Rolnicy nie mogą płacić za nierówne standardy. Krajewski domaga się analizy skutków umów handlowych

Rynek nawozów, wysokie koszty produkcji i skutki unijnych umów handlowych dla rolnictwa były najważniejszymi tematami rozmów ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Brukseli. Polska zwracała uwagę, iż sytuacja producentów rolnych w Unii Europejskiej pogarsza się jednocześnie z kilku stron: rosną koszty, pogoda obniża potencjał plonowania, a konkurencja spoza UE często nie spełnia takich samych standardów produkcji.

Rolnicy nie mogą płacić za nierówne standardy. Krajewski domaga się analizy skutków umów handlowych. Fot. MRiRW

Dla polskiego rolnictwa szczególne znaczenie miały rozmowy o nawozach oraz handlu z krajami trzecimi. To właśnie te dwa obszary bezpośrednio wpływają dziś na opłacalność gospodarstw: nawozy są jednym z największych kosztów produkcji, a import produktów rolnych z państw spoza UE zwiększa presję na ceny w Europie.

Rynek nawozów jednym z głównych tematów AGRIFISH

Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa Komisja Europejska przedstawiła plan działań dotyczący zwiększenia produkcji nawozów w Unii Europejskiej oraz ograniczenia zależności od importu.

To temat najważniejszy dla gospodarstw, ponieważ ceny nawozów są silnie powiązane z kosztami energii, dostępnością surowców i sytuacją geopolityczną. Każde zaburzenie na tym rynku przekłada się na koszty produkcji zbóż, rzepaku, kukurydzy, warzyw czy użytków zielonych.

Polska zwróciła uwagę, iż niestabilność rynku nawozowego uderza nie tylko w pojedyncze gospodarstwa, ale również w bezpieczeństwo żywnościowe całej Unii Europejskiej. o ile rolnicy ograniczają nawożenie z powodu wysokich cen, może to oznaczać niższe plony i słabszą jakość surowca.

– Zapewnienie odporności na szoki cenowe powinno wiązać się ze stabilizacją dochodów z produkcji rolnej oraz stabilizacją i skracaniem łańcuchów dostaw – zaznaczył minister Stefan Krajewski.

Koszty produkcji przez cały czas obciążają gospodarstwa

Wysokie ceny nawozów to tylko jeden z elementów problemu. Rolnicy w całej UE mierzą się także z kosztami paliwa, energii, usług, pracy, materiału siewnego, środków ochrony roślin oraz finansowania inwestycji.

Z punktu widzenia gospodarstwa najważniejsze jest to, iż wzrost kosztów nie zawsze można przenieść na cenę sprzedaży produktu. Rolnik często sprzedaje zboże, mleko, żywiec czy owoce po cenie rynkowej, na którą ma ograniczony wpływ. W takiej sytuacji każde podwyższenie kosztów bezpośrednio zmniejsza marżę.

Polska podkreślała więc w Brukseli, iż dyskusja o nawozach nie może być oderwana od stabilizacji dochodów rolniczych. Tani i dostępny nawóz nie jest tylko kwestią produkcyjną. To jeden z warunków utrzymania konkurencyjności europejskiego rolnictwa.

Susza i przymrozki pogarszają sytuację na polach

Drugim ważnym wątkiem rozmów były skutki anomalii pogodowych. Ministrowie rolnictwa państw członkowskich dyskutowali o suszy, problemach z przezimowaniem roślin oraz wiosennych przymrozkach.

Polska poparła działania na rzecz skuteczniejszych mechanizmów wsparcia dla gospodarstw dotkniętych stratami pogodowymi. Minister Krajewski wskazał, iż w kraju na dużym obszarze występuje jednocześnie susza atmosferyczna i susza glebowa.

– Obecnie na przeważającym obszarze Polski występuje jednoczesne oddziaływanie suszy atmosferycznej i suszy glebowej. Wiosenne przymrozki wyrządziły również bardzo duże szkody w uprawach sadowniczych i na plantacjach rzepaku – powiedział minister Stefan Krajewski.

To istotne, ponieważ problemy pogodowe nakładają się na wysokie koszty produkcji. Rolnik ponosi nakłady na nawożenie, ochronę i prowadzenie plantacji, ale przez suszę lub przymrozki może zebrać mniej, niż zakładał. W efekcie pogarsza się wynik ekonomiczny gospodarstwa.

Polska chce pełnej analizy skutków umów handlowych

Jednym z najważniejszych tematów posiedzenia były również unijne umowy handlowe z krajami trzecimi. Polska ponownie zaapelowała o przygotowanie pełnej analizy skutków takich porozumień dla rynku rolnego Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich.

– Wobec przyspieszającej kumulacji preferencji taryfowych potrzebujemy pełnej analizy ich wpływu na rynek rolny Unii Europejskiej i państw członkowskich – podkreślił minister Krajewski.

