Dzień przed spotkaniem z Donaldem Trumpem Xi Jinping wysłał Waszyngtonowi wyraźny sygnał. W środę, 18 listopada, otwierając szczyt prezesów firm APEC w Shenzhen, chiński przywódca mówił o słabnącym wzroście globalnym i ostrzegał przed „szalejącym” protekcjonizmem. Wezwał też państwa regionu Azji i Pacyfiku do usuwania barier w handlu i inwestycjach.
„Globalnemu wzrostowi brakuje impetu, a unilateralizm i protekcjonizm szaleją” – powiedział Xi Jinping.
WTO, otwarty rynek i przytyk wobec USA
Xi nie wymienił Stanów Zjednoczonych z nazwy. Kontekst nie zostawiał jednak wątpliwości. Według relacji Reutersa ze szczytu w Shenzhen chiński przywódca przedstawiał Chiny jako stabilnego partnera, w kontraście do USA, które za rządów Trumpa podniosły cła i prowadzą twardszą politykę zagraniczną.
„Musimy zdecydowanie bronić opartego na zasadach wielostronnego systemu handlowego, którego rdzeniem jest WTO, wspierać wolny i otwarty handel oraz inwestycje, a także utrzymywać stabilność i płynność globalnych łańcuchów dostaw” – mówił Xi do zebranych przedsiębiorców.
Chiński przywódca zapowiedział obniżki ceł, szerszy dostęp do rynku dla firm zagranicznych, stopniowe otwieranie sektora usług i więcej importu. Jak zauważył singapurski CNA w relacji z wystąpienia Xi, nie podał przy tym, których ceł dotyczą obniżki, jak duże będą ani kiedy wejdą w życie. Opowiedział się też za postępami w budowie Strefy Wolnego Handlu Azji i Pacyfiku (FTAAP), obejmującej 21 gospodarek APEC.
„Historia pokazuje, iż otwartość przynosi postęp, a izolacja nieuchronnie prowadzi do pozostania w tyle” – dodał Xi.
Zachodni partnerzy patrzą na te deklaracje sceptycznie. Zarzucają Chinom, iż roczne nadwyżki handlowe przekraczające bilion dolarów to efekt polityki wspierającej przemysł kosztem konsumentów, a dominacja w łańcuchach dostaw daje Pekinowi narzędzie nacisku geopolitycznego.
Chipy AI zaostrzają spór
Słowa Xi padły dwa dni po kolejnym ruchu Waszyngtonu. W poniedziałek, 16 listopada, Departament Handlu USA wprowadził przepisy ograniczające zdalny dostęp do zaawansowanych amerykańskich chipów i serwerów. Zagraniczne centra danych obsługujące klientów z m.in. Chin, Rosji i Iranu muszą identyfikować końcowych użytkowników. Sprzedaż chipów do Indonezji, Malezji, Singapuru, Tajlandii i Brazylii wymaga dodatkowych licencji. Restrykcje są pokłosiem afery Megaspeed, firmy podejrzewanej o przekierowywanie chipów Nvidii do Chin. W związku z nią z funkcji prezesa Nvidii zrezygnował Jensen Huang.
Pekin zareagował ostro. Rzecznik chińskiego MSZ Guo Jiakun nazwał nowe przepisy „typowym przykładem przymusu ekonomicznego i jurysdykcji długiego ramienia”. Ministerstwo Handlu wyraziło „silne niezadowolenie i stanowczy sprzeciw”. Jak podał Bloomberg, Chiny zagroziły odwetem, jednocześnie wzywając do dialogu. Spór o technologie wystawia na próbę kruchy rozejm handlowy, który obie strony utrzymują od ubiegłego roku.
Zdaniem George’a Chena z The Asia Group przesłanie Xi trafia przede wszystkim do państw rozwijających się:
„Ten przekaz prawdopodobnie znajdzie oddźwięk w wielu krajach Globalnego Południa i wzmacnia wysiłki Pekinu, by przeciwstawić swoją strategię technologiczną strategii Waszyngtonu” – powiedział George Chen.
Pozytywnie zareagował premier Malezji Anwar Ibrahim, który przemawiał po Xi. Podkreślił, iż rynki wschodzące potrzebują nie tylko inwestycji, ale i dostępu do chińskiego rynku.
Putin wtóruje, Shenzhen czeka na rozmowy trzech mocarstw
Xi nie był w środę jedynym krytykiem Zachodu. Władimir Putin nazwał zachodnie mocarstwa „byłymi hegemonami”, a o Europie mówił, iż jest w stanie „upokarzającego upadku”.
„Sankcje, cła i ograniczenia eksportowe mogą wciąż mieć pewien efekt odstraszający, ale nie są w stanie zatrzymać wzrostu, a tym bardziej zmiażdżyć gospodarek konkurentów” – powiedział Władimir Putin.
W czwartek, 19 listopada, Xi, Trump i Putin spotkają się w Shenzhen. Będzie to pierwsza w historii trójstronna rozmowa przywódców trzech największych mocarstw nuklearnych. Na agendzie mają się znaleźć m.in. wojna w Ukrainie, wojna USA z Iranem, handel, sztuczna inteligencja i broń jądrowa. Spotkanie porównywane jest do konferencji jałtańskiej z 1945 roku. Kreml zbywa te analogie jako „gry politologów”, ale mniejsze państwa z Europy i Azji obawiają się, iż ich interesy zostaną pominięte. Tego samego dnia zaplanowano też dwustronną rozmowę Trumpa z Xi, trzecią w tym roku po majowym szczycie w Pekinie i wrześniowej wizycie Xi w Białym Domu.
Trump przyjeżdża do Chin osłabiony porażką Republikanów w wyborach połówkowych. W Manili, skąd przylatuje, obiecał pogłębić współpracę obronną z Filipinami w obliczu ich sporów z Pekinem na Morzu Południowochińskim. Większość analityków spodziewa się mimo to, iż relacje Waszyngtonu z Pekinem pozostaną względnie stabilne. Kolejne, czwarte w tym roku spotkanie Trumpa i Xi zaplanowano na grudniowy szczyt G20 w Miami.

5 godzin temu





