Papierowy koszmar znika! Duże zmiany w dopłatach ekologicznych

Rolnicy prowadzący gospodarstwa ekologiczne od miesięcy sygnalizowali, iż system wsparcia zamiast pomagać – coraz częściej komplikuje codzienną pracę. Teraz resort rolnictwa szykuje zmiany, które mogą realnie odciążyć tysiące beneficjentów. Zniknie jeden z najbardziej krytykowanych obowiązków, a zasady kar mają stać się sprawiedliwsze i bardziej proporcjonalne.

Papierowy koszmar znika! Duże zmiany w dopłatach ekologicznych

Projekt rozporządzenia przygotowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma zmienić funkcjonowanie płatności ekologicznych w ramach PS WPR 2023–2027. Nowe przepisy mają wejść w życie 15 marca 2026 roku.

Koniec z kosztownym planem działalności ekologicznej

Największą rewolucją jest likwidacja obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej.

Do tej pory każdy rolnik realizujący pięcioletnie zobowiązanie:

• musiał zlecić przygotowanie planu doradcy z odpowiednią specjalizacją
• ponosił dodatkowe koszty
• był zmuszony aktualizować dokument przy każdej zmianie w gospodarstwie

Resort wprost przyznaje, iż w praktyce był to biurokratyczny balast, który często generował problemy zamiast realnie wspierać produkcję ekologiczną.

W uzasadnieniu czytamy, iż plan miał ograniczoną wartość praktyczną, a rolnicy i tak mogą korzystać z publicznego doradztwa rolniczego.

Zmiany w gospodarstwie bez strachu o dopłaty

Dotychczas choćby niewielka korekta produkcji – np. zmiana struktury upraw pod wpływem rynku – mogła oznaczać:

• konieczność poprawiania planu
• ryzyko uznania go za niezgodny
• obniżenie płatności ekologicznych choćby o 40%

Nowe przepisy mają ten problem wyeliminować. Ministerstwo podkreśla, iż rolnicy muszą mieć większą elastyczność w dostosowywaniu się do realiów rynkowych, bez ciągłego zagrożenia sankcjami administracyjnymi.

ARiMR dostanie nowe podstawy do uznawania dokumentów

Zmiany mają również uporządkować sytuacje z 2025 roku. W wielu przypadkach plany ekologiczne były sporządzane przez osoby posiadające doświadczenie, ale bez formalnej specjalizacji na liście CDR.

Efekt?

• dokumenty uznawano za niezgodne
• rolnicy tracili część płatności

Nowe regulacje dadzą Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podstawę do uznania takich planów, jeżeli przygotowała je osoba z realną wiedzą i praktyką w ekologii.

Koniec z „karaniem w kółko” za ten sam błąd

Projekt rozporządzenia porządkuje też system sankcji.

Ministerstwo zauważa, iż obecne przepisy mogą prowadzić do nakładania kilku kar za jedno uchybienie, w różnych latach realizacji zobowiązania. W skrajnych przypadkach suma sankcji mogła stać się nieproporcjonalnie wysoka.

Nowa zasada ma być jasna: łączna wysokość kar nie może przekroczyć sumy przyznanych płatności ekologicznych w ramach danego zobowiązania

To ma uchronić rolników przed nadmiernymi stratami finansowymi.

Korzystniejsze liczenie sankcji za poprzednie lata

Kolejna zmiana dotyczy sytuacji, gdy w trakcie zobowiązania zmieniała się powierzchnia objęta pakietami ekologicznymi.

Dotychczas mogło to skutkować podnoszeniem kar wstecz, co dodatkowo pogarszało sytuację gospodarstw.

Po zmianach:

stosowane będzie rozwiązanie korzystniejsze dla rolnika
brany ma być niższy procent sankcji
bez sztucznego „nabijania” kar przez zmiany areału

Ilu rolników obejmą nowe przepisy?

Resort szacuje, iż w kampanii 2026 zmiany dotkną około 25 tysięcy rolników, zarówno tych kontynuujących zobowiązania ekologiczne, jak i nowych beneficjentów.

Konsultacje publiczne projektu zaplanowano na luty 2026 roku.

Ekologia mniej na papierze, bardziej w polu

Cały pakiet zmian jasno pokazuje kierunek:

mniej biurokracji
większa elastyczność gospodarstw
bardziej sprawiedliwe sankcje

Jeśli przepisy wejdą w życie zgodnie z planem, rolnictwo ekologiczne w Polsce może wreszcie przestać być kojarzone z nadmiarem formalności i ryzykiem finansowych pułapek.

Dla tysięcy gospodarstw oznacza to jedno: więcej czasu w realną produkcję, mniej na walkę z papierologią.