Chodzi o to, iż kolejne preferencje celne i ułatwienia handlowe mogą zwiększać napływ produktów rolnych z państw spoza UE. Dla konsumentów może to oznaczać większą dostępność towarów, ale dla rolników — dodatkową konkurencję cenową.

Problem polega na tym, iż producenci spoza Unii często działają w innych warunkach regulacyjnych. Mają inne wymogi dotyczące środków ochrony roślin, dobrostanu zwierząt, ochrony środowiska i kosztów pracy. Polska zwraca uwagę, iż bez wyrównania standardów europejscy rolnicy mogą konkurować z importem na nierównych zasadach.

Mercosur przez cały czas budzi sprzeciw Polski

Minister Krajewski przypomniał również stanowisko Polski wobec umowy handlowej UE–Mercosur. Polska od początku wskazywała, iż porozumienie może stworzyć zagrożenia dla europejskiego rolnictwa, szczególnie w sektorach wrażliwych na import.

– Polska złożyła skargę dotyczącą umowy UE–Mercosur jako jedyny kraj członkowski. Od początku wskazywaliśmy zagrożenia, jakie ta umowa może stworzyć dla europejskiego rolnictwa – powiedział minister.

Największe obawy dotyczą importu produktów rolnych, które mogą trafiać na rynek unijny przy niższych kosztach produkcji i innych standardach. Dla europejskich rolników oznacza to ryzyko dalszej presji cenowej, szczególnie w sektorach mięsa, cukru, drobiu czy produktów roślinnych.

Rozmowy w Grupie Wyszehradzkiej o przyszłości WPR

Posiedzenie AGRIFISH było również okazją do rozmów w mniejszym gronie. Minister Stefan Krajewski spotkał się z ministrami rolnictwa państw Grupy Wyszehradzkiej.

Tematem rozmów była przede wszystkim przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej, bezpieczeństwo żywnościowe oraz kooperacja państw regionu. Dla państw Europy Środkowo-Wschodniej ważne jest, aby przyszła WPR uwzględniała specyfikę gospodarstw, poziom kosztów, konkurencję importową oraz potrzebę inwestycji w modernizację produkcji.

Wspólne stanowiska państw regionu mogą mieć znaczenie w negocjacjach unijnych, szczególnie przy dyskusji o budżecie, uproszczeniach administracyjnych i mechanizmach reagowania na kryzysy.

Uproszczenia i konkurencyjność w rozmowach Europejskiej Partii Ludowej

Minister Krajewski uczestniczył także w spotkaniu ministrów rolnictwa Europejskiej Partii Ludowej. Dyskusja koncentrowała się na konkurencyjności europejskiego rolnictwa oraz uproszczeniach we Wspólnej Polityce Rolnej.

To jeden z najczęściej podnoszonych postulatów przez rolników w całej UE. Gospodarstwa wskazują, iż nadmiar obowiązków administracyjnych utrudnia prowadzenie produkcji, zwłaszcza w mniejszych i średnich gospodarstwach. Uproszczenia mają znaczenie nie tylko formalne, ale również ekonomiczne — mniej czasu w dokumentację oznacza więcej czasu w zarządzanie gospodarstwem.

Rozmowy z nowym ministrem rolnictwa Niderlandów

Na marginesie posiedzenia minister Stefan Krajewski rozmawiał również z nowym ministrem rolnictwa, rybołówstwa, bezpieczeństwa żywnościowego i przyrody Królestwa Niderlandów, Jaimim von Essenem.

Tematy rozmowy obejmowały konkurencyjność europejskiego rolnictwa, uproszczenia administracyjne dla gospodarstw oraz sytuację na rynku nawozów. Niderlandy są jednym z ważnych państw rolniczych UE, szczególnie w sektorze intensywnej produkcji zwierzęcej, ogrodnictwa i eksportu żywności. Wspólna rozmowa o kosztach, nawozach i regulacjach ma więc znaczenie dla szerszej debaty o przyszłości rolnictwa w Unii.

Bruksela rozmawia o problemach, które rolnicy widzą codziennie

Posiedzenie AGRIFISH pokazało, iż unijna debata coraz mocniej skupia się na realnych kosztach prowadzenia gospodarstw. Nawozy, energia, pogoda, import i umowy handlowe to nie są odrębne tematy. Wszystkie wpływają na opłacalność produkcji rolnej.

Polska podczas rozmów podkreślała potrzebę stabilizacji dochodów, skracania łańcuchów dostaw, zwiększania odporności UE na szoki cenowe oraz rzetelnej oceny skutków umów handlowych. Dla rolników najważniejsze będzie jednak to, czy te dyskusje przełożą się na konkretne decyzje: tańsze i bardziej dostępne nawozy, skuteczniejsze wsparcie po stratach pogodowych oraz sprawiedliwsze warunki konkurencji z importem spoza Unii.