Nie będzie odgórnej siły wyższej dla Wielkopolski

Zdjęcie: Nie będzie odgórnej siły wyższej dla Wielkopolski

Wielkopolska Izba Rolnicza wnioskowała o rozporządzenie, które odgórnie zwolniłoby rolników z całego województwa z kar za niespełnienie wymagań po lipcowych nawałnicach i gradobiciu. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedziało jednak odmownie. Oznacza to, iż każdy poszkodowany rolnik musi zgłosić siłę wyższą samodzielnie, we własnym gospodarstwie.

Dlaczego nie będzie rozporządzenia dla całego województwa?

WIR powoływała się na art. 72 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym dla WPR, który pozwoliłby na odgórne odstąpienie od kar dla rolników z całego województwa lub poszkodowanych gmin. Po analizie przepisów unijnych oraz skali zniszczeń resort uznał jednak, iż nie ma podstaw prawnych do takiego rozwiązania.

Ministerstwo wskazuje trzy główne powody:

Zniszczenia są nierówne. Lipcowe zjawiska pogodowe nie dotknęły wszystkich rolników w jednakowym stopniu – różnice w skali szkód są znaczne choćby między sąsiadującymi gminami czy działkami.

Wymogi unijne. Przepisy UE (rozporządzenie 2021/2116) wymagają, aby odgórne uznanie siły wyższej dotyczyło poważnej klęski żywiołowej powodującej duże szkody na dokładnie określonym obszarze – tak jak miało to miejsce np. podczas powodzi w południowo-zachodniej Polsce w 2024 roku. Zdaniem resortu tegoroczna sytuacja w Wielkopolsce tego kryterium nie spełnia.

Równe traktowanie. w okresie 2026 niekorzystne zjawiska – przymrozki, susza, nawałnice – dotknęły rolników w różnych częściach kraju. Przyznanie specjalnego statusu tylko wybranym gminom Wielkopolski, bez analogicznej oceny sytuacji w reszcie Polski, byłoby nierównym traktowaniem producentów rolnych.

Co z konkretnymi wymogami i ekoschematami?

WIR zgłaszała też szczegółowe zastrzeżenia dotyczące możliwości wywiązania się z poszczególnych norm. Oto stanowisko ministerstwa punkt po punkcie.

Międzyplony ozime (ekoschemat „Rolnictwo węglowe”). Problem dotyczył zniszczenia upraw i trudności glebowych po ulewach. Ministerstwo uspokaja: termin wysiewu międzyplonów ozimych (1 lipca – 1 października) wciąż nie jest zagrożony, więc rolnicy mają jeszcze czas na przeprowadzenie siewu.

Dobrostan zwierząt – wypas i wybiegi. Tam, gdzie podtopienia uniemożliwiły wypuszczenie zwierząt na zalane pastwiska, resort przypomina, iż wymóg wypasu stosuje się tylko wtedy, gdy pozwala na to stan fizjologiczny zwierząt i nie występują niekorzystne zjawiska pogodowe. jeżeli podtopienia rzeczywiście uniemożliwiły wypas, ARiMR nie ma podstaw do nakładania kar za te braki.

Rolnictwo ekologiczne. Przepisy nie wymagają uzyskania minimalnych plonów ani zbioru plonu handlowego – weryfikacji podlega sam fakt wytworzenia produktu i przeznaczenie minimum 30% zbioru do przetwórstwa lub sprzedaży. jeżeli plon został całkowicie zniszczony przez grad lub nawałnicę, rolnik musi zgłosić siłę wyższą indywidualnie do ARiMR, co zwalnia go z sankcji.

Trwałe Użytki Zielone. Naniesienie mułu przez wodę nie odbiera gruntowi statusu TUZ – zobowiązanie może być kontynuowane bez potrzeby specjalnych odstępstw obszarowych.

Normy warunkowości (GAEC 6 i GAEC 7). Odstępstwa od tych norm mają charakter wyjątkowy i bardzo ograniczony czasowo. Ze względu na zróżnicowanie szkód w Wielkopolsce nie zostaną wprowadzone ogólne odstępstwa – każdy przypadek musi być oceniany indywidualnie.

Co musi zrobić poszkodowany rolnik?

Skoro nie będzie odgórnego zwolnienia dla całego regionu, najważniejsze jest indywidualne zgłoszenie siły wyższej. Organem adekwatnym do jej uznania w konkretnym gospodarstwie jest kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Oto co należy zrobić.

Krok 1: Złóż zgłoszenie

Zgłoszenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trzeba złożyć do adekwatnego Biura Powiatowego ARiMR:

• elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) lub Portal Rolnika,
• w formie papierowej – bezpośrednio w kancelarii BP ARiMR lub pocztą.

Krok 2: Zbierz dowody

To najważniejszy etap – wnioski bez materiału dowodowego mogą nie zostać uznane. Warto przygotować:

• zdjęcia zniszczonych upraw lub zalanych pól (najlepiej z geolokalizacją lub widocznymi punktami odniesienia w kadrze),
• protokół komisji klęskowej, jeżeli szacowała straty na danym polu,
• oświadczenia i zeznania świadków,
• zaświadczenia z IMGW, ekspertyzy lub opinie biegłych potwierdzające wystąpienie gwałtownych zjawisk w danej miejscowości.

Dowodem może być w zasadzie wszystko, co przyczynia się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem – im więcej udokumentowanych źródeł, tym większa szansa na pozytywne rozpatrzenie zgłoszenia.

Dlaczego warto się nie ociągać?

Prawidłowe i terminowe zgłoszenie przypadku siły wyższej to jedyny sposób, by zachować prawo do dopłat oraz uniknąć sankcji finansowych za niespełnienie wymagań ekoschematów, dobrostanu czy norm warunkowości. Bez indywidualnego zgłoszenia rolnik naraża się na kary, mimo iż zniszczenia nie wynikały z jego zaniedbań, a z niezależnych od niego zjawisk pogodowych.

Szczegółowe informacje oraz wzory dokumentów znajdują się na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w zakładce dotyczącej siły wyższej.

źródło: WIR