3 godzin temu
Wysłannik prezydenta USA Jared Kushner, zięć Donalda Trumpa, rozmawiał z Kiriłłem Dmitrijewem, bliskim doradcą Władimira Putina, o wprowadzeniu amerykańskiego inwestora do gazociągów Nord Stream. Agencja Reuters podała to w czwartek 8 października, powołując się na pięć źródeł. Taki układ pozwoliłby inwestorom z USA zarabiać na dostawach rosyjskiego gazu do Europy po zakończeniu wojny w Ukrainie.
Biznes jako droga do pokoju
Kushner próbuje doprowadzić do rozejmu między Rosją a Ukrainą i uważa, iż interesy gospodarcze są kluczem do przywrócenia pokoju. W ostatnich tygodniach spotykał się z Dmitrijewem w Moskwie i Nowym Jorku. Według Reutersa nie wiadomo, na ile podczas tych spotkań mówiono o Nord Streamie, ale dwa źródła twierdzą, iż temat wciąż jest w agendzie. Dmitrijew od dawna zabiega o wznowienie sprzedaży rosyjskiego gazu do Niemiec. We wrześniu rozmawiał o wspólnych inicjatywach energetycznych z przedstawicielami amerykańskich departamentów energii i skarbu.
Biały Dom odpowiada ostrożnie. Jego przedstawiciel powiedział Reutersowi:
„Wszelkie umowy będą musiały zostać wynegocjowane przez Rosję z DFC (amerykańską agencją finansowania rozwoju) i Departamentem Skarbu i muszą przynosić korzyści amerykańskim podatnikom i firmom”.
Dodał, iż „ostatnio nie było rozmów o Nord Streamie”. Inny amerykański urzędnik ocenił, iż ze względu na przeszkody porozumienie w średnim terminie jest mało prawdopodobne.
Sankcje, właściciele i polityka
Przeszkód jest wiele. Gazociągi są objęte sankcjami USA i UE, więc ich ponowne uruchomienie jest dziś nielegalne. Trump może złagodzić lub zawiesić sankcje amerykańskie, ale Reuters zauważa, iż trudniej będzie mu to zrobić, jeżeli w listopadowych wyborach Demokraci przejmą Kongres. Unijne sankcje to osobna sprawa. W styczniu UE ostatecznie przyjęła stopniowy zakaz importu rosyjskiego gazu. Zakaz importu LNG zacznie obowiązywać od początku 2027 r., a gazu z gazociągów od jesieni 2027 r.
Skomplikowana jest też struktura właścicielska. Gazprom ma 51% udziałów w spółce, która kontroluje Nord Stream. 31% należy do dwóch podmiotów niemieckich, a reszta do firm z Francji i Holandii. Niemieccy udziałowcy chcą zachować swoje pakiety, żeby Berlin nie stracił wpływu na gazociąg, gdyby Gazprom sprzedał swoje udziały. Do tego dochodzi stan techniczny. We wrześniu 2022 r. podwodne eksplozje uszkodziły rury, a przed inwazją na Ukrainę Niemcy dostawały tą drogą ponad połowę importowanego gazu.
Berlin i Warszawa przeciw
Rzeczniczka niemieckiego ministerstwa gospodarki i energii powiedziała, iż Nord Stream i rosyjski gaz są objęte sankcjami, Niemcy znalazły inne źródła dostaw, a ponowne uruchomienie gazociągu wymagałoby zgody rządu, który tego nie chce. Michael Kellner z Zielonych, który po wybuchu wojny odpowiadał za politykę energetyczną Niemiec, ocenił:
„To grozi brudnym dealem, który będzie Europę drogo kosztował. Amerykanie i Rosjanie podzielą się zyskami”.
Według Reutersa polskie władze przyglądają się tym rozmowom i zdecydowanie sprzeciwiają się ponownemu otwarciu gazociągu. W Niemczech powrót do rosyjskiego gazu popiera tylko AfD, w tej chwili najpopularniejsza partia w kraju. Jej kierownictwo ma spotkać się z Dmitrijewem na początku przyszłego roku.
Łukoil w pakiecie
Reuters podaje, iż Kushner i Dmitrijew rozmawiali też o sprzedaży zagranicznych aktywów Łukoilu, w tym rafinerii i stacji paliw w Europie. Kupić miałoby je konsorcjum DFC oraz inwestorów z Kataru i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a USA w zamian zniosłyby sankcje. Biały Dom potwierdza, iż Witkoff i Kushner wynegocjowali z DFC „znaczną płatność z góry oraz udział USA w zyskach”.
Dla rynku to na razie informacja polityczna, a nie zapowiedź zmiany w dostawach. Gaz w Europie i tak drożeje. W czwartek holenderski kontrakt TTF kosztował ok. 79,6 euro/MWh, prawie 2% więcej niż dzień wcześniej. Rynek obawia się trudnej zimy, niepełnych magazynów i zablokowanej cieśniny Ormuz. Doniesienia o Nord Streamie pokazują jednak, iż przy rozmowach o pokoju w Ukrainie Waszyngton myśli także o tym, kto będzie zarabiał na europejskiej energii.
