Uprawa kukurydzy – jak siać, nawozić i chronić plantację?

4 godzin temu

Zdjęcie: uprawa kukurydzy

Uprawa kukurydzy i jej sukces zależy od integracji kilku kluczowych zabiegów agrotechnicznych. Zbilansowane nawożenie, precyzyjny siew oraz kompleksowa ochrona herbicydowa zapewniają roślinom optymalny start i rozwój w trakcie całej wegetacji.

Kiedy siać kukurydzę? Temperatura gleby ma najważniejsze znaczenie

Część rolników uważa, iż im wcześniej przeprowadzi siew kukurydzy – często choćby przed zalecanymi terminami – tym ma większą szansę na uzyskanie wysokich plonów. W praktyce jednak, szczególnie w gospodarstwach o dużej powierzchni, takie podejście skutkuje umieszczeniem nasion w niedostatecznie ogrzaną glebę. Wczesną wiosną jej nagrzewanie następuje w powolnym tempie – im większa jest jej zdolność do magazynowania i zatrzymywania wody, tym dłużej trwa ten proces.

Minimalna temperatura gleby pozwalająca na prawidłowy siew kukurydzy to około 6°C (na głębokości 10 cm). Optymalne warunki pojawiają się jednak dopiero przy 10–12°C. Zbyt niska temperatura roli powoduje opóźnione i nierównomierne wschody, co stanowi jedną z głównych przyczyn ubytków w obsadzie roślin po wschodach.

Jaka obsada kukurydzy na hektar daje najwyższy plon?

Przed laty kukurydzę wysiewano w obsadzie 100–120 tys. roślin na hektar. Na szczęście czasy te bezpowrotnie minęły. Wieloletnie obserwacje i doświadczenia specjalistów udowodniły, iż zbyt wysokie zagęszczenie roślin może prowadzić do silnej konkurencji o wodę i składniki pokarmowe. W warunkach niedoborów kukurydza wytworzy co prawda biomasę, jednak zauważalne problemy w kluczowych fazach rozwojowych – podczas kwitnienia i dojrzewania – będą miały swoje odzwierciedlenie w zaziarnieniu kolb i wykształceniu nasion. choćby w finalnym procesie dojrzewania asymilaty transportowane z liści do ziaren wymagają odpowiedniego zaopatrzenia w wodę.

Zróżnicowana obsada

Obecnie dąży się do osiągnięcia obsady kukurydzy w przedziale od 50 do 90 tys. roślin na hektar. Kluczowym czynnikiem wpływającym na dobór obsady jest rodzaj stanowiska. Na glebach klasy IV optymalna obsada wynosi około 7–8 roślin/ m², natomiast na stanowiskach lepszej jakości – klas I, II i III – obsadę można zwiększyć choćby do 9,5 rośliny/m². Na glebach słabszych, klasy V i VI, zaleca się wysiew w ilości pozwalającej uzyskać 5–7 roślin/m².

Przy ustalaniu obsady kukurydzy warto uwzględnić typ kolby danej odmiany – fix lub flex. Odmiany typu fix mają stałą liczbę rzędów ziaren, niezależnie od warunków panujących w trakcie sezonu wegetacyjnego. Odmiany typu flex w bardzo korzystnych warunkach mogą zwiększyć liczbę rzędów. Należy jednak pamiętać, iż przy zbyt dużej obsadzie, w wyniku nasilonej konkurencji między roślinami, liczba rzędów w kolbie może się zmniejszyć.

Jak prawidłowo wykonać siew kukurydzy? Głębokość i precyzja

Optymalna głębokość siewu kukurydzy wynosi 4–6 cm. Siew płytszy prowadzi często do niepełnej obsady roślin, a w efekcie do obniżenia potencjału plonowania. Wyjątkiem są gleby bardzo wilgotne, na których dopuszcza się spłycenie siewu do około 3,5 cm. Należy również pamiętać, iż kukurydza źle reaguje na nierównomierne rozmieszczenie nasion oraz na nakładki, które mogą zaburzać rozwój roślin.

Nawożenie zlokalizowane kukurydzy – dlaczego warto je stosować?

Nawożenie zlokalizowane jest powszechnie stosowane w uprawie kukurydzy. Celem siewu zlokalizowanego jest dostarczenie łatwo przyswajalnych składników pokarmowych bezpośrednio w pobliżu rzędów nasion. Dzięki temu kukurydza może szybciej pobierać składniki odżywcze, co stymuluje intensywniejszy wzrost roślin i sprzyja tworzeniu większych kolb.

Popularny fosforan amonu (DAP) stanowi dla kukurydzy źródło łatwo przyswajalnego fosforu i azotu, co czyni go jednym z najlepszych nawozów do nawożenia rzędowego. Charakteryzuje się niskim indeksem solnym, dzięki czemu nie powoduje zasolenia gleby w miejscu aplikacji – w przeciwieństwie do takich nawozów jak sól potasowa czy mocznik, które mają znacznie wyższy indeks solny.

Jak wybrać odmianę kukurydzy na ziarno? Najważniejsze kryteria

Nawożenie kukurydzy – ile azotu i kiedy stosować?

Kukurydza plonująca w przedziale 8–12 t suchego ziarna nie wykazuje znacznego zapotrzebowania na azot z nawozów mineralnych. Gatunek ten pobiera około 25 kg czystego N na tonę suchego ziarna wraz z odpowiednią ilością biomasy. Dla plonu 10 t suchego ziarna potrzeba teoretycznie około 250 kg N, jednak znaczną część tej dawki kukurydza pozyskuje z mineralizacji nawozów naturalnych oraz resztek pożniwnych pozostawionych na polu w poprzednich latach.

