UE blokuje tani cukier. Czy opłacalność buraków cukrowych wzrośnie?

Opłacalność buraków cukrowych od miesięcy pozostaje pod silną presją cenową. Jednocześnie plantatorzy obserwują spadki kontraktów i rosnące koszty produkcji. Teraz jednak Unia Europejska zapowiada działania, które mogą ograniczyć napływ taniego cukru i zmienić układ sił na rynku.

Opłacalność buraków cukrowych spadła, ponieważ tani cukier z importu obniża ceny na rynku unijnym. Czy ostatnie decyzje UE zmienią relację między cenami cukru a stawkami płaconymi plantatorom?

Rynek cukru pod presją importu

Przez ostatnie sezony rynek był zalewany przez tani cukier sprowadzany spoza Unii Europejskiej. Działo się tak dlatego, iż funkcjonowała procedura uszlachetniania czynnego, która umożliwiała import cukru bez cła, a następnie jego przetwarzanie.

W efekcie jednak mechanizm ten zwiększał podaż na rynku unijnym. To z kolei pogłębiało spadki cen cukru, mimo iż koszty produkcji w UE rosły. Dlatego producenci buraków odczuli to bezpośrednio w kontraktach.

O problemach na rynku cukru już dawno komunikował Związek Producentów Cukru w Polsce: Polski sektor cukru w poważnych tarapatach. Wszystko przez Mercosur

Decyzja Brukseli zmienia układ rynku

Jak poinformowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisja Europejska zapowiedziała tymczasowe zawieszenie tej procedury uszlachetniania czynnego. Resort rolnictwa podkreśla, iż celem tego ruchu ma być ochrona unijnego sektora cukrowniczego oraz stabilizacja rynku.

Ograniczenie bezcłowego importu ma sprawić, iż przetwórcy częściej sięgną po cukier produkowany w UE. To ważne, ponieważ zwiększenie popytu na cukier unijny może zahamować dalszy spadek cen.

Spadki kontraktów uderzyły w plantatorów — opłacalność buraków cukrowych spadła

Sytuacja plantatorów buraków pogorszyła się szczególnie przed sezonem 2025/2026. Koncerny cukrownicze zaproponowały bowiem ceny podstawowe niższe choćby o około 30% rok do roku.

Stało się tak dlatego, iż cena buraków pozostaje ściśle powiązana z sytuacją na rynku cukru. Gdy ceny cukru spadają, spada także końcowe wynagrodzenie dla rolnika.

Opłacalność buraków cukrowych a mechanizm rozliczeń

Opłacalność buraków cukrowych nie wynika wyłącznie z jednej stawki. Składa się na nią kilka elementów. Oczywiście pierwszym jest cena podstawowa surowca. Natomiast drugim jest świadczenie gwarantowane, czyli zaliczka na poczet świadczenia dodatkowego powiązanego bezpośrednio z ceną sprzedaży cukru.

Dlatego każda zmiana wpływająca na ceny cukru automatycznie oddziałuje na końcową kwotę, jaką otrzymuje plantator buraka. Ograniczenie importu taniego cukru może więc poprawić ten mechanizm.

Plantacja buraka cukrowego – decyzje UE dotyczące rynku cukru mogą w najbliższych miesiącach wpłynąć na opłacalność buraków cukrowych i korzystniejsze w przyszłości rozliczenia plantatorów

fot. agrofoto.pl massei8

Polska produkcja buraków ma duże znaczenie w UE

Polska odpowiada za około 15% unijnej produkcji cukru. Jest trzecim producentem w UE i eksporterem netto. Co roku z naszego kraju wyjeżdża od 700 do 900 tys. ton cukru.

Jednocześnie prognozy pokazują, iż produkcja w UE w kolejnym sezonie — 2026 może spaść. W Polsce również spodziewany jest niższy wolumen. To oznacza, iż rynek może stać się bardziej wrażliwy na zmiany podaży i popytu.

Czy decyzja UE przełoży się na ceny buraków?

Ograniczenie importu w ramach procedury uszlachetniania czynnego ma zmniejszyć presję podażową. Dzięki temu ceny cukru mogą się ustabilizować, a choćby stopniowo odbudowywać.

Jeśli tak się stanie, przetwórcy będą mieli większą przestrzeń do poprawy rozliczeń z plantatorami. To z kolei może wpłynąć na cenę buraków i poziom świadczeń dodatkowych.

Opłacalność buraków cukrowych w nowej rzeczywistości

Opłacalność buraków cukrowych przez cały czas zależy od wielu czynników. Podstawą są koszty: nawozów, energii i pracy. Jednak czy decyzja Komisji Europejskiej rzeczywiście sygnalizuje, iż rynek cukru znalazł się pod szczególnym nadzorem?

Resort rolnictwa podkreśla, iż KE nie wyklucza kolejnych instrumentów wsparcia. To oznacza, iż sytuacja plantatorów może być jednym z priorytetów unijnej polityki rolnej w najbliższych miesiącach.

Co to oznacza dla plantatorów buraków?

Decyzja UE nie gwarantuje natychmiastowych podwyżek. Jednak ograniczenie napływu taniego cukru może poprawić warunki rynkowe UE. A to z kolei zwiększa szanse na odbudowę rentowności uprawy buraków w Polsce między innymi.

Dlatego przy planowaniu kolejnego sezonu warto uważnie śledzić sygnały z rynku cukru. To one zdecydują, czy opłacalność buraków cukrowych faktycznie zacznie się poprawiać.

Źródło: MRiRW