Upał zniszczył owoce. Czy ogrodnicy dostaną odszkodowania?

Upał zniszczył owoce miękkie na plantacjach w wielu regionach Polski. W trakcie rekordowo wysokiej temperatury owoce jagodowe dosłownie ugotowały się na krzewach. W efekcie w wielu gospodarstwach masowo opadły z krzewów. Wiemy, iż skala strat jest spora. Dlatego dzisiaj chodzi przede wszystkim o to, czy plantatorzy mogą liczyć na pomoc państwa.

Upał zniszczył owoce, ale obecne przepisy nie przewidują odrębnego trybu szacowania szkód spowodowanych wysoką temperaturą. Ministerstwo rolnictwa rozpoczęło prace nad jednolitym sposobem szacowania strat, natomiast Krajowa Rada Izb Rolniczych domaga się zmian w prawie. Wszystko po to, aby poszkodowani plantatorzy mogli korzystać z instrumentów pomocowych.

Najważniejsze informacje

1. Rekordowe jak na Polskę upały (dochodzące do 40°C) uszkodziły plantacje owoców miękkich w wielu regionach Polski.
2. Największe straty zgłaszają producenci agrestu, porzeczek i wczesnych odmian borówki.
3. MRiRW rozpoczęło organizację szacowania szkód.
4. KRIR apeluje o zmianę przepisów dotyczących szkód spowodowanych wysoką temperaturą.
5. Na razie nie ogłoszono specjalnego programu odszkodowań. Przy czym oczekujemy na konferencję prasową ministra Stefana Krajewskiego (6.07.2026), który ma poruszyć temat: strat po ostatnich załamaniach pogody.

Owoce ugotowały się na krzewach

Sformułowanie ze środtytułu nie jest przesadą. Na wielu plantacjach owoce dosłownie ugotowały się podczas rekordowych temperatur, które wystąpiły na terenie Polski w 25. i 26. tygodniu 2026 r.

Najpierw pojawiły się przebarwienia i utrata jędrności. Następnie owoce zaczęły gwałtownie mięknąć, marszczyć się i opadać. Wielu plantatorów mówi dziś, iż owoce „same się pozbierały”, bo zamiast do skrzynek trafiały sukcesywnie pod krzewy.

Upał zniszczył owoce i m.in. agrest „sam się pozbierał” – rekordowe temperatury sprawiły, iż owoce masowo opadły z krzewów

fot. Katarzyna Kupczak

Do punktów skupu często nie było już czego zawieźć. choćby owoce pozostające na krzewach bardzo często nie spełniały wymagań jakościowych. Nie nadawały się ani do sprzedaży deserowej, ani do przetwórstwa.

Straty dotyczą nie tylko plantatorów

Oczywiście największy dramat przeżywają gospodarstwa sadownicze utrzymujące się z produkcji owoców jagodowych. Dla wielu rodzin dochód z kilku tygodni zbiorów stanowi podstawę utrzymania przez cały rok. W praktyce sytuacja po upałach oznacza utratę znacznej części planowanych przychodów przy poniesionych już kosztach nawożenia, ochrony roślin, nawadniania i pracy.

Jednocześnie podobne pytania pojawiają się wśród właścicieli przydomowych ogrodów. Mianowicie wielu amatorów zauważyło, iż porzeczki i agrest nagle zaczęły się odbarwiać, marszczyć, opadać lub wysychać na krzewach. jeżeli owoce nie zostały zebrane przed falą upałów, często nie nadawały się już do zbioru spożycia kilka dni później.

Skupy odrzucają uszkodzone owoce

Problem nie kończy się na samych uszkodzeniach. Jak wskazuje Krajowa Rada Izb Rolniczych, zakłady skupujące informują, iż owoce uszkodzone przez ekstremalne temperatury praktycznie tracą wartość handlową. To oznacza, iż producent ponosi podwójną stratę. Najpierw traci plon, a następnie możliwość jego sprzedaży.

