2 godzin temu
Rolniczy handel detaliczny pozwala rolnikom sprzedawać żywność prosto z gospodarstwa, ale nie każdy produkt podlega tym samym zasadom. Inaczej wygląda sprzedaż jaj, mleka czy miodu, a inaczej sprzedaż truskawek, warzyw, soków albo domowych przetworów. Zanim rolnik wystawi towar na sprzedaż, powinien sprawdzić, czy jego działalność wymaga zgłoszenia do lekarza weterynarii, sanepidu albo wyboru innej formy sprzedaży.
Rolniczy handel detaliczny może być dobrym sposobem na dodatkowy dochód z gospodarstwa, ale przed startem sprzedaży trzeba sprawdzić adekwatne zasady. Inne wymogi mogą dotyczyć jaj, mleka i miodu, a inne owoców, warzyw czy przetworów. Najważniejsze jest ustalenie, co rolnik chce sprzedawać, komu i w jakiej formie. Od tego zależy, czy wystarczy RHD, czy potrzebna będzie sprzedaż bezpośrednia, MLO albo zgłoszenie do sanepidu lub lekarza weterynarii.
Czym jest rolniczy handel detaliczny?
Rolniczy handel detaliczny, czyli RHD, to forma sprzedaży żywności przez rolników na małą skalę. Chodzi o produkcję żywności w gospodarstwie i wprowadzanie jej na rynek w krótkich łańcuchach dystrybucji, na uproszczonych zasadach. GIW podaje, iż w ramach RHD możliwa jest m.in. obróbka, przetwórstwo i sprzedaż żywności konsumentom końcowym, a także sprzedaż do określonych zakładów handlu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego. W praktyce oznacza to, iż rolnik może sprzedawać nie tylko surowe produkty z gospodarstwa, ale również część produktów przetworzonych. Musi jednak spełnić warunki dotyczące pochodzenia składników, bezpieczeństwa żywności, oznakowania i rejestracji.
Rolniczy handel detaliczny — co rolnik może sprzedać?
Przed rozpoczęciem sprzedaży z gospodarstwa rolnik powinien ustalić, czy produkt jest pochodzenia roślinnego, zwierzęcego czy złożonego. To ważne, bo produkty pochodzenia zwierzęcego i żywność złożoną w ramach RHD zgłasza się do powiatowego lekarza weterynarii, natomiast przy produktach roślinnych adekwatna może być Państwowa Inspekcja Sanitarna. GIW wskazuje, iż w przypadku produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności złożonej wniosek do powiatowego lekarza weterynarii należy złożyć 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.
Co rolnik może sprzedać w ramach RHD?
Najważniejsza zasada jest taka: żywność sprzedawana w ramach rolniczego handlu detalicznego musi zawierać co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Przy produktach jednoskładnikowych, takich jak jaja, surowe mleko, surowa śmietana, nieprzetworzone produkty pszczele, ryby czy żywe ślimaki, produkt powinien w całości pochodzić z własnej hodowli lub chowu danego podmiotu. Przy produktach wieloskładnikowych co najmniej jeden składnik musi pochodzić w całości z własnego gospodarstwa, a pozostałe mogą być dokupione.
Sprzedaż jaj z gospodarstwa: RHD czy sprzedaż bezpośrednia?
Sprzedaż jaj z gospodarstwa to dobry przykład, bo jaja mogą pojawiać się zarówno w kontekście RHD, jak i sprzedaży bezpośredniej. Rolnik nie powinien więc zakładać, iż każda sprzedaż jaj automatycznie wygląda tak samo. GIW w opisie sprzedaży bezpośredniej wymienia m.in. jaja pozyskane od drobiu lub ptaków bezgrzebieniowych, mleko surowe, siarę, surową śmietanę i nieprzetworzone produkty pszczele.
