6 godzin temu
Pokój na Bliskim Wschodzie znów pęka. W nocy z 7 na 8 lipca 2026 roku amerykańskie Centralne Dowództwo (CENTCOM) potwierdziło serię „potężnych uderzeń” na cele w południowym Iranie. To odpowiedź na atak na trzy statki handlowe przepływające przez cieśninę Ormuz. Rynki zareagowały natychmiast: ropa Brent podskoczyła o blisko 3 proc., a napięcie wróciło do poziomów, o których inwestorzy zdążyli już niemal zapomnieć.
Co dokładnie się wydarzyło
We wtorek 7 lipca trzy jednostki handlowe zostały zaatakowane w rejonie cieśniny Ormuz. Kierowane przez USA Joint Maritime Information Center podniosło poziom zagrożenia dla żeglugi w tym rejonie do najwyższego, „poważnego” (severe), ostrzegając przed prawdopodobieństwem kolejnych wrogich działań ze strony Iranu.
W odpowiedzi CENTCOM rozpoczął uderzenia, które – według relacji Axios cytujących amerykańskiego urzędnika – były cztery do pięciu razy intensywniejsze niż poprzednia runda sprzed około półtora tygodnia. Amerykanie potwierdzili trafienie ponad 80 celów: systemów obrony powietrznej, sieci dowodzenia, wyrzutni pocisków przeciwokrętowych i dronów. Eksplozje słyszano w Bandar Abbas, na wyspie Qeshm oraz w mieście Sirik na południu kraju.
Iran nie pozostał bierny. Korpus Strażników Rewolucji (IRGC) oświadczył, iż uderzył w 85 amerykańskich obiektów wojskowych w Bahrajnie i Kuwejcie. W obu krajach rozległy się syreny alarmowe, a ich systemy obrony powietrznej odpierały ataki rakietowe i dronowe. Główny irański negocjator Mohammad Bagher Qalibaf napisał na platformie X:
„Era zastraszania i wymuszeń się skończyła. My się nie uginamy”.
Cała sytuacja rozgrywa się w wyjątkowym momencie: Iran obchodzi sześć dni żałoby po śmierci ajatollaha Alego Chameneiego, a Waszyngton zdecydował się na uderzenia mimo wcześniej zapowiadanej przerwy na czas ceremonii pogrzebowych.
Dlaczego cieśnina Ormuz jest tak ważna
Aby zrozumieć skalę problemu, trzeba spojrzeć na mapę. Cieśnina Ormuz to wąski, liczący w najwęższym miejscu zaledwie 34 kilometry przesmyk między Iranem a Omanem. W czasach pokoju przepływa przez nią około jednej piątej światowego handlu morskiego ropą naftową i zbliżony odsetek skroplonego gazu ziemnego (LNG). Codziennie transportuje się tędy około 20 milionów baryłek ropy, głównie z Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Iraku i Kataru.
Znaczenie tego szlaku dla świata jest trudne do przecenienia. Aż 84 proc. surowca przepływającego przez cieśninę trafia do Azji – Chiny sprowadzają tędy około jednej trzeciej swojej ropy. Europa czerpie z Kataru, przez Ormuz, od 12 do 14 proc. importu LNG. Region odpowiada też za znaczną część światowego handlu nawozami. Innymi słowy, każde zakłócenie w tym miejscu wywołuje efekt domina w gospodarce globalnej.
Reakcja rynków: ropa, złoto, obligacje
Wróćmy do najważniejszego z perspektywy inwestora – do liczb. W środę 8 lipca ropa Brent w dostawach na wrzesień wzrosła do około 76 dolarów za baryłkę, najwyższego poziomu od 23 czerwca. Amerykańska WTI zyskała blisko 2,9 proc., osiągając około 72,5 dolara. To odwrócenie trendu: jeszcze na początku lipca ceny spadły do poziomów sprzed wojny, gdy rynek uwierzył w trwałość rozejmu.
Do wzrostu przyczyniło się nie tylko samo uderzenie, ale też decyzja amerykańskiego Departamentu Skarbu, który wycofał 60-dniowe zwolnienie z sankcji pozwalające Iranowi sprzedawać ropę. Transakcje mają zostać zakazane po 17 lipca, a nowe autoryzacje wstrzymano ze skutkiem natychmiastowym.
Efekt sięga dalej niż surowce. Rentowność 10-letnich obligacji USA wzrosła, bo inwestorzy obawiają się, iż konfliktowa inflacja zmusi Rezerwę Federalną do bardziej jastrzębiej postawy. To istotne w kontekście listopadowych wyborów uzupełniających w USA – wzrost cen paliw ma tu wymiar wyraźnie polityczny. Równolegle rósł popyt na aktywa uważane za bezpieczne, w tym złoto, tradycyjnie zyskujące w okresach geopolitycznej niepewności.
Co dalej? Scenariusze
Analitycy są ostrożni, ale zgadzają się co do jednego: rynek pozostanie nerwowy. Saul Kavonic z MST Marquee ostrzega, iż Iran zamierza w najbliższych tygodniach umocnić kontrolę nad cieśniną, co jest nie do przyjęcia dla USA, państw Zatoki i światowych odbiorców. Jego zdaniem przepustowość Ormuz może przez wiele miesięcy pozostawać poniżej 50 proc. poziomu sprzed wojny, z okresowymi zaostrzeniami.
Bardziej długoterminowe prognozy są zróżnicowane. Agencja Fitch Ratings zakłada powrót do nadpodaży na rynku ropy po ponownym otwarciu cieśniny, z globalną podażą niższą średnio o około 2,9 mln baryłek dziennie w 2026 roku przy założeniu pięciomiesięcznego zamknięcia. Z kolei Wood Mackenzie ostrzega, iż w najczarniejszym scenariuszu przedłużającej się blokady ceny mogłyby sięgnąć choćby 200 dolarów za baryłkę.
Dla inwestora oznacza to jedno: zmienność. Rynek będzie reagował gwałtownie na każdą wiadomość z regionu – zarówno na eskalację, jak i na sygnały deeskalacji. Tony Sycamore z IG Australia trafnie zauważa, iż nie wiadomo, czy uderzenia USA gwałtownie zakończą obecną eskalację, czy Iran będzie dalej wykorzystywał swój atut w postaci kontroli nad cieśniną, działając poniżej progu wywołania szerszego konfliktu.