Dla przetwórców zaistniała sytuacja także jest problematyczna. Dzisiaj dramatycznie poszukują surowca w całej Europie. Przy czym nie jest to łatwe, gdyż upał panował także u naszych sąsiadów i konkurentów.

„Przetwórcy szukają porzeczek, ale nie wiadomo, czy znajdą je w Mołdawii, a może w Serbii, czy na Ukrainie? Bo jak fala upałów poszła, no to poszła na całą Europę. Mam sygnały z Niemiec. Tam sytuacja też nie jest wesoła” — mówi nam prof. dr hab. Stanisław Pluta z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach.

Czy polscy ogrodnicy dostaną odszkodowania?

To dziś najważniejsze pytanie. Na razie minister rolnictwa Stefan Krajewski spotkał się z wojewodami, aby ustalić jednolite zasady szacowania szkód po rekordowych upałach. Do tego ministerstwo zapowiedziało wykorzystanie danych Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG), które mają pomóc komisjom wskazać obszary najbardziej dotknięte wysokimi temperaturami.

Komisje nie będą tworzone od nowa. Szacowaniem strat zajmą się zespoły funkcjonujące już przy innych niekorzystnych zjawiskach pogodowych. To jednak dopiero pierwszy etap.

Problemem są obowiązujące przepisy

Największą przeszkodą pozostaje obecny stan prawa. Ściśle mówiąc, obecne przepisy nie przewidują odrębnego trybu szacowania szkód spowodowanych rekordowo wysoką temperaturą.

Właśnie dlatego Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o pilną zmianę przepisów.

Zdaniem samorządu rolniczego nadmierne temperatury powinny zostać wpisane do katalogu zjawisk atmosferycznych uprawniających do ubiegania się o pomoc. Szczególnie, iż od kilkunastu lat mówi się o ociepleniu klimatu na naszym terenie. Bez takich zmian wielu producentów może mieć utrudniony dostęp do instrumentów wsparcia, w tym kredytów klęskowych.

Upał zniszczył owoce — czy ministerstwo uruchomi pomoc dla ogrodników?

Na dziś ministerstwo nie ogłosiło programu pomocy finansowej przeznaczonego wyłącznie dla producentów poszkodowanych przez upały.

Obecnie prowadzone są działania związane z dokumentowaniem i szacowaniem szkód. Dopiero skala strat oraz obowiązujące przepisy będą miały wpływ na ewentualne decyzje dotyczące wsparcia.

Jeżeli obecne regulacje okażą się niewystarczające, konieczna może być ich nowelizacja lub przygotowanie odrębnych rozwiązań umożliwiających wypłatę pomocy.

Upał zniszczył owoce — co w tej chwili wiadomo?

Najbliższe dni będą najważniejsze dla tysięcy producentów owoców. Bowiem od wyników szacowania szkód oraz decyzji rządu będzie zależało, czy poszkodowani plantatorzy otrzymają realne wsparcie finansowe.

Jednocześnie Krajowa Rada Izb Rolniczych wyraźnie wskazuje, iż bez zmian w obowiązujących przepisach część gospodarstw może nie mieć dostępu do dostępnych dziś narzędzi pomocowych.

Upał zniszczył owoce, ale decyzji o pomocy jeszcze nie ma

Upał zniszczył owoce na plantacjach agrestu, porzeczek, wczesnej borówki i innych gatunków jagodowych. W wielu gospodarstwach plon stracił wartość handlową jeszcze przed zbiorem, a część owoców masowo opadła z krzewów.

Ministerstwo Rolnictwa rozpoczęło organizację szacowania szkód, jednak na razie nie ogłosiło programu odszkodowań. Z kolei KRIR apeluje o pilną zmianę przepisów, aby rekordowo wysokie temperatury zostały uznane za zjawisko uprawniające do korzystania z instrumentów pomocowych. To właśnie od dalszych decyzji rządu będzie zależało, czy poszkodowani ogrodnicy otrzymają realne wsparcie.