4 godzin temu
Ograniczana kontraktacja buraków cukrowych i spadające premie w mleczarstwie wywołały reakcję środowiska rolniczego. Krajowa Rada Izb Rolniczych wskazała wprost: pozycja rolnika w łańcuchu dostaw pozostaje słaba, a decyzje przetwórców coraz częściej odbijają się na dochodach gospodarstw.
Cukier i mleko pod presją rynku. Rolnicy alarmują, ministerstwo odpowiadaResort rolnictwa odpowiada jednak jasno – to nie tylko decyzje firm, ale przede wszystkim efekt sytuacji rynkowej w kraju i na świecie.
Cukier: mniej kontraktacji to reakcja na spadki cen
Jeszcze do niedawna rynek buraka cukrowego rozwijał się dynamicznie. W 2024 roku osiągnięto rekordowy areał upraw – ponad 274 tys. ha.
Jednak od drugiej połowy 2023 roku sytuacja się zmieniła. Spadki cen cukru na rynkach światowych przełożyły się bezpośrednio na opłacalność produkcji.
Efekt? W 2025 roku powierzchnia upraw spadła o około 6%, a cukrownie zaczęły ograniczać kontraktację.
Resort podkreśla, iż to działanie nie jest przypadkowe:
dostosowanie produkcji do popytu ma zapobiec nadpodaży i dalszemu spadkowi cen.
To trend widoczny nie tylko w Polsce, ale w całej Unii Europejskiej.
Mleko: rekordowa produkcja i spadające ceny
Na rynku mleka problem wygląda inaczej, ale prowadzi do podobnych skutków. Produkcja rośnie – w 2025 roku osiągnęła poziom blisko 16 mln ton, co oznacza rekord.
Jednocześnie na świecie obserwujemy nadpodaż, która ciągnie ceny w dół.
W styczniu 2026 roku średnia cena skupu mleka wyniosła 190,6 zł/100 kg, czyli była:
- niższa o 5,1% miesiąc do miesiąca,
- aż o 16,6% rok do roku.
Równolegle tanieją produkty mleczne, jak masło czy mleko w proszku, co dodatkowo ogranicza możliwości płacenia wyższych stawek producentom.
Premie w dół. Przetwórcy rozkładają koszty kryzysu
W tej sytuacji mleczarnie sięgają po mechanizm, który budzi największe emocje – obniżanie premii dla dostawców mleka.
Ministerstwo nie pozostawia wątpliwości:
to sposób na rozłożenie skutków dekoniunktury na cały łańcuch dostaw.
Innymi słowy – kryzys nie zatrzymuje się na przetwórstwie, ale trafia również do gospodarstw.
Globalne sygnały: czy nadchodzi stabilizacja?
Na sytuację wpływają także czynniki międzynarodowe, w tym notowania na giełdzie Global Dairy Trade.
Po spadkach pod koniec 2025 roku, w pierwszych miesiącach 2026 r. pojawiły się sygnały odbicia – kolejne sesje przynosiły wzrosty indeksu.
To może oznaczać jedno: rynek szuka nowej równowagi, choć na razie rolnicy odczuwają głównie skutki wcześniejszych spadków.
Słaba pozycja rolnika? Są przepisy, ale rynek rządzi się swoimi prawami
Resort przypomina, iż Polska już wcześniej wprowadziła przepisy mające chronić producentów.
Chodzi m.in. o:
- obowiązek pisemnych umów z pierwszym nabywcą,
- przepisy przeciwko wykorzystywaniu przewagi kontraktowej,
- możliwość zgłaszania nieuczciwych praktyk do UOKiK – także anonimowo.
Teoretycznie rolnik ma narzędzia ochrony. W praktyce jednak jego pozycja przez cały czas zależy od sytuacji rynkowej i siły negocjacyjnej przetwórców.
Nowe regulacje w UE. Zmiany w drodze
Na poziomie unijnym realizowane są prace nad dalszym wzmocnieniem pozycji rolników.
Przyjęte w marcu 2026 r. rozwiązania mają m.in.:
- rozszerzyć katalog nieuczciwych praktyk,
- objąć regulacjami nowe podmioty, np. sojusze zakupowe,
- poprawić egzekwowanie przepisów.
Nowe zasady mają wejść w życie po 18 miesiącach od publikacji.
