Oprysk na chwościka buraka. Nową strategię ochrony trzeba zacząć już w czerwcu

Nowoczesna strategia wspomagania ochrony buraka cukrowego przed jedną z najgroźniejszych chorób zaczyna się w tej chwili znacznie wcześniej, niż kilka lat temu. Ściśle mówiąc, odejdźmy od rutyny! Teraz oprysk na chwościka buraka konieczny jest już w czerwcu.

Oprysk na chwościka buraka nie powinien zaczynać się dopiero po pojawieniu się pierwszych objawów. Coraz wcześniejsze infekcje sprawiają, iż plantatorzy muszą myśleć o wspomaganiu roślin już od czerwca, łącząc działania fungicydowe z budowaniem wigoru i naturalnej odporności buraka cukrowego.

Jeżeli nie czytałeś jeszcze naszego materiału o monitoringu plantacji buraka cukrowego, warto zacząć właśnie od niego. Znajdziesz tam informacje, kiedy rozpocząć lustracje oraz jak wykorzystać buraka ćwikłowego jako roślinę wskaźnikową.

Chwościk buraka pojawia się wcześniej niż jeszcze kilka lat temu

Jeszcze kilka lat temu ta choroba zaczynała się intensywnie rozwijać pod koniec lipca i w sierpniu. Coraz wcześniejsze infekcje wiążą się ze zmianami warunków pogodowych. Eksperci zwracają uwagę, iż w ostatnich latach zmienił się termin pojawiania się warunków sprzyjających rozwojowi Cercospora beticola.

Dlatego kalendarz ochrony buraka wymaga dziś większej elastyczności niż jeszcze dekadę temu. Poza tym należałoby już w pierwszej dekadzie czerwca zacząć wdrażać rozwiązania wspomagające ochronę buraka. Przede wszystkim wskazane jest zadbanie o dobrą kondycję rośliny uprawnej. To właśnie ten element stanowi fundament nowej strategii wspomagania ochrony buraka cukrowego.

Oprysk na chwościka buraka — hybrydowa i holistyczna strategia

Eksperci coraz częściej mówią o podejściu hybrydowym, które łączy klasyczne rozwiązania fungicydowe z działaniami poprawiającymi kondycję roślin.

Takie podejście można również nazwać holistycznym, ponieważ uwzględnia nie tylko ograniczanie presji chorobowej, ale również fizjologię roślin i ich zdolność do radzenia sobie ze stresem.

„To podejście uwzględnia zarówno stosowanie fungicydów konwencjonalnych, jak i zadbanie o prawidłową kondycję i wzmocnienie rośliny” — zwraca uwagę Krzysztof Bzdęga, dyrektor ds. zarządzania wiedzą i rozwoju w firmie PUH Chemirol

W praktyce oznacza to, iż działania wspomagające nie są dodatkiem do programu, ale jego integralną częścią.

Oprysk na chwościka buraka trzeba dziś planować wcześniej niż jeszcze kilka lat temu. Eksperci wskazują, iż nowoczesna strategia powinna zaczynać się już w czerwcu i opierać na działaniach wyprzedzających rozwój Cercospora beticola.

fot. agrofoto.pl tommmek

Miedź systemiczna i siarka przez większą część sezonu

Szczególną rolę w tej nowoczesnej strategii odgrywa połączenie miedzi systemicznej oraz siarki.

Mianowicie, miedź jest wartościowym mikroskładnikiem wchodzącym w skład struktur chloroplastów, czyli jest niezbędna w wielu reakcjach fotosyntetycznych. Poza tym ma adekwatności fungistatyczne. Dodatkowo wspiera naturalne mechanizmy obronne roślin. W efekcie pomaga ograniczać ryzyko porażenia przez patogeny grzybowe i bakteryjne. Jednocześnie może być wykorzystywana w działaniach wyprzedzających wystąpienie pierwszych objawów.

„Wyniki bardzo licznie prowadzonych na uczelniach i w instytutach branżowych badań pokazują, iż najskuteczniejszą formą jest miedź systemiczna, czyli miedź organiczna” — podklreśla dr inż. Rafał Sobieszczański, dyrektor działu nawozów dolistnych i adiuwantów w firmie PUH „Chemirol”.

Równie istotna jest rola siarki. Siarka jako makroelement uczestniczy w metabolizmie azotu, syntezie białek i aminokwasów roślinnych. Dlatego wpływa nie tylko na kondycję buraka, ale również na efektywne wykorzystanie składników pokarmowych, w tym azotu przez cały sezon. Obecność niektórych związków siarki w roślinie, w tym sulfotlenków wpływa destrukcyjnie na patogeny roślinne.

