Rewolucja w przetargach na ziemię z KOWR. Koniec z tworzeniem fikcyjnych gospodarstw

Ministerstwo Rolnictwa zapowiada zmianę zasad dzierżawy ziemi z KOWR. To reakcja na sygnały o tworzeniu gospodarstw wyłącznie „pod przetarg”. Co się zmieni dla rolników? Kto będzie mógł liczyć na dodatkowe punkty?

Naginanie zasad dzierżawy ziemi z KOWR – na co wskazują rolnicy?

Państwowa ziemia ma służyć rozwojowi gospodarstw rodzinnych prowadzących produkcję rolną i związanych z lokalnym środowiskiem. Tak jest przynajmniej w teorii. Jednak w praktyce różnie bywa z rozdysponowaniem gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP).

– Rolnicy oraz organizacje rolnicze wskazują na przypadki obchodzenia celu przetargów ofertowych poprzez tworzenie gospodarstw wyłącznie „pod przetarg”, krótkotrwałe meldunki, wykazywanie symbolicznej powierzchni gospodarstwa lub minimalnej obsady zwierząt wyłącznie w celu uzyskania punktów – wskazuje Bożena Lisowska, posłanka KO.

Parlamentarzystka zwraca uwagę, iż część osób w nieuczciwy sposób wykorzystuje preferencji w dzierżawie ziemi z KOWR przewidziane dla osób, które nie ukończyły 40. roku życia.

– Co do zasady wspieranie młodych rolników jest rozwiązaniem słusznym i potrzebnym. Jednak preferencje te powinny służyć osobom faktycznie rozpoczynającym lub rozwijającym gospodarstwo rolne, a nie podmiotom, które spełniają kryteria jedynie formalnie i krótkotrwale – dodaje posłanka z Lubelszczyzny.

Nowe zasady dzierżawy ziemi z KOWR. Co zapowiada resort?

Jacek Czerniak, wiceminister rolnictwa przyznaje, iż do ministerstwa także dotarły sygnały dotyczące naginania zasad dzierżawy ziemi z KOWR. Jednak ani KOWR, ani tym bardziej resort nie są w stanie określić, jaka jest skala tego zjawiska. Ministerstwo tłumaczy, iż od 2023 r. do końca pierwszego kwartału 2026 r. KOWR przeprowadził ponad 2,6 tys. przetargów ofertowych pisemnych ograniczonych do rolników indywidualnych. Z tego rozstrzygnięto ponad 1,5 tys. przetargów na ponad 29 tys. ha państwowych gruntów. Szczegółowa analiza wsteczna tych wszystkich konkursów sparaliżowałaby funkcjonowanie KOWR-u.

– Kryteria dopuszczenia do udziału w przetargach mają istotne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia procesu rozdysponowania gruntów ZWRSP. Doświadczenia w tej materii wskazują jednak, iż samo spełnienie formalnych warunków udziału w przetargu nie gwarantuje adekwatnego gospodarowania nieruchomościami ZWRSP – przyznaje Jacek Czerniak.

Wiceminister zaznacza również, iż potrzebne jest przeprowadzenie aktualizacji kryteriów oceny ofert w przetargach na państwowe grunty. w tej chwili realizowane są konsultacje nowych zasad dzierżawy ziemi z KOWR z organizacjami rolniczymi i przedstawicielami rolników.

Nowe kryteria punktowe w przetargach KOWR

Kluczowym elementem przygotowywanej reformy ma być doprecyzowanie zasad dzierżawy ziemi z KOWR dla młodych gospodarzy. Dotyczyłoby to zwłaszcza tych, którzy utworzyli swoje pierwsze gospodarstwo w okresie krótszym niż rok przed przetargiem.

Ważnym elementem uszczelniania systemu jest tzw. kryterium 6, czyli „Powiększenie gospodarstw towarowych”. Ma ono premiować realną aktywność rolniczą i uniemożliwiać podstawianie osób, które po wygraniu przetargu po cichu poddzierżawiają ziemię z zyskiem.

Warto także zwrócić uwagę na propozycje samorządu rolniczego. Mieczysław Łuczak, prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej proponuje, aby obowiązek zameldowania wynosił 36 miesięcy przed datą publikacji ogłoszenia o przetargu. Dzięki temu ograniczono by zjawisko przemeldowania pod potrzeby przetargu.

Zmiany dla młodych rolników w dzierżawie państwowych gruntów

Jacek Czerniak wskazuje także na konieczność zmiany zasad dzierżawy ziemi z KOWR dla młodych rolników. w tej chwili przepisy wskazują, iż w przetargu na państwowe grunty może brać udział jedynie rolnik, który osobiście prowadzi gospodarstwo przez co najmniej 5 lat. Z tego wymogu są zwolnieni właśnie tzw. młodzi rolnicy.

Jednak przepisy wskazują, iż z takiego zwolnienia mogą korzystać beneficjenci „Premii dla młodych rolników” przyznawanych w ramach PROW 2014-2020. Ale już rolnicy, którzy otrzymali tę dotację z Planu Strategicznego dla WPR 2023–2027 nie mogą w tej chwili korzystać z tego przywileju. To sprawia, iż nowi gospodarze mają utrudniony start w przetargach ograniczonych KOWR. Z tego powodu Ministerstwo Rolnictwa zamierza zmienić zasady dzierżawy ziemi z KOWR i naprawić ten błąd.

Wiceminister Czerniak deklaruje także, iż celem reformy zasad dzierżawy ziemi z KOWR nie jest ograniczanie szans młodych ludzi, ale wyeliminowanie „sztucznych” młodych rolników, którzy spełniają kryteria tylko na papierze. Nowe regulacje mają sprawić, iż państwowe grunty będą trafiać do rolników faktycznie prowadzących rodzinne gospodarstwa w pobliżu oferowanej nieruchomości.

To także Cię zainteresuje: Ogromne długi rolników. Jeden gospodarz z Mazowsza musi oddać aż 5,6 mln zł.

Źródło: Wielkopolska Izba Rolnicza, Sejm