Potencjał mineralizacji azotu w glebie rośnie wraz ze wzrostem jej temperatury. Największe zapotrzebowanie kukurydzy na azot przypada od fazy piątego liścia do fazy kwitnienia. W praktyce zawartość azotu w glebie jest często na tyle wysoka, iż wystarcza zastosowanie jedynie około połowy ilości tego składnika potrzebnej roślinie.

Czy nawożenie kukurydzy jedną dawką azotu ma sens?

Nawozy azotowe można zastosować w całości przedsiewnie w uprawie kukurydzy, a szczególnie efektywnym rozwiązaniem jest stosowanie RSM. Forma azotanowa azotu jest natychmiast dostępna dla roślin, natomiast forma amidowa ulega przemianom w glebie na tyle wolno, iż azot może nie być dostępny w kluczowych etapach wzrostu.

W ostatnich latach w Polsce coraz częściej występuje susza trwająca od marca do pierwszej połowy czerwca. W takich warunkach forma amonowa z saletry amonowej oraz forma amidowa z mocznika przy braku opadów ulega przemianom w amoniak, który ulatnia się do atmosfery. Szacuje się, iż na skalę światową aż około 50% azotu jest tracone w tej formie. Najbardziej efektywne jest więc stosowanie nawozów azotowych bezpośrednio pod uprawę.

Kukurydza i mikroelementy: cynk, bor, mangan – co decyduje o plonie?

Ochrona kukurydzy przed chwastami – skuteczna strategia herbicydowa

Coraz większym problemem w uprawie kukurydzy są chwasty pozostałe po poplonach oraz porastające pola po zbiorach (np. buraka cukrowego). Do najczęstszych należą samosiewy rzepaku, buraki cukrowe odrastające z pozostawionych przez kombajn główek, a także bodziszek, fiołki, bylice i samosiewy zbóż.

Najskuteczniejszą metodą ich zwalczania jest zastosowanie glifosatu. Aby zachować jak najwięcej wody zgromadzonej w glebie po zimie, zabieg ten powinien być wykonany wiosną, możliwie jak najwcześniej. Glifosat wnika do roślin wyłącznie przez żywe tkanki, przede wszystkim nowe liście, dlatego stosowanie herbicydu na rośliny przykryte martwymi liśćmi nie przyniesie oczekiwanych efektów. Dawka glifosatu zależy od stopnia zachwaszczenia – na samosiewy zbóż stosuje się 720 g glifosatu. Natomiast w przypadku występowania fiołków, bodziszka i bylicy zaleca się zwiększenie dawki do choćby 1800 g.

Chwasty jednoliścienne w kukurydzy – jak je skutecznie zwalczać?

Coraz częściej na polach kukurydzy, zwłaszcza w technologii bezorkowej, pojawiają się życica trwała i wielokwiatowa. Najczęściej trafiają wraz z obornikiem lub z brzegów pól. Życice wykazują rosnącą tolerancję na glifosat, co sprawia, iż do ich skutecznego zwalczania potrzebne są coraz wyższe dawki tej substancji czynnej. Największą skuteczność uzyskuje się, przeprowadzając zabieg wiosną, od rozpoczęcia wegetacji do końca fazy krzewienia życicy. Skuteczności glifosatu sprzyja również zastosowanie odpowiedniego adiuwanta, ponieważ liście życicy mają silną woskową powłokę, utrudniającą zatrzymywanie się kropli cieczy użytkowej.

Po około dwóch tygodniach od zabiegu herbicydowego korzystne jest wykonanie płytkiej uprawki, która podcina korzenie osłabionych chwastów, przyspieszając ich zamieranie. jeżeli nie uda się zastosować glifosatu, możliwe jest użycie powschodowo mieszaniny nikosulfuronu i rimsulfuronu. Należy jednak pamiętać, iż te herbicydy działają głównie hamująco na życice, a nie wyniszczająco.

Odporność chwastów w kukurydzy – dlaczego warto łączyć herbicydy?

W Polsce obserwuje się coraz więcej biotypów chwastów odpornych na popularne herbicydy, np. komosa biała na terbutyloazynę, szarłat szorstki i chwastnica jednostronna na sulfonylomoczniki. Planując ochronę herbicydową, warto łączyć preparaty o różnych mechanizmach działania, aby zwiększyć skuteczność zwalczania.

Czy zastosowany azot działa efektywnie? Profesor Szczepaniak odpowiada

W przypadku chwastów dwuliściennych dobrze sprawdzają się mieszaniny terbutyloazyny z mezotrionem i/lub dikambą. Stosując mezotrion i inne herbicydy z tej grupy, należy zwrócić szczególną uwagę na rośliny następcze.

Szczególnie ważne jest zwalczanie chwastnicy jednostronnej, która staje się coraz poważniejszym problemem dla kukurydzy, zwłaszcza przy stosowaniu nikosulfuronu. W suchych latach jej wschody rozciągają się w czasie, co często wymaga wykonania dwóch zabiegów. Najbardziej efektywny moment zwalczania przypada na wczesne fazy rozwojowe – po wschodach, ale przed rozpoczęciem krzewienia się chwastnicy.

Ciekawostka

Corn Belt w USA to bezsprzecznie światowe centrum produkcji kukurydzy, gdzie rolnicy konkurują o osiąganie rekordowych plonów. Okres wegetacyjny rozpoczyna się tam w zbliżonym czasie jak w Polsce. Większość plantacji o najwyższych wynikach zakładana jest między połową kwietnia a początkiem maja. Warto jednak podkreślić, iż także zasiewy wykonane znacznie później – choćby pod koniec maja – mogą przynieść znakomite efekty, przekraczające 18 t/ha suchego ziarna.