Dlatego połączenie miedzi systemicznej i siarki daje więc wartość wykraczającą poza samo wspomaganie ochrony. To jednocześnie wsparcie fizjologii roślin, gospodarki azotowej oraz odporności na stres. Do tego wartością dodaną jest w dużej mierze wspomaganie ochrony i ograniczanie populacji wielu groźnych patogenów, w tym chwościka buraka.

„Miedź systemiczna i siarka powinny towarzyszyć plantatorom buraka cukrowego praktycznie od czerwca do końca okresu wegetacji” — zaznacza Krzysztof Bzdęga.

Krzem i wapń wzmacniają naturalne mechanizmy roślin

Coraz większe znaczenie zyskują również krzem i wapń. Krzem wpływa na zwiększenie wytrzymałości tkanek oraz poprawia reakcję roślin na stres środowiskowy. Natomiast wapń odpowiada za stabilność ścian komórkowych i prawidłowe funkcjonowanie wielu procesów metabolicznych. Oba usztywniają ściany i błony komórkowe czyniąc je trudniej penetrowalnymi przez patogeny czy rozkładanymi przez enzymy gnilne grzybów czy bakterii chorobotwórczych.

Wymienione pierwiastki wspólnie tworzą dodatkowy element strategii wspomagania ochrony, której celem jest utrzymanie wysokiego wigoru roślin przez cały sezon oraz ograniczanie ryzyka porażenia przez Cercospora beticola.

Oprysk na chwościka buraka — jakie substancje czynne fungicydów są dostępne?

Niezależnie od działań wspomagających ochronę miedzią systemiczną i siarką, krzemem i wapniem, strategicznym elementem programów fungicydowych pozostaje odpowiedni dobór fungicydów oraz ich rotacja.

Tab. 1. Konwencjonalne substancje czynne (stan rejestracji na 18.06.2026) wykorzystywane w ochronie przed chwościkiem buraka

Strategiczne znaczenie ma stosowanie gotowych mieszanin handlowych, sporządzanie mieszanin zbiornikówych lub naprzemienne stosowanie substancji należących do różnych grup chemicznych i mających odmienne mechanizmy działania. Dzięki temu można ograniczać ryzyko rozwoju odporności Cercospora beticola.
Ponadto do ochrony używamy rozpylaczy drobno- lub średniokroplistych. Świetne efekty pokrycia roślin buraka uzyskuje się przy wykorzystaniu belek z pomocniczym strumieniem powietrza (PSP).

Strategia hybrydowa łączy wspomaganie ochrony i działanie fungicydów

Tab. 2. Najważniejsze elementy nowej strategii wspomagania ochrony buraka cukrowego przed chwościkiem buraka

Oprysk na chwościka buraka po nowemu — co to oznacza dla plantatora?

Nowoczesny oprysk na chwościka buraka nie powinien być traktowany jako pojedynczy zabieg wykonywany po zauważeniu problemu. Nowoczesne, hybrydowe i holistyczne podejście do ochrony pozwoli wyeliminować podstawowe błędy popełniane przez plantatorów buraka.

„Wyeliminujmy takie trzy błędny, które sprawiają, iż chwościk staje się tak problematyczną chorobą na plantacji buraka cukrowego. Po pierwsze, to jest właśnie zbyt późne działanie. Nie jesteśmy w stanie sobie poradzić z chorobą, o ile ona nam się pojawi i rozwinie w łanie. Nie cofniemy już pierwszych negatywnych skutków na plantacji — czyli obniżenia plonu, jego ilości i jakości. Drugi aspekt dotyczy odpowiedniego doboru rozwiązań. I nie chodzi wyłącznie o środki ochrony roślin, ale zadbanie o kwestie zdrowotnościowe. I trzeci aspekt, na który w naszej codziennej pracy zwracamy uwagę, to sposób tworzenia mieszaniny zbiornikowej, czyli zadbanie o prawidłowe pH cieczy roboczej, o prawidłowej wielkości krople, prędkość opryskiwacza i pokrycie liścia podczas zabiegu” — podsumowuje i uzmysławia nam Krzysztof Bzdęga.

Coraz więcej gospodarstw przechodzi na model działania wyprzedzającego. Obejmuje on monitoring plantacji, budowanie kondycji roślin od czerwca, wykorzystanie miedzi systemicznej i siarki przez większą część sezonu oraz odpowiednią rotację substancji czynnych.

To właśnie połączenie tych elementów tworzy dziś hybrydową i holistyczną strategię wspomagania ochrony buraka cukrowego.