1 godzina temu
Rada UE przyjęła pakiet mający pomóc europejskim rolnikom poradzić sobie z gwałtownym wzrostem cen nawozów i innych środków produkcji, wywołanym niedawnym kryzysem na Bliskim Wschodzie. Środki pochodzić będą z unijnej rezerwy kryzysowej.
Pakiet zapewni rządom możliwości wsparcia rolników zmagających się z rosnącymi kosztami produkcji. Ma to zwiększyć odporność sektora rolnego oraz zagwarantować bezpieczeństwo żywnościowe w całej Unii Europejskiej.
– Niedawne zakłócenia w światowych łańcuchach dostaw oraz gwałtowny wzrost cen nawozów wywarły znaczną presję na nasz sektor rolny – przypomniał występujący w imieniu Irlandii jako państwa przewodzącego pracom Rady UE Martin Heydon, minister rolnictwa, żywności i gospodarki morskiej tego kraju.
Według niego zatwierdzenie pakietu „pokazuje, iż Unia Europejska jest zdeterminowana, by działać gwałtownie i zdecydowanie, wspierając europejskich rolników oraz nasze bezpieczeństwo żywnościowe”.
Szybsza wypłata dotacji do hektara
Rozporządzenie umożliwi państwom pomoc finansową dla rolników najbardziej dotkniętym wzrostem kosztów nawozów i innych środków produkcji. Wprowadza ono bowiem zmiany w rozporządzeniu dotyczącym planów strategicznych WPR oraz w tzw. rozporządzeniu horyzontalnym.
Przepisy wprowadzają nowy mechanizm wsparcia płynności finansowej w ramach rozwoju obszarów wiejskich, przeznaczony na pomoc kryzysową.
Ponadto państwa będą miały możliwość wcześniejszej wypłaty płatności bezpośrednich dla rolników, co pomoże producentom pokryć najpilniejsze potrzeby (np. kupić nawozy i środki ochrony roślin).
Rządy będą też mogły dostosować system płatności bezpośrednich na 2027 r., tak aby lepiej odpowiadały one krajowym potrzebom.
Nowy mechanizm wsparcia płynności będzie mógł być współfinansowany w maksymalnie 65 proc. z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Będzie można w nim wykorzystać także niewydane środki, które inaczej mogłyby przepaść.
Państwa będą mogły uzupełnić tę pomoc finansowaniem z własnych budżetów do 200 proc. Aby przyspieszyć wypłaty i ograniczyć biurokrację, pomoc będzie można wypłacać w formie stałej kwoty na hektar.
Jednocześnie rozporządzenie wzmacnia zachęty do stosowania bardziej ekologicznych praktyk rolniczych, czyli ograniczenia zużycia nawozów oraz przechodzenia na nawozy pochodzenia biologicznego.
To koniec procesu legislacyjnego, więc wejścia w życie rozporządzenia nikt już nie zablokuje. Po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE wejdzie ono w życie następnego dnia.
Rezerwa kryzysowa większa o 300 mln
Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia 12 czerwca jako część szerszego pakietu będącego odpowiedzią na skutki wojny na Bliskim Wschodzie na unijne rolnictwo.
Szerszy pakiet obejmuje też zwiększenie unijnej rezerwy rolnej (zwanej rezerwą kryzysową) o dodatkowe 300 mln euro z budżetu UE na 2026 r.
Przewidziano też działania mające wzmocnić europejską produkcję nawozów, zwiększyć odporność łańcuchów dostaw i przyspieszyć upowszechnianie nawozów biologicznych, niskoemisyjnych.
Według Komisji Europejskiej wydatki na nawozy odpowiadają za od 7 do 8 proc. całkowitych kosztów nakładów w unijnym sektorze rolnym, a w przypadku upraw polowych ich udział jest znacznie większy.
Unia Europejska importuje około 30 proc. nawozów azotowych oraz 70 proc. nawozów fosforowych wykorzystywanych w produkcji rolnej. Jednocześnie produkcja nawozów w UE w dużym stopniu opiera się na gazie ziemnym.
Zarówno ceny nawozów, jak i energii rosną w związku z ostatnimi wydarzeniami geopolitycznymi, takimi jak pełnoskalowa agresja Rosji przeciwko Ukrainie, a w ostatnim czasie także sytuacja na Bliskim Wschodzie, w szczególności zamknięcie Cieśniny Ormuz.
Pod koniec 2025 r. ceny nawozów były o ponad 60 proc. wyższe niż w 2020 r., podaje Komisja Europejska. Z kolei już w kwietniu br. ceny nawozów azotowych były o 40 proc. wyższe niż w grudniu 2025 r.
