Nowa możliwość ochrony rzepaku jesienią. Jest czasowa zgoda na Irazu 100 SE

Plantatorzy rzepaku dostali dodatkowe narzędzie do jesiennej walki z pchełką rzepakową. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydało czasowe zezwolenie na zastosowanie preparatu Irazu 100 SE. Decyzja ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy presja szkodników jesiennych rośnie, a liczba dostępnych rozwiązań insektycydowych pozostaje ograniczona.

Nowa możliwość ochrony rzepaku jesienią. Jest czasowa zgoda na Irazu 100 SE

O uzyskanie czasowego zezwolenia zabiegało Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych. Zgoda została wydana 28 sierpnia 2026 r., a możliwość stosowania preparatu w ramach zezwolenia nr R/j-5/2026 obejmuje okres od 1 września do 13 grudnia 2026 r.

Dla producentów oznacza to, iż środek będzie można wykorzystać już podczas tegorocznej jesiennej ochrony rzepaku.

Pchełka coraz większym problemem na plantacjach

Pchełka rzepakowa należy do najważniejszych szkodników atakujących młode plantacje jesienią. Dorosłe chrząszcze uszkadzają liście, natomiast larwy wgryzają się do ogonków liściowych i nerwów, gdzie mogą żerować przez długi czas.

Największe znaczenie ma presja szkodnika w początkowym okresie rozwoju rzepaku. Młode rośliny mają niewielką powierzchnię liściową, dlatego intensywne żerowanie może osłabiać ich rozwój i pogarszać przygotowanie plantacji do zimowania.

Rosnąca presja pchełki sprawia, iż możliwość rotowania mechanizmów działania insektycydów nabiera coraz większego znaczenia także z punktu widzenia zapobiegania odporności.

Cyjanotraniliprol z grupy IRAC 28

Irazu 100 SE zawiera 100 g/l cyjanotraniliprolu, substancji czynnej należącej do grupy antranilowych diamidów i sklasyfikowanej w grupie IRAC 28.

To ważna informacja dla plantatorów z punktu widzenia strategii antyodpornościowej. Stosowanie substancji o różnych mechanizmach działania pozwala ograniczać presję selekcyjną na populacje szkodników.

Preparat ma formę koncentratu zawiesinoemulsji przeznaczonego do rozcieńczania wodą. Działa na szkodniki kontaktowo i żołądkowo, natomiast w roślinie wykazuje działanie wgłębne i translaminarne.

Po pobraniu substancji czynnej dochodzi do szybkiego zahamowania aktywności owada. W ciągu kilku godzin szkodnik ogranicza ruch i przestaje żerować. Pełny efekt działania może być widoczny po 3–6 dniach od zabiegu.

Kiedy wykonać zabieg?

Preparatu nie należy stosować profilaktycznie bez potrzeby.

Zabieg powinien być wykonany po pojawieniu się pchełki rzepakowej, zgodnie z prowadzonym monitoringiem i sygnalizacją albo po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości.

Środek może być używany jesienią od fazy pierwszego liścia do początku wydłużania pędu, czyli BBCH 11–30.

Maksymalna i jednocześnie zalecana dawka w jednym zabiegu wynosi: 400 ml/ha.

W praktyce szczególnie ważne będzie więc systematyczne kontrolowanie młodych plantacji, aby zabieg wykonać we właściwym momencie, a nie dopiero wtedy, gdy uszkodzenia będą już silnie widoczne.

Ważne ograniczenie: nie częściej niż co trzeci sezon

Czasowe zezwolenie nie oznacza, iż preparat można stosować bez ograniczeń.

Jednym z kluczowych zapisów jest obowiązek, aby nie używać go częściej niż co trzeci sezon na tym samym obszarze.

Takie ograniczenie należy traktować jako element strategii przeciwdziałania powstawaniu odporności.

W przypadku intensywnej ochrony rzepaku jest to szczególnie istotne. Wielokrotne wykorzystywanie substancji należących do tej samej grupy mechanizmu działania zwiększa ryzyko selekcjonowania mniej wrażliwych populacji szkodników.

Chłód może ograniczyć skuteczność

Przy planowaniu zabiegu trzeba zwrócić uwagę także na temperaturę.

Według zaleceń dotyczących stosowania preparatu temperatura poniżej 15°C może prowadzić do obniżenia skuteczności działania środka.

Ma to duże znaczenie właśnie podczas jesiennej ochrony rzepaku, kiedy warunki termiczne potrafią zmieniać się bardzo szybko.

Dlatego przy wyborze terminu zabiegu trzeba uwzględnić nie tylko liczebność szkodnika i fazę rozwojową roślin, ale także prognozowany przebieg pogody.

Czasowe zezwolenie tylko na jeden sezon

Warto podkreślić, iż nie jest to stałe rozszerzenie rejestracji.

Zezwolenie zostało wydane w trybie czasowym i obowiązuje wyłącznie od 1 września do 13 grudnia 2026 r.

Tego typu decyzje są stosowane w sytuacjach szczególnych, gdy pojawia się zagrożenie dla upraw, a dostępny zestaw zarejestrowanych metod ochrony jest niewystarczający.

MRiRW prowadzi osobny wykaz takich zezwoleń wydawanych w sytuacjach nadzwyczajnych w ochronie roślin.

Dodatkowa opcja, ale monitoring przez cały czas najważniejszy

Dopuszczenie Irazu 100 SE poszerza możliwości ochrony rzepaku, jednak nie zmienia podstawowej zasady integrowanej ochrony roślin.

Decyzja o zabiegu powinna wynikać z rzeczywistej presji szkodnika, obserwacji plantacji i przekroczenia progu szkodliwości.

Przy coraz większych problemach z jesiennymi szkodnikami rzepaku możliwość zastosowania cyjanotraniliprolu może być dla części gospodarstw istotnym uzupełnieniem programu ochrony. Szczególnie tam, gdzie dotychczasowe rozwiązania są intensywnie wykorzystywane i coraz trudniej zbudować skuteczną rotację substancji czynnych.