Nowe przepisy dla ŚOR. Cyfrowa rewolucja w ochronie roślin

Rolnik stojący przy opryskiwaczu będzie mógł sprawdzić aktualne warunki stosowania preparatu bez przeszukiwania drobnego druku na opakowaniu. Unia Europejska wprowadza obowiązkowe etykiety cyfrowe środków ochrony roślin, które mają uzupełniać tradycyjne oznakowanie produktu.

Nowe przepisy dla ŚOR. Cyfrowa rewolucja w ochronie roślin

Zmiana nie nastąpi jednak natychmiast. Nowe przepisy zaczęły obowiązywać formalnie 16 czerwca 2026 r., ale będą stosowane od 1 stycznia 2028 r. Najpóźniej od początku 2030 r. cyfrową etykietę ma posiadać każdy środek ochrony roślin znajdujący się w obrocie.

Nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 2026/1123 zastępuje regulacje obowiązujące od 2011 r. i wprowadza szerszy system informowania o zagrożeniach, zasadach stosowania oraz ograniczeniach dotyczących poszczególnych preparatów. (EUR-Lex)

Papierowa etykieta nie zniknie

Najważniejsza zmiana dotyczy cyfryzacji informacji o środkach ochrony roślin. Każdy produkt przez cały czas będzie musiał posiadać fizyczną etykietę, ale obok niej pojawi się dostęp do wersji elektronicznej.

Oznacza to, iż cyfrowe oznakowanie nie zastąpi całkowicie informacji umieszczonych na opakowaniu. Będzie ich rozwinięciem i dodatkowym źródłem aktualnych danych.

Dostęp do etykiety cyfrowej powinien być bezpłatny i łatwy dla użytkownika. W praktyce może być realizowany np. poprzez kod QR lub inne rozwiązanie prowadzące do elektronicznej wersji informacji o produkcie.

Komisja Europejska wskazuje, iż takie rozwiązanie może ułatwić powiększanie tekstu, wyszukiwanie konkretnych informacji, korzystanie z pomocy głosowej oraz tłumaczenie treści. Cyfrowa etykieta ma być szczególnie przydatna tam, gdzie papierowa wersja jest rozbudowana i trudna do odczytania.

Rolnik sprawdzi informacje bezpośrednio w polu

Dla użytkownika środków ochrony roślin największą korzyścią ma być szybki dostęp do aktualnych warunków stosowania produktu. Przy użyciu telefonu będzie można sprawdzić m.in. zakres zastosowania preparatu, wymagane środki ostrożności, ograniczenia oraz zasady ochrony środowiska.

Cyfrowe etykiety mogą w przyszłości zostać powiązane z rozwiązaniami rolnictwa precyzyjnego. Rozporządzenie wskazuje możliwość wykorzystywania informacji cyfrowych w maszynach do wykonywania zabiegów, lokalnych mapach oraz systemach opartych na danych ze stacji meteorologicznych.

Nie oznacza to jednak, iż od 2028 r. każdy opryskiwacz będzie automatycznie pobierał dane z etykiety. Przepisy tworzą przede wszystkim podstawę do rozwoju takich technologii i standaryzacji informacji. (EUR-Lex)

Nowy znak ostrzegający przed zagrożeniem dla pszczół

Na opakowaniach pojawi się również nowy piktogram informujący o potencjalnym zagrożeniu dla pszczół. Ma być stosowany w przypadkach, w których charakter produktu i warunki jego użycia wymagają takiego ostrzeżenia.

Zmiana ma zwiększyć czytelność informacji dla użytkownika i ograniczyć ryzyko wykonania zabiegu w sposób zagrażający zapylaczom.

Piktogram nie zastąpi szczegółowych zapisów dotyczących ochrony pszczół, takich jak zakaz stosowania podczas kwitnienia, ograniczenia godzin wykonywania oprysku czy konieczność zachowania stref ochronnych. Będzie natomiast dodatkowym, łatwo rozpoznawalnym sygnałem ostrzegawczym.

Specjalne ostrzeżenia dla preparatów mikrobiologicznych

Nowe zasady obejmą również środki ochrony roślin zawierające mikroorganizmy. Na etykietach takich preparatów mają być umieszczane odpowiednie zwroty ostrzegawcze.

Jest to istotne, ponieważ biologiczne środki ochrony roślin są coraz szerzej stosowane jako alternatywa lub uzupełnienie ochrony chemicznej. Produkty zawierające bakterie, grzyby lub inne mikroorganizmy również wymagają jednak adekwatnego przechowywania, przygotowania cieczy użytkowej oraz stosowania odpowiednich środków ochrony osobistej.

Nowe oznakowanie ma lepiej informować użytkownika o specyfice takich preparatów i ewentualnym ryzyku związanym z kontaktem z mikroorganizmami.

Na etykiecie pojawi się odniesienie do integrowanej ochrony roślin

Rozporządzenie wzmacnia także znaczenie integrowanej ochrony roślin. Użytkownik ma otrzymać informację przypominającą, iż zabiegi chemiczne powinny być wykonywane zgodnie z zasadami integrowanego ograniczania organizmów szkodliwych.

