa przywracania pełnych dostaw ze złoża Troll oraz informacji napływających z Bliskiego Wschodu. Przy magazynach zapełnionych w niespełna 70 proc. każda z tych zmiennych może wywołać ponadprzeciętną reakcję cenową.

Źródła: Reuters, PAP Biznes

Idź do oryginalnego materiału