Ścieki też można cyfryzować. Polski system ma ciąć koszty energii w przemyśle

2 godzin temu

System ASOS® opracowany przez inżynierów i technologów SEEN Technologie zdobył nagrodę Innowatory Wprost 2026. Rozwiązanie wykorzystuje technologię cyfrowego bliźniaka i może ograniczać zużycie energii związanej z napowietrzaniem ścieków choćby o 30 proc. Zakłady produkcyjne mierzą się z rosnącymi kosztami energii, presją regulacyjną i koniecznością ograniczania wpływu na środowisko.

ASOS®, czyli Automatic Supervision & Optimization Service, służy do inteligentnego zarządzania pracą przemysłowych oczyszczalni ścieków. System analizuje dane procesowe w czasie rzeczywistym, przewiduje przyszłe stany pracy instalacji i dobiera parametry tak, aby poprawiać efektywność działania. Rozwiązanie zostało nagrodzone podczas gali Innowatory Wprost 2026. Kapituła konkursu doceniła m.in. możliwość ograniczenia kosztów energii przy napowietrzaniu bioreaktorów, optymalizację zużycia środków chemicznych oraz zwiększenie stabilności procesów technologicznych.

Innowatory Wprost 2026 to drugie wyróżnienie dla systemu ASOS®. W 2025 roku rozwiązanie zdobyło tytuł Innowacja Roku 2025 w kategorii Energetyka i Technologie podczas konkursu Diamenty Innowacji, organizowanego w ramach Executive Innovation Forum.

Dlaczego oczyszczalnie są ważne dla przemysłu?

Przemysłowe oczyszczalnie ścieków są istotnym elementem działania wielu zakładów produkcyjnych. Dotyczy to m.in. mleczarni, firm spożywczych, zakładów mięsnych i przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem owocowo-warzywnym.

W takich branżach gospodarka wodno-ściekowa to techniczne zaplecze, które jednak wpływa na ciągłość produkcji, koszty działalności, bezpieczeństwo procesów i spełnianie wymagań środowiskowych.

Jednym z bardziej energochłonnych procesów jest napowietrzanie ścieków. Polega ono na dostarczaniu tlenu do bioreaktorów, czyli zbiorników, w których zachodzą procesy oczyszczania z udziałem mikroorganizmów. jeżeli ten proces działa nieefektywnie, firma może ponosić wyższe koszty energii.

Cyfrowy bliźniak pomaga przewidywać problemy

Sercem systemu ASOS® jest cyfrowy bliźniak. To matematyczny model, który odwzorowuje rzeczywistą instalację oraz zachodzące w niej procesy biologiczne, chemiczne i mechaniczne. Oznacza to, iż system nie tylko reaguje na bieżące zdarzenia, ale też przewiduje ich konsekwencje. Dzięki temu może rekomendować działania jeszcze przed pojawieniem się zakłóceń.

Takie podejście różni się od tradycyjnego sterowania oczyszczalnią. W klasycznym modelu decyzje często podejmuje się na podstawie danych historycznych albo dopiero po wystąpieniu problemu. ASOS® ma przesuwać zarządzanie procesem z reakcji na predykcję, czyli przewidywanie przyszłych zdarzeń.

Od danych do automatycznego sterowania

ASOS® wykorzystuje modele predykcyjne, czyli modele pozwalające przewidywać przyszłe zachowanie instalacji na podstawie danych. System analizuje informacje z procesów technologicznych, symuluje różne scenariusze pracy i automatycznie dobiera parametry działania.

Według SEEN Technologie rozwiązanie może wspierać przedsiębiorstwa w oszczędzaniu i energii, i środków chemicznych. Dodatkowo może pomóc ograniczać ryzyko zaburzeń procesów. Zwłaszcza to ostatnie jest istotne dla zakładów produkcyjnych, bo zakłócenia w firmowej gospodarce wodno-ściekowej mogą wpływać na cały proces produkcyjny.

ASOS® łączy monitoring online, modelowanie procesowe, analitykę danych i inteligentne sterowanie. Takie rozwiązania wpisują się w założenia Przemysłu 4.0, czyli wykorzystanie nowoczesnych technologii do zarządzania produkcją i procesami przemysłowymi. Chodzi o to, aby decyzje były podejmowane szybciej, dokładniej i na podstawie bieżących informacji.

