UE szykuje nowe dopłaty dla rolników. Te uprawy mogą zyskać najwięcej

4 godzin temu

Zdjęcie: soja

Komisja Europejska chce zwiększyć produkcję roślin wysokobiałkowych w krajach Unii i ograniczyć zależność od importu. W nowej strategii zapowiedziano wsparcie finansowe dla rolników, którzy zdecydują się na uprawę m.in. soi, grochu, bobiku, rzepaku czy słonecznika. Zmiany mają wejść w życie wraz z reformą Wspólnej Polityki Rolnej po 2028 roku.

Większe dopłaty dla roślin białkowych

Przedstawiona przez Komisję Europejską strategia zakłada zachęcenie rolników do zwiększenia areału roślin wysokobiałkowych poprzez dopłaty powiązane z produkcją. Dokument zaprezentowany przez komisarza ds. rolnictwa Christophe’a Hansena nie zawiera jeszcze konkretnych stawek, ale wskazuje kierunek zmian.

Wsparciem mają zostać objęte przede wszystkim rzepak, słonecznik, soja, bobik oraz groch. Ostateczne decyzje dotyczące wdrożenia nowych instrumentów finansowych będą jednak należały do państw członkowskich.

Nie tylko soja i groch. Komisja chce wesprzeć także użytki zielone

Bruksela rozważa również rozszerzenie systemu dopłat na użytki zielone oraz rośliny pastewne, takie jak łubin i koniczyna. Celem jest zwiększenie udziału krajowych źródeł białka wykorzystywanego w żywieniu zwierząt.

Jednocześnie rośliny białkowe przez cały czas będą mogły korzystać z programów rolno-środowiskowych funkcjonujących w poszczególnych krajach. Przykładem są w tej chwili obowiązujące rozwiązania wspierające uprawę roślin strączkowych w ramach programów ekologicznych.

Młodzi rolnicy mają odegrać kluczową rolę

Komisja Europejska chce, aby zachęty do uprawy roślin wysokobiałkowych znalazły się także w pakietach wsparcia dla młodych rolników przejmujących gospodarstwa.

Według autorów strategii to właśnie młodsze pokolenie najchętniej wdraża nowe technologie oraz bardziej zrównoważone metody produkcji, dlatego może odegrać istotną rolę w zwiększaniu krajowej produkcji białka.

Nowe technologie mają zwiększyć opłacalność upraw

Jednym z filarów strategii jest także wykorzystanie nowych technik hodowlanych. Zgodnie z planami Komisji mają one zostać dopuszczone od połowy 2028 roku po zmianach w przepisach dotyczących inżynierii genetycznej.

Nowe rozwiązania mają poprawić plonowanie, odporność oraz ekonomikę upraw roślin wysokobiałkowych, co ma zachęcić większą liczbę gospodarstw do ich włączenia do płodozmianu.

UE chce ograniczyć import białka

Strategia zakłada, iż w ciągu najbliższych dziesięciu lat udział białka produkowanego w Unii Europejskiej z roślin oleistych wzrośnie z niespełna 26 do 35 procent. Oznaczałoby to wzrost o ponad jedną trzecią.

Obecnie Unia sprowadza przede wszystkim soję i śrutę sojową z Brazylii, Argentyny oraz Stanów Zjednoczonych. Import ten wynosi około 13,4 mln ton i odpowiada wykorzystaniu blisko 13 mln hektarów gruntów rolnych poza granicami Wspólnoty.

Ukraina może odegrać istotną rolę

Choć Ukraina dostarcza w tej chwili do Unii około 0,9 mln ton białka roślinnego, jej potencjał produkcyjny jest znacznie większy. Kraj wytwarza około 13,5 mln ton białka roślinnego rocznie, z czego około 60 procent trafia na eksport.

Komisja Europejska wskazuje, iż ewentualne przystąpienie Ukrainy do UE mogłoby znacząco zmniejszyć deficyt białka we Wspólnocie i ograniczyć zależność od dostaw spoza Europy.

Bruksela chce rozwijać cały rynek roślin białkowych

Plany Komisji nie ograniczają się wyłącznie do zwiększenia powierzchni upraw. Strategia przewiduje także wsparcie inwestycji w magazynowanie, przetwórstwo oraz lokalne wykorzystanie roślin wysokobiałkowych.

Bruksela liczy również na wzrost spożycia roślin strączkowych przez konsumentów. Jednym z rozważanych rozwiązań jest obniżenie stawki VAT na tego typu produkty, co mogłoby zwiększyć ich atrakcyjność na rynku.

Strategia może zderzyć się z innymi planami Komisji

Nowa strategia białkowa budzi jednak wątpliwości, ponieważ równolegle Komisja Europejska planuje od 2030 roku uznać soję za surowiec wysokiego ryzyka wylesiania.

Jeśli przepisy weszłyby w życie, olej sojowy mógłby zostać wyłączony z produkcji biopaliw. Dla wielu producentów oznaczałoby to utratę ważnego rynku zbytu i spadek opłacalności upraw.

Los tych regulacji pozostaje jednak otwarty. Parlament Europejski analizuje przepisy dotyczące pośredniej zmiany użytkowania gruntów ILUC, a ich ostateczny kształt może mieć duże znaczenie zarówno dla producentów soi, jak i dla całej unijnej strategii zwiększania produkcji białka.