12.04.2026 roku w Klubie MW RIWIERA odbyło się poświąteczne spotkanie
koleżanek i kolegów Morskiego Klubu Seniorów Lotnictwa.
Program spotkania obejmował:
-przygotowanie do obchodów 65 lecia naszego Klubu,
-wykład naszego klubowego kolegi Dariusza Dębskiego nt. walk obronnych w 1939 roku na Kępie Oksywskiej,
dowódcy tej obrony pułkownikowi Stanisławowi Dąbkowi oraz miejsca pamięci o nim.
- -urodzin naszych klubowych kolegów.
Pułkownik Stanisław Dąbek, dowódca lądowej obrony wybrzeża 1939 roku. Postać znana, tragiczna i mało doceniana w obecnym czasie.
Stanisław Dąbek[1] (ur. 28 marca 1892 w Nisku, zm. 19 września 1939 na Kępie Oksywskiej) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari, dowódca Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża podczas kampanii wrześniowej; pośmiertnie awansowany na stopień generała brygady.
Życiorys
Urodził się w rodzinie chłopskiej, jako jeden z sześciorga dzieci w rodzinie Szczepana i Rozalii z Powęskich[2]. W 1900 roku ojciec Stanisława nabył gospodarstwo w miejscowości Felsendorf. W marcu 1939 roku nazwa miejscowości została zmieniona na Dąbków[3][4]. Naukę mały Staś rozpoczął w Nisku, gdzie w latach 1901–1905 uczęszczał do 4 klasowej szkoły powszechnej[5]. W kolejnych latach ukończył 5 i 6 klasę szkoły wydziałowej w Lubaczowie. Kolejnym etapem edukacji była nauka w seminarium nauczycielskim w Sokalu, które ukończył w 1913 roku egzaminem dojrzałości[6]. W latach 1911–1913 należał organizacji niepodległościowej „Drużyny Zarzewieckie” w Sokalu[6]. Po ukończeniu seminarium pracował jako nauczyciel w powiecie Bóbrka, w województwie lwowskim[7][5].
W związku z wybuchem I wojny światowej w sierpniu 1914 roku powołano go do służby w piechocie armii Austro-Węgier[6], jako jednorocznego ochotnika, a następnie skierowano do szkoły dla oficerów rezerwy w miejscowości Belzinek k. Pilska na Morawach. Po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy otrzymał stopień podporucznika i został wysłany na front. W 1915 roku podczas walk w Karpatach został ciężko ranny w obie nogi[6]. Po rehabilitacji walczył we Włoszech do końca wojny.
Pod koniec 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Wziął udział w wojnie z Ukraińcami (podczas której przyczynił się do obrony Lubaczowa, za co otrzymał honorowe obywatelstwo tego miasta)[5] oraz z bolszewikami, a za męstwo wykazane podczas walk odznaczony został dwukrotnie Krzyżem Walecznych[8]. 15 września 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej[9].
Był kolejno dowódcą II batalionu 14 pułku piechoty oraz w 8 i 7 pułku piechoty Legionów. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora[10].
1 grudnia 1924 roku został awansowany na podpułkownika[11]. Z dniem 1 maja 1925 roku został odkomenderowany na trzy miesiące z 8 do 7 pułku piechoty Legionów, w celu „czasowego pełnienia obowiązków dowódcy pułku w zastępstwie”[12]. 11 marca 1926 roku został przesunięty ze stanowiska dowódcy I batalionu na stanowisko zastępcy dowódcy 7 pp Leg. w Chełmie[13]. Od 3 lutego 1928 roku był słuchaczem III unifikacyjnego trzymiesięcznego kursu dowódców pułków w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie[14]. W 1928 roku wyznaczony został na stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 4 w Tomaszowie Mazowieckim[15]. Od 1929 do 1930 pełnił funkcję komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie[16][5]. Z dniem 15 lipca 1930 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy 7 pułku piechoty Legionów w Chełmie[17][18]. 10 grudnia 1931 roku otrzymał awans na pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 roku i 9. lokatą w korpusie oficerów piechoty[19]. Jako dowódca pułku wdał się w spór z inspektorem armii gen. Dąb-Biernackim, występując przeciwko faworyzowaniu żołnierzy o przeszłości legionowej. W wyniku tego w 1937 roku został przeniesiony i objął dowództwo 52 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Złoczowie.
Honorowy Obywatel Lubaczowa (1929)[20]. W 1937 roku otrzymał tytuły honorowego obywatelstwa czterech zbiorowych gmin wokół Lubaczowa[21].
W przededniu II wojny światowej, 23 lipca 1939 roku został wyznaczony dowódcą Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża. Jako osoba o wielkiej pracowitości i dużej inwencji organizacyjnej podjął aktywne prace nad umocnieniem pozycji obronnych i wzmocnieniem uzbrojenia podległych mu jednostek. W wyniku jego działalności stan liczebny polskich oddziałów w rejonie Gdyni wzrósł z 5 tys. do 15-18 tys. ludzi. Postawione LOW zadania przewidywały utrzymanie przez 3 dni przedpola Gdyni, a następnie 7-dniową obronę Kępy Oksywskiej jako ostatniego bastionu obrony. Podczas kampanii wrześniowej płk Dąbek dowodził aktywnie całością sił lądowych zgromadzonych wokół Gdyni, organizując wypady zaczepne. W nocy 1/2 i 3/4 września zaatakował nieprzyjaciela w rejonie Gdynia-Kolibki-Osowa, usuwając jego nacisk z kierunku południowego, a 6/7 i 7/8 września zarządził atak na osi Nowy Dwór Wejherowski – Wejherowo.
W kwietniu swoje urodziny obchodzili nasi koledzy: Józef Litwin, Wiesław Rozenbangier, Włodzimierz Woźniak, Krzysztof Kirsenstein
Dyskusji, wesołych wspomnień i pomysłów na następne spotkanie było wiele.
Z Lotniczym pozdrowieniami
