Pięć spraw, które dziś najmocniej bolą rolników. KRIR przedstawiła swoje postulaty

Rosnące koszty produkcji, niepewność związana z nowymi zasadami wsparcia i obawy o sytuację na rynku zbóż ponownie znalazły się na pierwszym planie. Krajowa Rada Izb Rolniczych przyjęła stanowisko, w którym wskazała pięć obszarów wymagających pilnych zmian. Postulaty dotyczą nie tylko bieżącej sytuacji finansowej gospodarstw, ale także zasad planowania przestrzennego, ubezpieczeń i przyszłych ekoschematów.

Pięć spraw, które dziś najmocniej bolą rolników. KRIR przedstawiła swoje postulaty

Stanowisko zostało przyjęte 22 września 2026 r. podczas XIII posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych VII kadencji. Samorząd rolniczy zebrał w jednym dokumencie problemy, które – jego zdaniem – wymagają reakcji administracji państwowej.

Dopłaty do nawozów i paliwa mają być prostsze

Pierwszy postulat dotyczy bezpośrednio kosztów produkcji. KRIR chce rozszerzenia wsparcia dla gospodarstw w związku z wysokimi cenami nawozów i paliw.

Izby proponują przy tym uproszczenie zasad. Podstawą do ustalenia pomocy miałyby być przede wszystkim rzeczywiście poniesione wydatki, potwierdzone fakturami, bez dokładania kolejnych skomplikowanych procedur.

To istotny sygnał, bo przy dużej zmienności cen środków produkcji coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama wysokość wsparcia, ale również sposób jego wyliczania i dostępność dla gospodarstw.

Rolnicy chcą mieć większy wpływ na planowanie przestrzenne

Drugi punkt dotyczy reformy planowania przestrzennego. KRIR zwraca uwagę, iż nowe rozwiązania muszą uwzględniać specyfikę gospodarstw rolnych, zwłaszcza możliwość dalszego rozwoju zabudowy zagrodowej.

Samorząd rolniczy chce również większego udziału izb w procesach planistycznych oraz rozwiązań dla gmin, które nie przyjęły jeszcze planów ogólnych.

Dla gospodarstw ma to wymiar praktyczny. Ograniczenia planistyczne mogą wpływać m.in. na możliwość budowy nowych obiektów inwentarskich, magazynów, silosów czy infrastruktury niezbędnej do prowadzenia produkcji.

Powszechne ubezpieczenia zamiast doraźnej pomocy

Trzeci postulat dotyczy systemu ubezpieczeń rolniczych. KRIR opowiada się za rozwiązaniem obejmującym szeroki katalog ryzyk związanych z prowadzeniem produkcji rolnej.

Jednocześnie izby chcą ujednolicenia zasad szacowania szkód, tak aby te same reguły obowiązywały zarówno komisje oceniające straty, jak i zakłady ubezpieczeń.

To ważne w kontekście coraz częstszych strat powodowanych przez suszę, przymrozki, grad, nawalne deszcze czy inne zjawiska pogodowe. Różnice w metodach szacowania szkód od lat są jednym z punktów spornych między rolnikami a instytucjami odpowiedzialnymi za wypłatę odszkodowań i pomocy.

KRIR przeciwko finansowaniu nowego ekoschematu kosztem podstawowych dopłat

Najwięcej emocji może wywołać czwarty postulat. Krajowa Rada Izb Rolniczych sprzeciwia się planowanemu na 2027 r. ekoschematowi „Niskoemisyjna produkcja bydła”, a dokładniej – sposobowi jego finansowania.

Według przedstawionych założeń środki na nowe wsparcie miałyby pochodzić z proporcjonalnego obniżenia stawek podstawowego wsparcia dochodów.

KRIR nie kwestionuje więc samego celu ograniczania emisji, ale wskazuje, iż wprowadzenie nowego instrumentu nie powinno odbywać się kosztem pieniędzy trafiających do wszystkich gospodarstw korzystających z podstawowej płatności.

Tranzyt z Ukrainy pod pełną kontrolą

Ostatni z pięciu postulatów dotyczy produktów rolnych z Ukrainy.

KRIR domaga się, aby tranzyt przez Polskę był szczelnie monitorowany, w pełni identyfikowalny i kontrolowany na całej trasie przejazdu.

Izby zwracają również uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniej przepustowości portów, terminali, kolei i dróg. Chodzi o to, aby transport towarów z Ukrainy nie ograniczał możliwości eksportu polskich produktów rolno-spożywczych.

Problem ma więc dwa wymiary: kontrolę samego przepływu towaru oraz konkurencję o dostęp do infrastruktury logistycznej.

Pięć postulatów pokazuje, gdzie dziś koncentrują się problemy rolnictwa

Stanowisko KRIR obejmuje zarówno kwestie doraźne, jak i systemowe. Z jednej strony chodzi o rekompensowanie wysokich kosztów nawozów i paliwa, z drugiej – o zasady funkcjonowania gospodarstw w kolejnych latach.

W jednym dokumencie znalazły się więc sprawy dotyczące dochodów rolników, przyszłości dopłat, bezpieczeństwa produkcji, możliwości rozwoju gospodarstw i ochrony krajowego rynku.