5 godzin temu
Amerykańskie ograniczenia eksportowe coraz silniej wpływają na handel procesorami AI, ale nie eliminują dostępu chińskich przedsiębiorstw do zaawansowanej mocy obliczeniowej.
W parku przemysłowym na obrzeżach Pekinu znajduje się adres firmy New Matrix, która otrzymała amerykańską zgodę na montaż procesorów Nvidia H200 w serwerach sztucznej inteligencji. Kiedy dziennikarze „New York Timesa” odwiedzili wskazaną lokalizację, zastali pusty lokal z przewodami zwisającymi z sufitu. Przedsiębiorstwa nie było w spisie najemców, a zarządcy nieruchomości nie mieli informacji o jego działalności.
New Matrix powstała zaledwie 17 miesięcy wcześniej. Analiza chińskich rejestrów korporacyjnych wykazała powiązania jej udziałowców z funduszem Wise Road, umieszczonym w 2024 r. na amerykańskiej liście ograniczeń eksportowych. Podobne wątpliwości pojawiły się wokół Maginfra, spółki mającej wspólnych pracowników i patenty z Inspur, chińskim producentem serwerów objętym restrykcjami USA.
Oba przedsiębiorstwa uzyskały zgodę na uczestnictwo w procesie produkcji serwerów, niekoniecznie na wykorzystanie procesorów na własne potrzeby. Nie dowiedziono, iż przekazały sprzęt niedozwolonym odbiorcom. Ustalenia śledztwa pokazują jednak, jak trudno zweryfikować rzeczywistych uczestników łańcucha dostaw.
Licencje nie rozwiązują problemu pośredników
W styczniu 2026 r. amerykańskie Bureau of Industry and Security zmieniło zasady eksportu wybranych zaawansowanych procesorów do Chin. Zamiast generalnej odmowy wprowadzono indywidualną ocenę wniosków dotyczących między innymi Nvidia H200 i AMD MI325X. Warunkiem uzyskania licencji stało się spełnienie wymagań bezpieczeństwa, w tym weryfikacja odbiorców i niezależne testowanie układów w Stanach Zjednoczonych.
Polityka ta miała umożliwić kontrolowany handel bez całkowitego wycofywania amerykańskich producentów z chińskiego rynku. Jej skuteczność zależy jednak od identyfikacji nie tylko bezpośredniego nabywcy, ale również przedsiębiorstw pośredniczących i ostatecznego użytkownika.
Skalę trudności pokazują ustalenia Reutersa z 11 listopada. Northwestern Polytechnical University, chińska uczelnia powiązana z sektorem wojskowym i znajdująca się na amerykańskiej liście Entity List, kupiła w październiku dwa procesory H200 za 874,7 tys. juanów, czyli około 123 tys. dolarów. Zakupu dokonano od krajowego pośrednika, a nie bezpośrednio od Nvidii.
Dokumenty przetargowe wskazują również, iż uczelnia zawarła pięć kontraktów na wynajem mocy obliczeniowej wykorzystującej zaawansowane procesory amerykańskiego producenta. Reuters przeanalizował łącznie 26 chińskich dokumentów zakupowych i korporacyjnych, identyfikując kolejne przypadki pozyskiwania sprzętu lub dostępu do infrastruktury objętej ograniczeniami.
Nie ustalono, jak procesory trafiły do dostawców obsługujących uczelnię. Sam przypadek potwierdza jednak istnienie kanałów dostępu, których nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat bezpośredniego eksportu.
Dostęp do procesora bez jego posiadania
Rozwój międzynarodowych usług chmurowych dodatkowo komplikuje nadzór nad technologią. Chińskie przedsiębiorstwo może korzystać z infrastruktury zlokalizowanej poza swoim krajem, nie nabywając fizycznie procesorów ani nie sprowadzając ich przez granicę.
Szczególne znaczenie zyskała Azja Południowo-Wschodnia, gdzie operatorzy centrów danych obsługują klientów z różnych jurysdykcji. Singapur i Malezja pojawiają się w doniesieniach o możliwym przekierowywaniu amerykańskich układów, choć działalność międzynarodowych dostawców chmury nie jest sama w sobie naruszeniem przepisów.
Problem sprowadza się do rozróżnienia między miejscem instalacji sprzętu a rzeczywistym odbiorcą jego możliwości obliczeniowych. Nie każdy zdalny dostęp podlega zakazowi, jednak tradycyjne procedury kontroli dostaw okazują się niewystarczające do nadzorowania wszystkich sposobów wykorzystania technologii.
Według „The Information” amerykański Departament Handlu przygotowuje nowe regulacje dotyczące zdalnego dostępu do zaawansowanych procesorów poprzez zagraniczne centra danych. Rozszerzone wymogi licencyjne mogą objąć siedem państw, w tym Singapur, Malezję i Norwegię. Projekt pozostaje na etapie uzgodnień, ale wskazuje na kierunek dalszych zmian.
Ograniczenia działają w obie strony
Jednocześnie trudno uznać, iż amerykańskie restrykcje pozostają bezskuteczne. Nvidia poinformowała, iż licencjonowane dostawy H200 do Chin odpowiadały za mniej niż 1% przychodów segmentu Data Center w kwartale zakończonym w lipcu 2026 r. W pierwszej połowie roku fiskalnego 2027 spółka odnotowała 400 mln dolarów odpisów związanych z zapasami H200 i zobowiązaniami zakupowymi.
Dodatkową barierę tworzy sam Pekin. Według Reutersa na początku listopada około 600 tys. procesorów H200 znajdowało się w Hongkongu, oczekując na zgodę na import do Chin kontynentalnych. Chińskie władze ograniczają większe dostawy, starając się jednocześnie wspierać rodzimych producentów półprzewodników.
Powstaje sytuacja, w której amerykańska polityka ogranicza podaż, a chińska zmniejsza dostęp do legalnych kanałów importu. Jednocześnie utrzymujący się popyt zachęca do korzystania z pośredników i usług obliczeniowych świadczonych za granicą.
Dla Nvidii konsekwencje wykraczają poza bieżącą sprzedaż. Spółka przyznaje w dokumentach finansowych, iż ograniczona obecność na chińskim rynku sprzyja rozwojowi konkurencyjnych ekosystemów technologicznych. Ich umocnienie może z czasem osłabić zależność klientów od amerykańskich rozwiązań, choć tempo tego procesu pozostaje niepewne.
Najważniejsza zmiana dotyczy jednak samego przedmiotu kontroli. W gospodarce opartej na usługach chmurowych fizyczna lokalizacja procesora coraz mniej mówi o tym, kto korzysta z jego możliwości. Regulacje obejmujące dostęp do mocy obliczeniowej mogą zwiększyć koszty zgodności, wpłynąć na strukturę kontraktów i zmienić atrakcyjność części inwestycji w centra danych.
Kontrola eksportu zaawansowanych chipów stopniowo przestaje być wyłącznie kwestią handlu półprzewodnikami. Staje się również nadzorem nad globalnym rynkiem infrastruktury AI, na którym własność sprzętu i możliwość korzystania z niego coraz częściej są od siebie oddzielone.
