9 godzin temu
Gospodarka strefy euro okazała się odporniejsza na skutki wojny z Iranem i drożejącej energii, niż zakładali ekonomiści. Eurostat podał w piątek, iż PKB 21 państw strefy wzrósł w III kwartale o 0,4% k/k. To tyle samo, ile wynosił wstępny szacunek z końca października. Wtedy ekonomiści spodziewali się wzrostu o połowę mniejszego, czyli 0,2%. W całej Unii Europejskiej PKB wzrósł o 0,5% k/k. W ujęciu rocznym gospodarka strefy euro przyspieszyła do 1,3% z 1,2% w II kwartale.
Rewizje nie zmieniły też danych za poprzedni kwartał. II kwartał przez cały czas wygląda na najlepszy w tym roku, ze wzrostem o 0,6% k/k. Wcześniej gospodarka stała w miejscu w I kwartale i rosła o 0,2% pod koniec 2025 roku. Dla Europejskiego Banku Centralnego to ważna wiadomość: skoro gospodarka dobrze znosi obecne warunki, EBC ma więcej swobody, by dalej podnosić stopy w walce z inflacją.
Rynek pracy przestaje rosnąć
Pierwszy sygnał ostrzegawczy pochodzi z rynku pracy. Według Eurostatu liczba pracujących w strefie euro w III kwartale nie zmieniła się w porównaniu z poprzednim kwartałem. Wcześniej przez cztery kolejne kwartały rosła o 0,1-0,2%. W ujęciu rocznym zatrudnienie wzrosło o 0,4%, wolniej niż w II kwartale (0,5%). Stopa bezrobocia we wrześniu wynosiła 6,5%. To tyle samo co w sierpniu, ale więcej niż rok wcześniej (6,3%).
Oznacza to, iż gospodarka rośnie dzięki wyższej wydajności, a firmy nie zatrudniają więcej osób. Dla EBC ma to dwa znaczenia. Z jednej strony mniejsza presja na rynku pracy zmniejsza ryzyko, iż wysoka inflacja przełoży się na wysokie podwyżki płac. Z drugiej strony zahamowanie zatrudnienia często zapowiada słabszą konsumpcję w kolejnych kwartałach. Sprzedaż detaliczna we wrześniu spadła już o 0,7% m/m.
Duże różnice między krajami
Średnia dla strefy euro ukrywa wyraźny podział na kraje południa i rdzenia. Tabela Eurostatu pokazuje silny wzrost w Hiszpanii (+0,6% k/k), Holandii (+0,6%) i Estonii (+0,6%). Gospodarka Niemiec urosła o 0,2%, Włoch nie urosła wcale, a Francji skurczyła się o 0,1%. Francuski PKB jest już niższy niż rok wcześniej (-0,1% r/r). Paryż ma też problemy na rynku obligacji. Koszt pożyczania na 10 lat jest wyższy niż w Niemczech o ok. 155 pb, najwięcej od dekad.
Na wynik strefy euro wpłynęła też Irlandia z wynikiem +5,5% k/k. Irlandzkie dane od lat silnie się wahają ze względu na rozliczenia globalnych koncernów, a Eurostat sam określa je jako eksperymentalne. Część wzrostu strefy euro wynika więc nie z realnego ożywienia, tylko ze statystyki jednego kraju.
Dla porównania: Polska według danych Eurostatu urosła w III kwartale o 0,8% k/k i była jednym z liderów wzrostu w Unii. Gospodarka USA w tym samym czasie urosła o 0,8% k/k, czyli dwa razy szybciej niż strefa euro.
Drogie surowce energetyczne zmieniają bilans handlowy
Tego samego dnia Eurostat opublikował dane, które dobrze pokazują, jak energia wpływa na gospodarkę strefy. We wrześniu strefa euro miała w handlu towarami z resztą świata deficyt w wysokości 10,3 mld EUR. Rok wcześniej była nadwyżka 13,5 mld EUR. Import wzrósł o 16,1% r/r, a eksport tylko o 6%. Deficyt w handlu energią powiększył się z 20,7 do 33 mld EUR. Jednocześnie nadwyżka w handlu maszynami i pojazdami, tradycyjnie najmocniejszym sektorem europejskiego eksportu, zmniejszyła się z 10 do 3 mld EUR.
