1 godzina temu
Urząd Transportu Kolejowego opublikował najnowszy raport „Koleje wąskotorowe w 2025 r.”, podsumowujący kondycję, wyzwania i kierunki rozwoju polskich kolei wąskotorowych. Dokument przedstawia aktualny obraz funkcjonowania wąskiego toru – ważnej części dziedzictwa technicznego i atrakcji turystycznej o rosnącym znaczeniu.
Ponad 900 tys. pasażerów w 2025 r.
Z usług kolei wąskotorowych skorzystało prawie 901,4 tys. osób, co potwierdza stabilny trend liczby pasażerów w nowej historii kolei wąskotorowych (dotychczasowy rekord to ponad 975,2 tys. w 2016 r.). W porównaniu z 2024 r. liczba pasażerów była niższa o 16,3 tys. osób (-1,8%), przy czym o rocznym wyniku przesądziły zaledwie dwa słabsze miesiące:
- maj – spadek o 41,2 tys. pasażerów (-27%)
- wrzesień – spadek o 13,9 tys. pasażerów (-15%)
We wszystkich pozostałych 10 miesiącach liczba pasażerów była wyższa niż rok wcześniej. Najwyższą dynamikę wzrostu odnotowano w lutym, gdzie frekwencja wzrosła z 0,5 tys. do prawie 4,9 tys. pasażerów.
Coraz większa popularność przejazdów poza sezonem
Choć największe natężenie ruchu koleje wąskotorowe obserwują od maja do września (90,3% wszystkich pasażerów skorzystało z tej atrakcji właśnie wtedy), rośnie znaczenie przejazdów realizowanych poza sezonem. Edycje zimowe przejazdów – w tym pociągi mikołajkowe i świąteczne – dowodzą, iż kolej wąskotorowa może funkcjonować niemal przez cały rok, co pozwala lepiej wykorzystać jej potencjał – uważa dr hab. inż. Ignacy Góra, prezes UTK.
Przewozy we wszystkich miesiącach 2025 r. wykazało aż 5 kolei wąskotorowych, natomiast kolejne 6 jedynie w jednym miesiącu 2025 r. ich nie wykazało. To wyraźny sygnał, iż wąski tor coraz skuteczniej wychodzi poza model typowo sezonowej atrakcji.
Zaangażowanie wolontariuszy i wyzwania pokoleniowe
Aż 37% osób zaangażowanych przy obsłudze kolei to wolontariusze. Bez ich pracy – zarówno przy obsłudze ruchu, jak i utrzymania torów, taboru czy działaniach edukacyjnych – wiele kolejek nie mogłoby funkcjonować przy obecnym poziomie finansowania.
Koleje wąskotorowe to również istotne wyzwania generacyjne:
- prawie co trzeci pracownik techniczny ma powyżej 50 lat
- udział najmłodszych pracowników (poniżej 30 lat) utrzymuje tendencje spadkową
- ponad połowę kadry stanowią pracownicy w wieku 30–50 lat
Taka struktura może nie zapewnić ciągłości przekazywania unikatowej wiedzy związanej z utrzymaniem zabytkowego taboru i infrastruktury, w tym specjalistycznych kompetencji zdobywanych latami praktyki.
Rosnące koszty – konieczność stabilnego finansowania
Od lat wyzwaniem dla operatorów kolei wąskotorowych jest zapewnienie stałego bilansowania działalności. Koszty utrzymania zabytkowej infrastruktury i taboru rosną szybciej niż przychody z sezonowej działalności turystycznej. Funkcjonowanie i rozwój kolei wąskotorowych w obecnej formie nie byłyby możliwe bez zewnętrznego wsparcia, głównie dotacji od samorządów i innych darczyńców.
W tym kontekście zapewnienie stałego finansowania działalności przewozowej i utrzymania infrastruktury wąskotorowej nabiera kluczowego znaczenia.
Liderzy frekwencji w 2025 r.
Prawie połowa wszystkich pasażerów wąskiego toru (45,9%) przypada na 3 koleje wąskotorowe:
- Nadmorska Kolej Wąskotorowa – ponad 162,9 tys. pasażerów
- Bieszczadzka Kolejka Leśna – 157,1 tys. pasażerów
- Kolejka Parkowa Maltanka – 93,4 tys. pasażerów
Nadmorska Kolej Wąskotorowa skutecznie łączy przejazdy z ofertą wypoczynkową nad Bałtykiem. Wydarzenia sezonowe oraz akcje edukacyjne pozwoliły jej wyjść na pozycję lidera przewozów w 2025 r. Nieznacznie mniej pasażerów obsługuje Bieszczadzka Kolejka Leśna – przyciąga ona turystów unikalną trasą, przyrodniczym kontekstem oraz historyczną trakcją parową, która pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji regionu.
Sama zabytkowa infrastruktura i tabor nie wystarczą, by konkurować z innymi formami spędzania czasu. Potrzebna pozostało kreatywna promocja, kooperacja lokalna i oferta dopasowana do oczekiwań współczesnych odbiorców. Jak swoją rozpoznawalność budują koleje wąskotorowe w Polsce, a także w wybranych krajach europejskich? interesujące przykłady pozycjonowania i promocji kolejek, które działają m.in. w Niemczech, Szwajcarii, Austrii czy Hiszpanii, znajdują się również w raporcie UTK.
Źródło: UTK
Fot. GKW – zdjęcie poglądowe
Zobacz również:
