Cisowianka pozywa Skarb Państwa. Chodzi o 23 proc. VAT na zwykłą wodę

Butelkowana woda mineralna i źródlana jest w Polsce objęta 23-procentową stawką VAT. Tymczasem część napojów smakowych, gazowanych lub zawierających dodatki soków korzysta z niższego, 5-procentowego podatku. Tę różnicę kwestionuje spółka Nałęczów Zdrój, producent m.in. Cisowianki, która domaga się od Skarbu Państwa ponad 5 mln zł odszkodowania.

Cisowianka pozywa Skarb Państwa. Chodzi o 23 proc. VAT na zwykłą wodę

Firma przekonuje, iż obecne zasady podatkowe są sprzeczne z logiką zdrowia publicznego. Zamiast promować wybór niesłodzonej wody, państwo ma obciążać ją najwyższą stawką VAT, podczas gdy część napojów z cukrem lub dodatkami smakowymi jest opodatkowana preferencyjnie.

Woda z 23-procentowym VAT, napoje smakowe z niższą stawką

Spór dotyczy sposobu opodatkowania napojów. Woda mineralna i źródlana sprzedawana w butelkach jest objęta podstawową stawką VAT wynoszącą 23 proc.. Taki sam poziom podatku dotyczy wielu innych produktów, które nie korzystają z preferencji przewidzianych w ustawie o VAT.

Jednocześnie niektóre napoje smakowe, gazowane albo zawierające dodatki soków mogą być objęte stawką 5 proc.. To właśnie ta różnica jest kluczowa dla producenta wody.

Zdaniem spółki prowadzi ona do sytuacji, w której produkt uznawany za najprostszy i najbardziej pożądany z punktu widzenia zdrowotnego – czysta woda – jest podatkowo traktowany mniej korzystnie niż wybrane napoje przetworzone.

Nałęczów Zdrój żąda ponad 5 mln zł

Producent Cisowianki skierował sprawę do Sądu Okręgowego w Warszawie. Pozew został skierowany przeciwko Skarbowi Państwa, którego w postępowaniu ma reprezentować Prokuratoria Generalna.

Spółka domaga się ponad 5 mln zł odszkodowania. W jej ocenie straty miały wynikać z przepisów, które faworyzują określone grupy napojów, a jednocześnie utrzymują wysokie opodatkowanie zwykłej wody butelkowanej.

To nie jest wyłącznie spór o cenę produktu na sklepowej półce. Różnica między stawką 5 a 23 proc. może wpływać na konkurencyjność producentów, decyzje zakupowe konsumentów oraz strukturę całego rynku napojów.

Argument zdrowotny: państwo powinno promować wodę

W pozwie podniesiono, iż polityka podatkowa powinna zachęcać konsumentów do sięgania po wodę, a nie tworzyć korzystniejsze warunki dla napojów zawierających cukier lub substancje smakowe.

To argument szczególnie istotny w kontekście rosnącej skali problemów zdrowotnych związanych z nadmiernym spożyciem cukru. Woda nie zawiera kalorii, cukru ani dodatków poprawiających smak. Tymczasem w obecnym systemie podatkowym jej cena może być podwyższana wyższym VAT bardziej niż cena części napojów smakowych.

Spółka wskazuje więc na paradoks: produkt najprostszy i najbardziej neutralny dla zdrowia jest objęty wyższą stawką niż część napojów, które powinny być spożywane z większą ostrożnością.

Bruksela pyta o zasady opodatkowania wody

Sprawa została zgłoszona także na poziomie unijnym. Komisja Europejska ma analizować polskie regulacje i zwrócić się do rządu o wyjaśnienia dotyczące opodatkowania wody butelkowanej.

Pytania mają dotyczyć przede wszystkim tego, dlaczego woda mineralna i źródlana w Polsce pozostaje objęta najwyższą stawką VAT, podczas gdy w wielu państwach Unii Europejskiej jest traktowana jako produkt podstawowy i korzysta z niższego podatku.

Na obecnym etapie nie przesądza to jeszcze o wszczęciu formalnego postępowania przeciwko Polsce. o ile jednak Komisja Europejska uzna, iż krajowe przepisy naruszają zasady unijnego systemu VAT, sprawa może wejść w kolejny etap, a ostatecznie trafić przed Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Pandemiczne preferencje także przedmiotem sporu

Argumentacja producenta obejmuje również rozwiązania stosowane w czasie pandemii. Wówczas część napojów objęto czasową, zerową stawką VAT. Butelkowana woda przez cały czas była jednak opodatkowana stawką 23 proc.

Prawnicy spółki twierdzą, iż takie podejście mogło uprzywilejować określone grupy przedsiębiorców. W ich ocenie różnicowanie stawek dla produktów postrzeganych przez klientów jako podobne może rodzić wątpliwości co do zgodności z zasadą neutralności VAT.

Zmiany od 1 lipca, ale woda pozostanie bez preferencji

Od 1 lipca wyższą, 23-procentową stawką VAT mają zostać objęte napoje energetyczne oraz bezalkoholowe odpowiedniki piwa i wina. Nie zmieni to jednak sytuacji wody mineralnej i źródlanej, która przez cały czas pozostanie opodatkowana według podstawowej stawki.

Dla producentów wody oznacza to, iż ich główny postulat przez cały czas nie został spełniony. Spór może mieć znaczenie nie tylko dla jednej firmy, ale dla całej branży napojowej. Ewentualne rozstrzygnięcie sądu lub decyzja instytucji unijnych mogłyby otworzyć dyskusję o zmianie VAT na wodę w Polsce.

Na razie zwykła woda przez cały czas jest objęta 23-procentowym VAT. Producent Cisowianki chce jednak wykazać, iż taki system nie tylko obciąża branżę, ale również stoi w sprzeczności z interesem konsumentów i polityką prozdrowotną.