Od stycznia do września strefa euro ma w handlu towarami deficyt 36,5 mld EUR. Rok wcześniej w tym samym okresie miała nadwyżkę 102,2 mld EUR. To jeden z argumentów, dlaczego euro słabnie: drożejąca energia sprawia, iż więcej pieniędzy wypływa ze strefy, niż do niej wpływa.
Inflacja 4%, EBC przygotowuje podwyżkę
Wzrost cen pozostaje najważniejszą kwestią dla EBC. Według wstępnego szacunku inflacja HICP w październiku wzrosła do 4,0% z 3,8% we wrześniu. Energia podrożała w ciągu roku o 20,8%. Inflacja bazowa, bez energii, żywności, alkoholu i tytoniu, utrzymała się na poziomie 2,5%. Pełne dane za październik Eurostat poda 18 listopada.
Pod koniec października EBC utrzymał stopę depozytową na poziomie 2,50%, ale wyraźnie zasygnalizował podwyżkę w grudniu. Christine Lagarde przyznała, iż Rada Prezesów rozważała podwyżkę już wtedy, ale postanowiła poczekać na więcej danych. Szczegóły tej decyzji opisywaliśmy w tekście EBC utrzymał stopy na 2,5%, a Lagarde ostrzegła przed ryzykiem dla inflacji.
Od tego czasu kolejni członkowie Rady opowiadają się za podwyżką. Prezes Bundesbanku Joachim Nagel nazwał ją w rozmowie z Bloombergiem „raczej oczywistą”. Wcześniej, w wystąpieniu w Berlinie, powiedział:
„Z dzisiejszej perspektywy podwyżka stóp procentowych w grudniu jest najprawdopodobniej konieczna. Wydaje się, iż nie ma dla niej alternatywy, chyba iż perspektywy inflacji znacząco się poprawią” – powiedział Joachim Nagel.
Szef Bułgarskiego Banku Narodowego Dimitar Radev zaznaczył, iż październikowa przerwa „była decyzją o ocenie danych, a nie stwierdzeniem, iż zacieśnianie polityki pieniężnej się skończyło”. Główny ekonomista EBC Philip Lane, uważany w Radzie za jednego z ostrożniejszych członków, również poparł podwyżkę:
„Jeśli w grudniu będziemy dysponować dokładnie takim samym zestawem informacji jak dziś, uważam, iż rozsądnie byłoby podnieść stopy. Szczyt inflacji pozostało przed nami” – powiedział Philip Lane.
Większość ekonomistów spodziewa się, iż 17 grudnia stopa depozytowa wzrośnie o 25 pb, do 2,75%. Byłaby to trzecia podwyżka w tym roku, po czerwcowej i wrześniowej. Na tym samym posiedzeniu EBC przedstawi nowe projekcje, które po raz pierwszy obejmą 2029 rok. Według źródeł Reutersa członkowie Rady zakładają, iż po grudniowej podwyżce nastąpi przerwa. Powodem jest wzrost rentowności obligacji. Według wewnętrznych szacunków EBC wyższe koszty finansowania obniżą w latach 2027-2028 wzrost PKB łącznie o 1 pkt proc., a inflację o 0,9 pkt proc.
Euro słabnie mimo dobrych danych
Lepsze dane z gospodarki nie pomogły euro. Para EUR/USD zbliżała się do 1,106, najniżej od kwietnia 2025 roku. Rynek walutowy skupia się teraz głównie na różnicy w polityce banków centralnych. W USA oczekiwania wobec Fed są coraz bardziej jastrzębie: rynek wycenia grudniową podwyżkę niemal w pełni i rozważa choćby ruch o 50 pb. Rentowność amerykańskich obligacji 10-letnich przekroczyła 5%. Na tym tle jedna podwyżka EBC o 25 pb, a potem przerwa, nie wystarcza, by wesprzeć euro.
EBC prowadzi politykę w trudnych warunkach. Gospodarka rośnie szybciej, niż się spodziewano, a inflacja jest dwa razy wyższa od celu. Jednocześnie zatrudnienie przestało rosnąć, francuskie obligacje są pod presją, a bilans handlowy pogarsza się z powodu drogiej energii. Bank przechodzi też zmianę kierownictwa. Grudniowe posiedzenie będzie przedostatnim pod przewodnictwem Lagarde, która odchodzi z EBC przed końcem kadencji 7 lutego. Kolejne dane o PKB i zatrudnieniu Eurostat poda 7 grudnia, dziesięć dni przed decyzją EBC.
