Kukurydza na kiszonkę – wybór odpowiedniej odmiany jest najważniejszy dla uzyskania dobrego plonu.

6 godzin temu
Zdjęcie: kukurydza


Temperatura i dostęp do wody decydują o plonach.

Kukurydza od momentu siewu narażona jest na niskie temperatury powietrza i lokalne przymrozki. Dobry wigor początkowy sprawia, iż rośliny lepiej znoszą te niekorzystne czynniki oraz szybciej się rozwijają.

Ma to wpływ na lepsze wyrównanie plantacji i zniwelowanie braków w obsadzie. Najwyższe zapotrzebowanie roślin na wodę występuje w okresie kwitnienia. Brak opadów i upały nie pozwalają na pokrycie ich potrzeb, co wiąże się ze słabszym zawiązywaniem kolb i gorszym ich zaziarnieniem, w efekcie przyczyniając się do zmniejszenia potencjału plonowania.

Specjaliści z hodowli i firm nasiennych prowadzą wiele własnych doświadczeń, dzieląc się spostrzeżeniami i wynikami z rolnikami. – Fot. M. Piśny

Sezon 2025 był trudny dla kukurydzy.

Rok 2025 nie był łaskawy dla uprawy kukurydzy w Polsce. Chłodna wiosna w wielu lokalizacjach przesuwała terminy siewu. Następnie niezbyt upalne lato często nie pozwalało nadrobić opóźnień w rozwoju roślin.

Na północy kraju plantacje musiały mierzyć się z dużymi opadami deszczu, podczas gdy w pozostałych rejonach występowały okresowe deficyty wody.

Kiszonka z kukurydzy – jak przygotować?

Jakie odmiany są w tej chwili najbardziej atrakcyjne?

Głównym wyzwaniem współczesnej hodowli roślin jest uzyskanie odmian wysoko i przede wszystkim stabilnie plonujących w różnych warunkach.

Trafny dobór odmiany do konkretnego stanowiska i warunków klimatycznych w danej lokalizacji ma ogromne znaczenie i decyduje o powodzeniu uprawy.

Liczba FAO – sposób na dobór adekwatnej odmiany

W Polsce szczególne znaczenie przy wyborze kreacji mają warunki klimatyczno-glebowe.

Kukurydza jako roślina ciepłolubna wymaga ścisłej rejonizacji, a więc dopasowania odmiany do danego rejonu na podstawie jej klasy wczesności, czyli liczby FAO. Im ta liczba mniejsza, tym odmiana jest wcześniejsza, a jej okres wegetacyjny jest krótszy.

Jakie cechy powinna mieć odmiana kukurydzy na kiszonkę?

Odmiany kukurydzy z przeznaczeniem na kiszonkę powinny charakteryzować się:

  • odpowiednim plonem świeżej masy,
  • dużym plonem ogólnym suchej masy, z dużym udziałem kolb i wysoką koncentracją energii,
  • wczesnością odpowiednią do zamierzonego terminu zbioru: w środkowej części kraju przy przeciętnym przebiegu pogody dojrzałość kiszonkową odmiany wczesne osiągają już na początku września, a choćby w końcu sierpnia, natomiast odmiany późniejsze, bardziej plenne – pod koniec września,
  • wysoką strawnością wegetatywnych części roślin, ponieważ masa łodyg i liści o wyższej strawności jest efektywniej wykorzystywana przez bydło.

Ponadto, jako uniwersalne kryteria doboru do uprawy należy uwzględnić następujące cechy fizjologiczne i odpornościowe odmian:

  • reakcja na chłody i niekorzystne zjawiska w początkowej fazie wzrostu,
  • podatność na choroby,
  • reakcja odmian na szkodniki.
Duża blaszka liściowa oraz efekt Stay-Green są szczególnie pożądanymi cechami w odmianach kukurydzy na kiszonkę. – Fot. Firmowe

Wybór odmian kukurydzy – setki propozycji do wyboru

Corocznie przybywa wiele nowych kreacji kukurydzy. Dotyczy to zarówno rynku nasiennego, jak i Krajowego rejestru. Na liście krajowej w listopadzie 2025 r. figurowało 317 odmian (229 z hodowli zagranicznych oraz 88 krajowych).

