5 godzin temu
Z inicjatywy AI Chamber, instytucji działającej na rzecz rozwoju AI w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, powstał CEE AI Index 2026 – pierwszy indeks mierzący strategiczną gotowość państw Europy Środkowo-Wschodniej na wdrażanie sztucznej inteligencji.
Polska zajmuje 4. miejsce z wynikiem ogólnym 56,17 punktów, plasując się wśród największych i najbardziej ugruntowanych rynków AI w regionie. Przewagi kraju są wyraźne tam, gdzie liczy się skala – największe moce HPC, najwyższy wolumen publikacji naukowych z obszaru AI i najliczniejsza kadra specjalistów w całym regionie.
Nowy indeks ujawnia podziały w regionie CEE
Nowy CEE AI Index 2026 obejmuje 11 państw i pokazuje region znacznie bardziej zaawansowany technologicznie, niż wynika z dominującej narracji globalnej, choć jednocześnie coraz wyraźniej podzielony. Kraje północnej i centralnej części regionu są strukturalnie gotowe do odgrywania wiodącej roli w europejskim ekosystemie AI, co znajduje odzwierciedlenie w czołówce rankingu, którą tworzą Estonia (1.miejsce), Słowenia (2.miejsce), Litwa (3.miejsce), Polska (4.miejsce), i Czechy (5.miejsce). Na drugim biegunie znalazły się Chorwacja, Łotwa i Bułgaria, które wciąż nadrabiają zaległości w budowie instytucjonalnych i ekosystemowych fundamentów rozwoju sztucznej inteligencji. Kluczowym czynnikiem różnicującym okazuje się jakość zarządzania i dojrzałość instytucjonalna – a nie wielkość kraju ani dostęp do infrastruktury.
CEE AI Index mierzy strategiczną gotowość na AI, rozumianą jako strukturalna zdolność kraju do efektywnego, bezpiecznego i zgodnego z regulacjami rozwijania oraz wdrażania systemów sztucznej inteligencji. Badanie uwzględnia 11 krajów, 33 wskaźniki i 363 punkty danych w trzech filarach: Środowisko (ramy regulacyjne i infrastruktura cyfrowa), Zasoby (talenty i ekosystem finansowy) oraz Wdrożenie (adopcja AI i wyniki badań naukowych).
Jak wskazują wyniki indeksu: Europa Środkowo-Wschodnia dzieli się na kraje, które będą kształtować AI w Europie, i takie, które będą ją konsumować. Różnica nie leży w wielkości, ale w suwerenności, dojrzałości regulacyjnej, inwestycjach w talenty i ambicjach instytucjonalnych. Tę dynamikę wyraźnie pokazuje przykład Polski.
Polska jako skalowany ekosystem AI z silnymi fundamentami
Polska zajmuje 4. miejsce w CEE AI Index 2026 z wynikiem ogólnym 56,17 punktów (Środowisko: 65, Zasoby: 49, Wdrożenie: 55), plasując się wśród największych i najbardziej ugruntowanych rynków AI w regionie. Rodzimy ekosystem dysponuje największymi mocami obliczeniowymi HPC w regionie, notuje najwyższy wolumen publikacji naukowych z obszaru sztucznej inteligencji i skupia najliczniejszą kadrę specjalistów AI. To pozycjonuje kraj jako naturalne miejsce dla inwestycji wymagających silnego zaplecza badawczego, kompetencyjnego i infrastrukturalnego. Fundamenty technologiczne są przy tym wspierane przez rozwijające się otoczenie instytucjonalne. W listopadzie 2024 r. rząd ogłosił utworzenie Funduszu Sztucznej Inteligencji o wartości około 235 mln euro (1 mld zł) oraz powołanie Rady AI, skupiającej najważniejsze instytucje państwowe odpowiedzialne za koordynację i dystrybucję publicznych środków przeznaczonych na rozwój tego sektora. Polska zajmuje również trzecie miejsce w Unii Europejskiej pod względem dojrzałości otwartych danych, a infrastruktura obliczeniowa – wspierana przez konsorcjum PL-Grid i Narodowe Centrum Kompetencji Obliczeniowych EuroHPC – plasuje kraj na czele regionu pod względem mocy HPC.
W CEE AI Index w filarze Środowisko Polska zajmuje po Estonii drugie miejsce w regionie, a w filarze Wdrożenie – razem z Czechami – współprowadzi zestawienie pod względem głębokości adopcji AI w przedsiębiorstwach. Widać to również w decyzjach samych firm: w samym 2024 roku polskie przedsiębiorstwa zainwestowały w rozwiązania AI łącznie 1,8 miliarda złotych, a osiem na dziesięć podmiotów gospodarczych planuje zwiększenie budżetów na narzędzia AI w ciągu najbliższych dwóch lat.