W praktyce oznacza to konieczność uwzględniania m.in.:

• monitoringu występowania chorób i szkodników,
• progów ekonomicznej szkodliwości,
• metod agrotechnicznych i biologicznych,
• właściwego doboru preparatu,
• ograniczania liczby zabiegów do niezbędnego minimum,
• przeciwdziałania odporności agrofagów.

Sama obecność informacji na etykiecie nie zmieni zasad integrowanej ochrony, które już obowiązują profesjonalnych użytkowników. Ma jednak mocniej powiązać instrukcję konkretnego preparatu z obowiązkiem racjonalnego prowadzenia ochrony plantacji.

Nowe reguły dla importu równoległego i zaprawionych nasion

Przepisy doprecyzowują również wymagania dotyczące produktów wprowadzanych w ramach handlu równoległego. Chodzi o środki sprowadzane z innego państwa członkowskiego, które odpowiadają produktowi posiadającemu zezwolenie na krajowym rynku.

Informacje na opakowaniu mają umożliwiać jednoznaczną identyfikację preparatu, podmiotu odpowiedzialnego oraz pozwolenia, na podstawie którego produkt jest sprzedawany.

Ujednolicone zostaną również zwroty dotyczące materiału siewnego zaprawionego środkami ochrony roślin. Informacje mają wyraźniej wskazywać zasady obchodzenia się z nasionami, ich wysiewu, przechowywania oraz ograniczania ryzyka dla ludzi, zwierząt i środowiska.

Wycofany produkt przez cały czas będzie widoczny w systemie

Istotnym elementem nowych regulacji jest sposób postępowania z etykietą po wycofaniu preparatu z rynku.

Po utracie zezwolenia albo po zakończeniu okresu przeznaczonego na sprzedaż i zużycie zapasów cyfrowa etykieta powinna zostać dezaktywowana. Dopuszczalne jest również pozostawienie jej w systemie pod warunkiem wyraźnego oznaczenia, iż produkt nie jest już dopuszczony do stosowania w danym państwie.

Ma to ograniczyć ryzyko korzystania z nieaktualnych zaleceń. Dla rolnika szczególnie ważna będzie więc nie tylko sama treść etykiety, ale również informacja o aktualnym statusie zezwolenia.

Najważniejsze terminy: 2028 i 2030 rok

Rozporządzenie zostało przyjęte 26 maja 2026 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE dzień później. Weszło w życie 16 czerwca 2026 r., natomiast zasadnicze przepisy będą stosowane od 1 stycznia 2028 r.

Przewidziano jednak okres przejściowy. Dotychczasowe przepisy będą mogły przez cały czas obowiązywać w odniesieniu do etykiet produktów, dla których wniosek o zezwolenie lub jego ostatnie odnowienie został złożony przed 1 stycznia 2028 r.

Jeżeli po tej dacie etykieta takiego produktu będzie zmieniana, zaktualizowana wersja będzie już musiała zawierać etykietę cyfrową. Ostateczny termin jest jednoznaczny: od 1 stycznia 2030 r. cyfrowe oznakowanie ma obejmować wszystkie środki ochrony roślin znajdujące się w obrocie.

Firmy muszą przebudować nie tylko opakowania

Dla producentów i dystrybutorów zmiana oznacza znacznie więcej niż dodanie kodu do projektu etykiety. Konieczne będzie stworzenie systemów informatycznych, które zapewnią dostępność danych, ich aktualizowanie oraz powiązanie konkretnej etykiety z adekwatnym produktem i państwem, w którym jest on dopuszczony.

Firmy będą musiały również przeanalizować:

• proces zatwierdzania i aktualizacji etykiet,
• zarządzanie różnymi wersjami językowymi,
• oznakowanie produktów znajdujących się już w magazynach,
• zasady dezaktywacji danych po utracie zezwolenia,
• współpracę między producentem, importerem i dystrybutorem,
• zgodność treści cyfrowej z zatwierdzonym zezwoleniem.

Błąd w cyfrowej etykiecie może mieć poważne konsekwencje, zwłaszcza o ile będzie dotyczył dawki, terminu zabiegu, okresu karencji, strefy buforowej lub ochrony zapylaczy.

Cyfryzacja nie zwalnia z czytania instrukcji

Nowe rozwiązanie ma uprościć dostęp do informacji, ale nie zmienia podstawowej zasady: środek ochrony roślin wolno stosować wyłącznie zgodnie z jego zezwoleniem i zatwierdzoną etykietą.

Rolnik przez cały czas będzie musiał sprawdzić, czy produkt jest dopuszczony w danej uprawie, na określony organizm szkodliwy oraz w planowanym terminie. Cyfrowa wersja może ułatwić wykonanie tego obowiązku, ale nie zastąpi odpowiedzialności użytkownika.

Dla branży rozpoczyna się natomiast okres intensywnych przygotowań. Do 2028 r. trzeba dostosować opakowania i procedury, a do 2030 r. objąć nowym systemem wszystkie preparaty pozostające na rynku.

Źródło: rozporządzenie Komisji (UE) 2026/1123 z 26 maja 2026 r. ustanawiające wymagania dotyczące etykietowania środków ochrony roślin i uchylające rozporządzenie nr 547/2011.