Od momentu wstąpienia do UE również w Polsce można uprawiać odmiany pochodzące ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA). Znajduje się w nim ponad 6 tysięcy kreacji kukurydzy. Rozeznanie w przydatności odmian z CCA dla warunków naszego kraju jest stosunkowo małe.

Znaczna liczba sprowadzanych odmian przechodzi u nas badania fragmentaryczne lub nie przechodzi ich wcale. Dlatego należy zachować ostrożność – coroczny zakup materiału siewnego nie może być przypadkowy, tylko stanowić wybór podparty wynikami pochodzącymi z wiarygodnego źródła.

Jak zrobić kiszonkę dobrej jakości?

Doświadczenia PDO – wiarygodne źródło informacji o odmianach

Przy podejmowaniu decyzji warto wspomagać się wynikami doświadczeń prowadzonych w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO).

Ten system doświadczalnictwa koordynowany jest przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) we współpracy z Polskim Związkiem Producentów Kukurydzy (PZPK).

Przedmiotem badań są odmiany wpisane do Krajowego rejestru, które znajdują się w ofercie handlowej firm nasiennych bądź będą dostępne w nadchodzących latach.

Dodatkowo w sieci doświadczeń PDO badane są też odmiany z CCA, które uzyskały pozytywne wyniki we wcześniejszych, dwuletnich badaniach rozpoznawczych prowadzonych w kilku miejscowościach.

Kiszonka z kukurydzy stanowi jedną z najważniejszych pasz objętościowych w żywieniu bydła. – Fot. M. Piśny

Jakie wartości FAO obejmują grupy wczesności kukurydzy?

Standardowe doświadczenia porejestrowe prowadzi się w trzech grupach wczesności (wczesna, średnio wczesna i średnio późna). Przy podziale na grupy kierowano się wynikami odmian w poprzednich latach badań.

Wczesną stanowią odmiany o FAO do 230. Kolejna, średnio wczesna grupa obejmuje odmiany o FAO w przedziale 240–250. Odmiany należące do grupy późnej mają FAO 260 i więcej.

Doświadczenia PDO 2025 – porównano 45 odmian kukurydzy

W 2025 roku założono 21 doświadczeń z 45 odmianami kiszonkowymi. W podziale na grupy wczesności badano:

  • 6 odmian w grupie wczesnej,
  • 26 odmian w grupie średnio wczesnej,
  • 13 odmian w średnio późnej.

Są to odmiany zarejestrowane w ostatnich kilku latach oraz odmiany pochodzące ze wspólnotowego katalogu (CCA), które po dwóch latach badań rozpoznawczych zostały włączone do badań porejestrowych.

Wysoka jakość i wartość kiszonki z kukurydzy to jeden z kluczowych czynników dla hodowców bydła mlecznego. – Fot. M. Piśny

Porównanie zawartości suchej masy – jak wypadły poszczególne grupy wczesności?

W doświadczeniach na kiszonkę plon ogólny świeżej masy w grupie wczesnej wyniósł 533 dt/ha i był o zaledwie 3 dt/ha większy od plonów z roku 2024, a plon ogólny suchej masy w tej grupie to 176 dt/ha (niższy od roku 2024 o 13 dt/ha).

Plon ogólny świeżej masy w grupie średnio wczesnej wyniósł 562 dt/ha (o 4 dt/ha mniej w porównaniu z 2024 rokiem), a plon ogólny suchej masy był identyczny jak w roku ubiegłym – 183 dt/ha.

Grupa późna osiągnęła plon świeżej masy na poziomie 566 dt/ha (niższy niż w ubiegłym roku o 14 dt/ha), a plon suchej masy 185 dt/ha (niższy o 21 dt/ha).

Rolnicy popełniają ten błąd. Kiszonka traci jakość już na starcie

Średnia zawartość suchej masy wyniosła:

  • 33,4% dla grupy wczesnej,
  • 32,9% średnio wczesnej,
  • 33,1% w grupie średnio późnej.

Wyniki odmian wpisanych do Krajowego rejestru i niektórych z katalogu unijnego (CCA) uczestniczących w doświadczeniach zamieszczono w poniższej tabeli.

COBORU

Idź do oryginalnego materiału