Indeks wskazuje jednak także na obszary wymagające wzmocnienia: środowiska testowe, integracja AI w programach nauczania, aktywność spin-outów uczelnianych oraz efektywność publicznego finansowania AI nie dorównują jeszcze potencjałowi, jaki sugeruje krajowa skala. Polska rysuje się jako dojrzała platforma dla międzynarodowych partnerstw – z wyraźną przestrzenią do dalszego wzrostu, którą mogą odblokować zwiększone wsparcie publiczne i ekosystemowe.
Różne drogi, wspólne ambicje: jak wyłonili się liderzy regionu
CEE AI Index pokazuje, iż żaden kraj regionu nie dominuje we wszystkich badanych obszarach, a o gotowości do rozwoju AI decyduje przede wszystkim strategia, a nie wielkość państwa. Estonia, Litwa i Słowenia – mimo relatywnie niewielkiej liczby mieszkańców – wyprzedzają większe gospodarki regionu dzięki konsekwentnie budowanym ekosystemom sztucznej inteligencji.
Jednocześnie każdy z liderów opiera swoją pozycję na innych przewagach: Estonia i Słowenia wyróżniają się dojrzałością instytucjonalną, potencjałem badawczym i zasobami STEM, a Litwa skutecznie przyspiesza wdrożenia i efektywnie wykorzystuje otwarte dane. Polska korzysta z efektu skali, dysponując największymi mocami HPC, najsilniejszym zapleczem naukowym i największą liczbą specjalistów AI w regionie. Czechy koncentrują się na komercjalizacji badań, Węgry wdrażają nową politykę AI, Rumunia wzmacnia otoczenie regulacyjne, a Łotwa, Słowacja, Bułgaria i Chorwacja budują przewagi w wybranych obszarach – od infrastruktury eksperymentalnej i ulg podatkowych po potencjał techniczny i systemy kształcenia.
– Europa Środkowo-Wschodnia przez lata budowała fundamenty niezbędne do rozwoju sztucznej inteligencji: odpowiednie ramy regulacyjne, zasoby talentów, a na części rynków również zaawansowaną infrastrukturę operacyjną. Dotychczas brakowało jednak narzędzia, które pozwalałoby w sposób obiektywny i porównywalny ocenić skalę tego potencjału. CEE AI Index wypełnia tę lukę i dostarcza danych, które powinny stanowić istotny punkt odniesienia dla firm, inwestorów i instytucji planujących strategie AI w Europie w najbliższych latach. – mówi Tomasz Snażyk, CEO AI Chamber.
– Region CEE dysponuje jednymi z najsilniejszych talentów AI w Europie, choć wciąż mierzy się z istotną luką inwestycyjną względem Europy Zachodniej. Liderzy indeksu – Estonia, Litwa i Słowenia – pokazują jednak, iż o sukcesie coraz częściej decydują jakość instytucji i strategia rozwoju, a nie skala gospodarki. Indeks dostarcza dodatkowych argumentów przemawiających za większym napływem inwestycji do regionu. – zaznacza Mark Boris Andrijanič, były minister ds. transformacji cyfrowej Słowenii i były główny negocjator Rady UE ds. DMA i DSA.
Zarządzanie strategią AI jako decydująca zmienna
W obszarze regulacji i zarządzania Europa Środkowo-Wschodnia wyprzedza globalną średnią – co potwierdzają wyniki Oxford Insights’ Government AI Readiness Index 2025, niezależnego rankingu obejmującego 195 krajów, stosowanego jako punkt odniesienia przez UNESCO i G20. CEE AI Index pokazuje jednak, iż sama strategia AI nie gwarantuje gotowości do jej realizacji. Liderami filaru Środowisko są Estonia (73 punkty), Polska (65) i Litwa (64), które wyróżniają się dojrzałością instytucjonalną, rozwiniętą infrastrukturą cyfrową i spójną polityką AI. Na drugim biegunie znajdują się Bułgaria i Chorwacja, co potwierdza, iż słabości instytucjonalne wciąż pozostają istotną barierą rozwoju. Wraz z wyrównywaniem dostępu do infrastruktury dzięki programom unijnym, o realnej przewadze konkurencyjnej coraz częściej decydują potencjał regulacyjny, dostęp do talentów oraz zdolność do przełożenia polityki na operacyjną rzeczywistość.
AI Act może pogłębić regionalny podział
Wyniki indeksu sugerują, iż unijny AI Act może stać się przewagą konkurencyjną dla państw dysponujących dojrzałymi ramami regulacyjnymi i potencjałem instytucjonalnym. Estonia, Polska i Czechy są lepiej przygotowane do przekształcenia gotowości regulacyjnej w zaufanie przedsiębiorstw i atrakcyjność inwestycyjną – szczególnie w oczach firm poszukujących pewnych, zgodnych z przepisami środowisk do wdrażania AI. Dla państw wciąż budujących podstawowe kompetencje regulacyjne wyzwanie będzie podwójne: przyspieszenie krajowego rozwoju AI przy jednoczesnym dostosowaniu się do coraz bardziej złożonych regulacji europejskich.
