Jak zwalczyć owocówkę i zwójki zanim uszkodzą owoce, i ograniczyć ryzyko odporności?

Owocówka i zwójki należą do najgroźniejszych szkodników sadów i plantacji. Czym i kiedy zwalczyć owocówkę i zwójki aby uzyskać najlepszy efekt ochrony owoców i przy okazji zapobiec powstaniu odporności?

Aby skutecznie zwalczyć owocówkę i zwójki chroniąc plon, zabiegi należy wykonywać w okresie wylęgania gąsienic (larw) lub/i gdy są one we wczesnych fazach rozwoju, zanim się wgryzą uszkodzając owoce. Natomiast ograniczanie ryzyka odporności wymaga rotacji różnych mechanizmów działania, w tym właśnie wykorzystania środków biologicznych m.in. opartych na granulowirusie CpGV-M oraz bakterii Bacillus thuringiensis var. aizawai.

Biologiczne środki ochrony roślin coraz powszechniejsze

W ochronie sadów i plantacji jagodowych coraz częściej wykorzystywane są rozwiązania biologiczne. Po pierwsze mogą stanowić one istotny element programów integrowanej ochrony roślin oraz Integrowanej Produkcji. Po drugie świetnie wpisują się w strategię antyodpornościową, pod warunkiem rotacji także poszczególnych mikroorganizmów do zabiegów następczych. Ponadto nie wykazują pozostałości w plonie.

Carpovirusine Max – wirus przeciwko owocówkom

Carpovirusine Max jest biologicznym insektycydem zawierającym granulowirusa owocówki jabłkóweczki (Cydia pomonella Granulovirus, izolat M – CpGV). Jest to naturalnie występujący patogen owocówki jabłkóweczki, owocówki południóweczki oraz owocówki śliwkóweczki. Czyli owadów z rzędu motyli, rodziny zwójkowatych (zwójek), których larwy zwane gąsienicami żerują w jabłkach, gruszkach, pigwach, śliwkach, morelach, brzoskwiniach.

Środek działa wyłącznie po spożyciu go przez gąsienice szkodnika. Wcześnie wykonany zabieg, to znaczy w fazie jaja zwanej czarną głowką sprawia, iż część larw pobiera cząstki wirusa już podczas przegryzania osłonki jajowej. W efekcie gąsienice giną jeszcze przed rozpoczęciem żerowania na roślinie. Pozostałe gąsienice zakażają się wirusem po rozpoczęciu żerowania pobierając patogen wraz z pokrytą nim tkanką roślinną. Zamierają po kilku dniach.

Jajo owocówki jabłkóweczki na skórce jabłka. Tuż przed wylęgiem gąsienicy dostrzegalna jest przez osłonkę jajową czarna plamka – główka gąsienicy owocówki. Taką fazę jaja nazywamy „czarną główką”

fot. Anita Łukawska

Fundamentalne znaczenie ma więc termin wykonania zabiegu.
Czyli najlepiej środek powinien być zastosowany na na jaja w fazie „czarnej główki”, aby gąsienica pobrała go podczas wylęgania się z jaja. jeżeli ustalenie tego terminu jest dla sadownika trudne, może kierować się sygnalizacją i opryskiwać rośliny w terminie wyznaczonym po obserwacjach lotów motyli oraz monitoringu szkodnika.

Carpovirusine Max może być wykorzystywany przeciwko wszystkim pokoleniom owocówki występującym w sezonie. Jego atutem jest bardzo wysoka selektywność oraz możliwość wykorzystania w programach biologicznych i integrowanych.

XenTari – biologiczne wsparcie w zwalczaniu zwójek i gąsienic motyli

Drugim rozwiązaniem biologicznym jest XenTari WG, zawierający bakterię Bacillus thuringiensis var. aizawai (szczep ABTS-1857).

Środek ten działa żołądkowo. Po spożyciu przez gąsienice substancji czynnej wraz z pokrytą nią tkanką roślinną, szkodniki gwałtownie przestają żerować. Następnie giną w ciągu 24–72 godzin.

