Stan ozimin 2026: Śnieg ustępuje, choroby atakują. Raport z pól i wytyczne IOR-PIB

Zdjęcie: Stan ozimin 2026: Śnieg ustępuje, choroby atakują. Raport z pól i wytyczne IOR-PIB

Początek 2026 roku przyniósł warunki meteorologiczne, które znacząco odbiegły od schematów znanych z ostatnich lat. Choć solidna okrywa śnieżna zadziałała jak tarcza przed wymarznięciem, to jej długotrwałe zaleganie na niezamarzniętej glebie stało się katalizatorem dla groźnych patogenów. Brak dostępu powietrza pod śniegiem to scenariusz, w którym biologia roślin ustępuje miejsca agresywnej ekspansji grzybów.

Patogeny pośniegowe – na co zwrócić uwagę?

Długi okres izolacji roślin od światła i tlenu faworyzuje konkretne jednostki chorobowe, które Instytut Ochrony Roślin – PIB wskazuje jako główne zagrożenie bieżącego sezonu.

Pleśń śniegowa (Microdochium nivale)

Długo zalegający śnieg to środowisko, w którym Microdochium nivale rozwija się najintensywniej. Na porażonych plantacjach zbóż można zaobserwować rośliny poskręcane i wyraźnie zdeformowane. Charakterystycznym objawem jest pojawienie się białoróżowej grzybni (Fot. 1). Należy jednak zachować czujność – ten nalot utrzymuje się na roślinach zaledwie przez kilka dni, po czym zanika, pozostawiając po sobie zainfekowane i osłabione tkanki.

Pałecznica zbóż i traw (Typhula spp.)

Choroba ta manifestuje się tuż po stopnieniu śniegu w postaci żółknących i zamierających placów roślin. W tym przypadku diagnostyka opiera się na obserwacji szarej grzybni (Fot. 2). Przez wzgląd na głębokie porażenie korzeni oraz węzłów krzewienia, rośliny dają się bardzo łatwo wyjąć z ziemi. Kluczowym dowodem na obecność pałecznicy są sklerocja – ciemne formy przetrwalnikowe widoczne na resztkach roślinnych, korzeniach i pochwach liściowych.

Późno siane zboża – jak postępować wiosną z pszenicą i innymi gatunkami wysiewanymi po optymalnym terminie?

Zgnilizna rzepaku

W rzepaku problemem jest nieprzepuszczalna warstwa śniegu, która prowadzi do zamierania stożków wzrostu. Porażone miejsca początkowo przybierają kolor słomkowy, by z czasem zbrunatnieć i obumrzeć. Pocieszającym faktem w procesie diagnostycznym jest często zachowany biały, jędrny korzeń. Przy szyjce korzeniowej można wówczas dostrzec tzw. śpiące oczka, z których roślina będzie próbowała wyprowadzić pędy boczne, by zrekompensować stratę pędu głównego.

Nadchodzące ocieplenie wymusza zmianę podejścia do wczesnowiosennej agrotechniki. Tradycyjne kalendarzowe terminy muszą ustąpić miejsca reakcji na faktyczny stan fizjologiczny ozimin

źródło: IOR-PIB