W tym przypadku cyfryzacja i cyfrowy bliźniak dotyczy nie samej linii produkcyjnej, ale zaplecza technologicznego, bez którego zakład nie może sprawnie działać. Dlatego systemy dla oczyszczalni ścieków stają się częścią szerszej transformacji przemysłu.

Firmy szukają oszczędności i stabilności

Rosnące ceny energii i coraz bardziej wymagające przepisy środowiskowe zwiększają znaczenie takich technologii. Firmy muszą jednocześnie obniżać koszty, zapewniać stabilność produkcji i ograniczać emisje oraz zużycie zasobów.

– Polski przemysł potrzebuje dziś rozwiązań, które jednocześnie zwiększają efektywność operacyjną, ograniczają koszty energii i wspierają realizację ambitnych celów środowiskowych. ASOS® został opracowany właśnie z myślą o tych wyzwaniach. Otrzymana nagroda potwierdza, iż rozwiązania rozwijane przez SEEN Technologie odpowiadają na realne potrzeby nowoczesnych zakładów produkcyjnych i wyznaczają kierunek rozwoju przemysłu opartego na danych, automatyzacji oraz inteligentnym zarządzaniu procesami – mówi Dariusz Jasak, Prezes Zarządu SEEN Technologie.

To pokazuje, iż system jest przedstawiany nie tylko jako narzędzie techniczne, ale też jako element konkurencyjności przemysłu. W warunkach wysokich kosztów energii oszczędność na procesach pomocniczych może mieć bezpośredni wpływ na wynik finansowy firmy.

Oczyszczalnia ścieków to część procesu produkcyjnego

Za opracowaniem systemu stoją dr inż. Bogusław Buczak, Prokurent i Dyrektor Działu Inżynierii Procesowej, dr Karol Trojanowicz, Technolog Działu Inżynierii Procesowej, oraz Wacław Wszołek, Starszy Technolog i Projektant Działu Inżynierii Procesowej.

Autorzy rozwiązania zwracają uwagę, iż wiele decyzji technologicznych w zakładach przemysłowych zapadało dotąd dopiero po wystąpieniu problemu. ASOS® i cyfrowy bliźniak ma zmienić ten model działania.

– Przez wiele lat obserwowaliśmy, jak decyzje technologiczne podejmowane są na podstawie danych historycznych, często już po wystąpieniu problemu. Tworząc ASOS®, postawiliśmy sobie ambitny cel – dać przedsiębiorstwom możliwość przewidywania przyszłych stanów pracy instalacji i podejmowania działań, zanim pojawią się zakłócenia. Dzięki technologii cyfrowego bliźniaka i zaawansowanemu modelowaniu procesowemu oczyszczalnia staje się aktywnym uczestnikiem procesu produkcyjnego, a nie jedynie jego zapleczem. Dzisiejsze wyróżnienie pokazuje, iż rozwiązania oparte na wiedzy procesowej, analizie danych i predykcyjnym sterowaniu stają się nowym standardem nowoczesnego przemysłu – tłumaczy dr inż. Bogusław Buczak.

To przesunięcie jest istotne, ponieważ zmienia sposób patrzenia na infrastrukturę wodno-ściekową. Oczyszczalnia nie jest już wyłącznie miejscem, które ma spełniać wymogi środowiskowe. Może stać się elementem zarządzania kosztami, ryzykiem i efektywnością produkcji.

System ma też znaczenie dla firm realizujących strategie ESG. W części przedsiębiorstw takie działania wpływają na relacje z kontrahentami, dostęp do finansowania i ocenę ryzyka.

W przypadku oczyszczalni przemysłowych wsparcie ESG może polegać m.in. na ograniczaniu zużycia energii, chemikaliów i wpływu zakładu na środowisko. jeżeli takie działania jednocześnie zmniejszają koszty, technologia przestaje być tylko obowiązkiem regulacyjnym, a staje się narzędziem poprawy efektywności.

Dlatego rozwiązania takie jak ASOS® wpisują się w szerszy trend cyfryzacji przemysłu. Dane, automatyzacja i predykcja coraz częściej decydują nie tylko o tym, jak działa produkcja, ale także o tym, ile kosztuje utrzymanie całej infrastruktury zakładu.