Sprzedaż bezpośrednia produktów pochodzenia zwierzęcego może być prowadzona przez producenta konsumentowi końcowemu, na terenie gospodarstwa, na targowiskach oraz do zakładów prowadzących handel detaliczny bezpośrednio zaopatrujących konsumenta końcowego. Dlatego przed rozpoczęciem sprzedaży jaj warto odpowiedzieć sobie na trzy pytania: komu rolnik chce sprzedawać, w jakiej skali i czy będzie sprzedawał same jaja, czy także inne produkty. Od tego może zależeć wybór adekwatnej formy działalności.
Surowe mleko, śmietana, miód i ryby: tu trzeba uważać na przepisy weterynaryjne
Produkty pochodzenia zwierzęcego wymagają szczególnej ostrożności, bo podlegają nadzorowi weterynaryjnemu. W RHD GIW wymienia m.in. surowe mleko, surową śmietanę, jaja, produkty pszczele, ryby i żywe ślimaki. To przykłady żywności jednoskładnikowej. Taki produkt powinien w całości pochodzić z własnej hodowli lub chowu.
Rolnik sprzedaje truskawki przy drodze. Jakie przepisy musi znać?
Sprzedaż truskawek przy drodze wydaje się prosta, ale tu również trzeba uważać na adekwatny tryb. Świeże owoce i warzywa nie są tym samym co dżem, sok, ciasto z owocami albo gotowy deser. Inne zasady mogą dotyczyć sprzedaży nieprzetworzonych owoców, a inne produktów przetworzonych.
W przypadku rolniczego handlu detalicznego produktami pochodzenia roślinnego nadzór sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna. GIS wskazuje, iż wniosek o rejestrację RHD dla produktów roślinnych składa się do adekwatnej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Może to być stacja powiatowa albo graniczna.
Jak zarejestrować rolniczy handel detaliczny?
Rejestracja zależy od rodzaju żywności. jeżeli rolnik chce wytwarzać i sprzedawać produkty pochodzenia zwierzęcego albo żywność złożoną, czyli zawierającą jednocześnie składniki pochodzenia zwierzęcego i niezwierzęcego. Rejestracji dokonuje u adekwatnego powiatowego lekarza weterynarii. Według GIW wniosek należy złożyć 30 dni przed rozpoczęciem planowanej działalności. Przy produktach pochodzenia roślinnego adekwatna jest Państwowa Inspekcja Sanitarna. Dlatego rolnik sprzedający np. owoce, warzywa, soki, dżemy albo inne produkty roślinne powinien sprawdzić wymagania w swojej powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Czy w RHD są limity sprzedaży?
GIW podaje, iż sprzedaż żywności konsumentom końcowym w ramach RHD może odbywać się na terytorium całego kraju bez limitów ilościowych. Limity dotyczą natomiast dostaw do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego.
GIW wskazuje też, iż kwota przychodów zwolniona z podatku dochodowego wynosi 100 tys. zł. To oznacza, iż rolnik powinien rozróżnić sprzedaż bezpośrednio konsumentowi od dostaw do sklepów, restauracji lub innych punktów detalicznych. W praktyce to właśnie odbiorca, rodzaj produktu i miejsce sprzedaży mogą decydować o obowiązkach formalnych.
Najczęstszy błąd: rolnik wybiera formę sprzedaży po nazwie produktu
Samo pytanie „czy mogę sprzedać jajka?” albo „czy mogę sprzedać truskawki?” nie wystarczy. Trzeba jeszcze wiedzieć, komu, gdzie i w jakiej postaci produkt będzie sprzedawany. Inaczej wygląda sprzedaż jaj konsumentowi końcowemu, inaczej dostawa do sklepu, a jeszcze inaczej sprzedaż przetworów lub gotowych dań. Podobnie świeże truskawki przy drodze to nie to samo co dżem truskawkowy, sok albo ciasto sprzedawane klientom. Dlatego przed rozpoczęciem sprzedaży najlepiej ustalić trzy rzeczy: rodzaj produktu, adekwatną inspekcję i formę działalności. To może oszczędzić dodatkowych formalności, poprawek w oznakowaniu i kontaktów z urzędem już po rozpoczęciu sprzedaży.