Środek przeznaczony jest do selektywnego zwalczania gąsienic motyli. W sadach może być wykorzystywany między innymi przeciwko zwójkom oraz młodym stadiom rozwojowym owocówki, w tym jabłkóweczki.

Najwyższą skuteczność uzyskuje się podczas zwalczania nim młodych larw (L1–L2). Dlatego podobnie jak w wypadku innych biologicznych metod ochrony (w tym opisanej powyżej) strategiczne znaczenie ma monitoring. Oczywiście na jego podstawie — precyzyjne określenie terminu zabiegu.

Jak efektywnie zwalczyć owocówkę i zwójki? Zasada jest taka, iż wszystkie środki, w tym biologiczne mają najwyższą skuteczność, gdy użyte są w momencie wylęgania się gąsienic z jaj lub na wczesne stadia rozwojowe gąsienic (L1-L2 na zdjęciu). jeżeli zabieg wykonywany jest przeciwko starszym gąsienicom, nie eksperymentujmy z dawką i użyjmy jej w maksymalnej z zarejestrowanych na dany gatunek.

fot. Anita Łukawska

Dzięki selektywnemu działaniu XenTari WG dobrze wpisuje się on w strategię ograniczania presji szkodników typu gąsienic, przy jednoczesnej ochronie organizmów pożytecznych.

Jak przeciwdziałać odporności? Miejsce środków biologicznych w programie ochrony

Przy coraz skromniejszej liczbie środków dopuszczonych do ochrony roślin, przeciwdziałanie odporności staje się jednym z najważniejszych elementów skutecznej ochrony sadów. Długotrwałe stosowanie środków o tym samym składzie ale także mechanizmie działania (zaklasyfikowanych do jednej grupy IRAC) zwiększa ryzyko selekcji osobników mniej wrażliwych, które z czasem mogą dominować w populacji szkodnika.

Carpovirusine Max i XenTari wykorzystują zupełnie odmienne czynniki biologiczne oraz należą do różnych grup IRAC.

Carpovirusine Max zawiera granulowirusa CpGV-M, zaliczanego do grupy IRAC 31. Wirus infekuje larwy owocówek po spożyciu cząstek wirusowych i namnaża się w organizmie szkodnika.

Natomiast XenTari zawiera bakterię Bacillus thuringiensis var. aizawai, klasyfikowaną w grupie IRAC 11A. Bakteria produkuje białka toksyczne dla gąsienic motyli, które po spożyciu powodują sepsę, zahamowanie żerowania i śmierć szkodnika.

Z punktu widzenia strategii antyodpornościowej jest to bardzo istotne, ponieważ oba preparaty działają w odmienny sposób biologiczny. Dzięki temu mogą stanowić element rotacji mechanizmów działania w sezonie.

W nowoczesnych programach ochrony sadów i plantacji środki biologiczne nie zastępują całkowicie rozwiązań chemicznych, ale stanowią ich ważne uzupełnienie. Dlatego wykorzystujmy je pomiędzy zabiegami wykonywanymi preparatami zawierającymi substancje czynne z innych grup IRAC stosowanych przeciwko owocówce i zwójkom, takimi jak m.in.:

• diamidy,
• spinozyny,
• awermektyny,
• regulatory wzrostu owadów,
• wybrane pyretroidy
• inne substancje zarejestrowane w aktualnych programach ochrony sadów.

Dobór konkretnych preparatów powinien zawsze opierać się na aktualnym programie ochrony, monitoringu szkodników oraz obowiązujących etykietach.

Środki biologiczne to także ograniczenie pozostałości

Eksperci podkreślają, iż skuteczne przeciwdziałanie odporności opiera się przede wszystkim na:

• monitoringu lotów motyli,
• wykonywaniu zabiegów we właściwym terminie,
• rotacji insektycydów z poszczególnych grup IRAC (także biologicznych),
• liczby kolejnych zabiegów środkami o tym samym mechanizmie działania,
• wykorzystywaniu rozwiązań biologicznych w całym sezonie.

Takie podejście pozwala nie tylko skuteczniej chronić owoce przed uszkodzeniami, ale również pomaga utrzymać wysoką skuteczność dostępnych metod zwalczania szkodników w kolejnych latach.