Czy kombajny zbożowe będą kiedyś pracować bez oleju napędowego? Niemiecki producent Claas wspólnie z MAN Engines i ośrodkiem badawczym WTZ Roßlau rozwija technologię, która może zmienić sposób napędzania maszyn rolniczych. W ramach projektu GAMCO naukowcy sprawdzają możliwość wykorzystania amoniaku jako paliwa do silników spalinowych. Rozwiązanie ma jednak poważne ograniczenia, z którymi konstruktorzy muszą się zmierzyć.
Kombajn Claas napędzany amoniakiem zamiast oleju napędowego
Podczas żniw kombajny zbożowe pracują często przez kilkanaście godzin dziennie, a ich silniki przez długi czas muszą utrzymywać wysoką moc. To sprawia, iż zastąpienie tradycyjnego oleju napędowego innym paliwem jest znacznie trudniejsze niż w przypadku maszyn wykorzystywanych sporadycznie.
Odpowiedzią na te wyzwania ma być projekt GAMCO (Green Ammonia Multifuel Combine), realizowany przez Claas, MAN Engines oraz WTZ Roßlau. Jego celem jest opracowanie układu napędowego wykorzystującego amoniak, który mógłby znaleźć zastosowanie w kombajnach zbożowych oraz dużych ciągnikach rolniczych.
Za opracowanie systemu silnikowego odpowiadają MAN Engines i WTZ Roßlau, a Claas zajmuje się przystosowaniem technologii do potrzeb maszyn rolniczych. Prace integracyjne prowadzone są w niemieckim Harsewinkel, gdzie znajduje się główna siedziba producenta. Badacze chcą ustalić nie tylko, czy silnik będzie w stanie zapewnić odpowiednią moc i niezawodność, ale również jaki wpływ na środowisko będzie miało wykorzystanie amoniaku. Analiza obejmuje cały cykl paliwa, od jego produkcji i transportu aż po zużycie podczas pracy maszyny.
Ciągnik John Deere na amoniak powstał już w 2022 roku
Pomysł wykorzystania amoniaku w rolnictwie nie jest zupełnie nowy. W 2022 roku amerykańska firma Amogy zaprezentowała zmodyfikowany ciągnik John Deere, którego układ napędowy wykorzystywał właśnie to paliwo. W tamtym przypadku zastosowano jednak inne rozwiązanie niż rozwijane w tej chwili przez Claas i MAN Engines, ponieważ amoniak nie trafiał bezpośrednio do komory spalania silnika, ale był przetwarzany na wodór, który następnie zasilał ogniwo paliwowe wytwarzające energię elektryczną. Zainstalowany w ciągniku system osiągał moc 100 kW, czyli około 136 KM, a demonstracja pokazała, iż amoniak może służyć jako nośnik energii również w maszynach rolniczych.
Projekt GAMCO idzie jednak w innym kierunku, a jego uczestnicy koncentrują się na wykorzystaniu amoniaku w silniku spalinowym, co stawia przed konstruktorami zupełnie inne wymagania techniczne.
Amoniak zamiast diesla. Dlaczego producenci maszyn interesują się tym paliwem?
Jedną z najważniejszych zalet amoniaku jest jego skład chemiczny. Związek o wzorze NH₃ nie zawiera węgla, dlatego podczas spalania czystego amoniaku nie powstaje bezpośrednio dwutlenek węgla. Dodatkowym atutem jest możliwość przechowywania amoniaku w postaci ciekłej. W porównaniu z wodorem jego magazynowanie i transport mogą być łatwiejsze, co ma istotne znaczenie w przypadku ciężkich maszyn pracujących z dala od infrastruktury paliwowej.
Nie oznacza to jednak, iż amoniak jest paliwem pozbawionym wad, ponieważ zawiera znacznie mniej energii w jednym litrze niż olej napędowy. Oznacza to, iż kombajn potrzebowałby większego zbiornika lub częstszego tankowania, aby utrzymać podobny czas pracy, a to szczególnie istotne podczas intensywnych żniw, kiedy każda przerwa wpływa na wydajność zbioru.
Kolejnym problemem jest sam proces spalania. Amoniak charakteryzuje się odmiennymi adekwatnościami niż olej napędowy, dlatego wymaga odpowiednio dostosowanego silnika, a podczas jego spalania mogą również powstawać tlenki azotu oraz podtlenek azotu, który jest silnym gazem cieplarnianym. Nie można też pominąć kwestii bezpieczeństwa. Amoniak jest substancją toksyczną, a jego magazynowanie, tankowanie i wykorzystanie w maszynach wymagają odpowiednich zabezpieczeń. Istotne pozostaje również pochodzenie paliwa, a potencjalne korzyści klimatyczne będą zależeć w dużym stopniu od sposobu produkcji amoniaku. Szczególne znaczenie ma tutaj tzw. zielony amoniak, wytwarzany z wykorzystaniem energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
3,2 mln euro na rozwój silnika amoniakowego. Projekt potrwa do 2029 roku
Prace nad nowym napędem rozpoczęły się 1 maja 2026 roku i zgodnie z harmonogramem mają zakończyć się 31 października 2029 roku, a łączny budżet przedsięwzięcia wynosi 3,2 mln euro. Koordynatorem projektu jest WTZ Roßlau, niemiecka organizacja badawcza specjalizująca się w technologiach silnikowych i energetycznych. Przedsięwzięcie jest wspierane w ramach niemieckiego programu badań energetycznych.
Claas nie ogranicza swoich prac wyłącznie do amoniaku, ponieważ producent prowadził wcześniej badania dotyczące silników wodorowych oraz wykorzystania biodiesla B100. Firma rozwija również maszyny z napędem elektrycznym, przeznaczone do zastosowań, w których nie jest wymagana tak duża moc i ciągła praca pod obciążeniem.
Na razie nie wiadomo, czy silniki amoniakowe trafią do seryjnie produkowanych kombajnów, ale zanim takie rozwiązanie będzie mogło znaleźć zastosowanie w gospodarstwach rolnych, konstruktorzy muszą wykazać, iż zapewnia ono odpowiednią wydajność, bezpieczeństwo oraz rzeczywiste ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Wyniki projektu GAMCO mają pomóc określić, czy amoniak może stać się jednym z paliw przyszłości dla największych maszyn rolniczych.

6 godzin temu















