Kredyt w euro a kredyt we frankach. Podobieństwa i różnice w sporach z bankami

52 minut temu
fot. materiał partnera

Wspólne źródło problemu

Zarówno kredyty frankowe, jak i te w euro były najczęściej udzielane jako indeksowane lub denominowane. Kwotę kredytu i raty przeliczano według kursów z tabel ustalanych przez bank, a umowy nie wyjaśniały, w jaki sposób te kursy są wyznaczane. Kredytobiorca ponosił nieograniczone ryzyko kursowe, często bez rzetelnej informacji, jak duże może być ono w praktyce.

To właśnie te elementy, czyli klauzule przeliczeniowe i klauzule ryzyka walutowego, są podstawą sporów w obu grupach spraw. Przepisy chroniące konsumentów przed niedozwolonymi postanowieniami nie zależą od waluty, dlatego argumentacja prawna wypracowana w sprawach frankowych w dużej mierze przenosi się na kredyty w euro.

Skala sporów

Różnica widoczna na pierwszy rzut oka to liczba spraw. Kredytów frankowych udzielono znacznie więcej, a ich posiadacze, dotknięci gwałtownym wzrostem kursu, gwałtownie zaczęli szukać pomocy prawnej. Sprawy dotyczące euro trafiały do sądów później i w mniejszej liczbie. W praktyce oznacza to, iż sądy rozpatrujące spory o euro opierają się na dorobku wypracowanym w sprawach frankowych, ale niektóre kwestie specyficzne dla euro wciąż są przedmiotem dyskusji.

Kurs waluty a wysokość roszczeń

Kluczowa różnica dotyczy historii kursów. Frank szwajcarski w ciągu kilkunastu lat wyraźnie zyskał na wartości wobec złotego, przez co raty i saldo zadłużenia frankowiczów mocno wzrosły. W wielu przypadkach kredytobiorcy spłacili już więcej, niż wynosił wypłacony kapitał.

Kurs euro był znacznie stabilniejszy. Wzrosty rat były zauważalne, ale zwykle mniej dotkliwe. W efekcie suma wpłat dokonanych przez kredytobiorcę z umową w euro często nie przekracza jeszcze kwoty otrzymanego kapitału. Ma to bezpośredni wpływ na to, jak wygląda unieważnienie kredytu w euro w praktyce i ile kredytobiorca faktycznie zyskuje.

Rozliczenie po wyroku

Gdy sąd stwierdzi nieważność umowy, strony zwracają sobie nawzajem otrzymane świadczenia. Frankowicz, który wpłacił więcej, niż pożyczył, często po rozliczeniu otrzymuje od banku nadwyżkę. Kredytobiorca z umową w euro może natomiast być zobowiązany do zwrotu bankowi części kapitału, której jeszcze nie spłacił.

Nie oznacza to, iż unieważnienie kredytu w euro jest nieopłacalne. Kredytobiorca przestaje płacić odsetki i jest wolny od ryzyka kursowego, a umowa nie obciąża już jego nieruchomości na wiele lat. Bilans korzyści wymaga jednak dokładnego przeliczenia, uwzględniającego dotychczasowe wpłaty, pozostały kapitał i prognozowane koszty kontynuowania kredytu.

Oprocentowanie oparte na wskaźnikach

Kredyty walutowe były oprocentowane według stawek referencyjnych dla danej waluty. W kredytach frankowych był to LIBOR CHF, który przestał być publikowany i został zastąpiony innym wskaźnikiem. W kredytach w euro stosowano EURIBOR. Niskie stopy procentowe w strefie euro przez wiele lat utrzymywały raty na umiarkowanym poziomie, co również wpływało na mniejszą skalę strat kredytobiorców.

Roszczenia banków i przedawnienie

W obu grupach spraw istotną rolę odgrywają roszczenia banków o zwrot kapitału. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykluczył możliwość dochodzenia przez banki dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, ale w kolejnych wyrokach z 2026 roku odniósł się do przedawnienia ich roszczeń oraz zasad potrącenia. Dla frankowiczów, którzy spłacili kapitał z nawiązką, kwestie te często mają mniejsze znaczenie. Dla kredytobiorców z umowami w euro, którzy wciąż mają część kapitału do oddania, mogą być kluczowe.

Ugody z bankami

W ostatnich latach wiele banków proponowało frankowiczom ugody polegające na przeliczeniu kredytu tak, jakby od początku był udzielony w złotych. Programy te dotyczyły głównie kredytów frankowych. Kredytobiorcy z umowami w euro rzadziej otrzymywali podobne propozycje, choć warto pytać bank o możliwość polubownego rozwiązania sporu. Każdą propozycję ugody należy porównać z wariantem sądowym, uwzględniając koszty, czas trwania procesu i ryzyko.

Na co zwrócić uwagę przed decyzją

Niezależnie od waluty kredytu przed złożeniem pozwu warto zebrać pełną dokumentację, w tym umowę z aneksami, regulamin, historię spłat i zaświadczenie banku o zastosowanych kursach. Na tej podstawie prawnik może ocenić, czy umowa zawiera niedozwolone zapisy, oraz przygotować symulację rozliczenia w różnych scenariuszach.

W przypadku kredytów w euro ta symulacja ma szczególne znaczenie. Pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy unieważnienie kredytu w euro przyniesie realną korzyść, czy lepszym rozwiązaniem będzie usunięcie z umowy niedozwolonych klauzul i dalsza spłata na zmienionych zasadach.

Podobny mechanizm, różne liczby

Kredyty we frankach i w euro łączy ta sama konstrukcja i te same wady prawne, dlatego kredytobiorcy z umowami w euro mogą korzystać z dorobku spraw frankowych. Różnice w historii kursów i stanie spłaty sprawiają jednak, iż skutki finansowe sporu mogą wyglądać zupełnie inaczej. Warto też pamiętać, iż każda sprawa jest rozpatrywana przez sąd indywidualnie, a wynik zależy od treści konkretnej umowy. Rzetelna analiza własnego dokumentu jest więc ważniejsza niż porównywanie się z sąsiadem, który wygrał sprawę frankową.

Idź do oryginalnego materiału