2 godzin temu
Rosnące koszty energii, coraz droższe uprawnienia do emisji CO₂ i obawy przed utratą konkurencyjności. Europejskie przedsiębiorstwa mają coraz większe zastrzeżenia do unijnej polityki klimatycznej. Prezesi ponad 100 dużych firm wystosowali list do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, ostrzegając przed przenoszeniem produkcji poza Europę. Równocześnie w Polsce trwa zbiórka podpisów pod wnioskiem o referendum dotyczącym Zielonego Ładu. Związkowcy chcą zmiany obecnego kierunku polityki klimatycznej UE.
Europa ma dość Zielonego Ładu? W Polsce ruszyła wielka mobilizacjaPrzemysł ostrzega: Europa może stracić kolejne fabryki
Europejskie koncerny przemysłowe coraz głośniej kwestionują tempo i koszty transformacji klimatycznej. Problem dotyczy przede wszystkim branż, które do produkcji potrzebują ogromnych ilości energii, a jednocześnie muszą ponosić koszty emisji dwutlenku węgla.
W liście skierowanym do Ursuli von der Leyen prezesi ponad 100 przedsiębiorstw ostrzegli, iż proponowane zmiany w systemie ETS mogą doprowadzić do zamykania zakładów i przenoszenia produkcji poza Unię Europejską.
Wśród sygnatariuszy znaleźli się przedstawiciele takich koncernów jak niemiecki Evonik, austriacki Voestalpine czy niemiecki Thyssenkrupp.
Przedsiębiorcy wskazują, iż wysokie ceny energii i rosnące obciążenia regulacyjne utrudniają konkurowanie z producentami z innych części świata.
Szczególnie dotkliwa jest konkurencja ze strony firm z Azji i Turcji, które nie zawsze ponoszą porównywalne koszty związane z polityką klimatyczną.
Opłaty za emisję CO₂ coraz większym obciążeniem
W centrum sporu znalazł się unijny system handlu uprawnieniami do emisji, czyli ETS.
Mechanizm zobowiązuje objęte nim przedsiębiorstwa do rozliczania emisji gazów cieplarnianych. W praktyce oznacza to dodatkowe koszty dla elektrowni, hut, zakładów chemicznych i innych energochłonnych gałęzi przemysłu.
Cena uprawnienia do emisji jednej tony CO₂ wynosi w tej chwili około 87–88 euro. Przedsiębiorstwa obawiają się dalszego wzrostu tych kosztów w kolejnych latach.
Wysokie ceny uprawnień wpływają nie tylko na bezpośrednie wydatki firm przemysłowych. Przekładają się również na ceny energii elektrycznej, a przez to na koszty produkcji w wielu sektorach gospodarki.
Przedstawiciele przemysłu podkreślają, iż nie sprzeciwiają się samej dekarbonizacji. Oczekują jednak takich warunków, które pozwolą inwestować w nowe technologie bez konieczności ograniczania działalności w Europie.
Bruksela proponuje zmiany, ale przemysł uważa je za niewystarczające
Komisja Europejska przedstawiła propozycje modyfikacji systemu ETS, które mają dać przedsiębiorstwom więcej czasu w ograniczenie emisji.
Jednym z rozważanych rozwiązań jest wydłużenie okresu funkcjonowania uprawnień do emisji do 2049 roku, a także wolniejsze zmniejszanie ich dostępnej puli.
Bruksela proponuje również zmiany w zasadach przyznawania darmowych uprawnień. Przedsiębiorstwa mogłyby przez cały czas z nich korzystać, ale pod warunkiem realizacji określonych inwestycji ograniczających emisje.
Według przedstawionej koncepcji firmy otrzymywałyby 80 proc. przydziału po przedstawieniu planów inwestycyjnych, a pozostałe 20 proc. po potwierdzeniu ich wykonania.
Dla części przemysłu takie rozwiązanie oznacza jednak kolejne wymagania administracyjne i konieczność ponoszenia wysokich nakładów inwestycyjnych.
Krytycznie oceniana jest również skala spodziewanej obniżki kosztów emisji. Według przywoływanych analiz proponowana reforma mogłaby zmniejszyć prognozowaną cenę uprawnień w okolicach 2035 roku jedynie o około 10 euro za tonę CO₂.
100 mld euro na transformację przemysłu. Czy to wystarczy?
Komisja Europejska zaproponowała także utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu, który miałby wspierać inwestycje ograniczające emisje.
Na ten cel przewidziano około 100 mld euro. Środki mają pomóc przedsiębiorstwom w modernizacji zakładów, wdrażaniu nowych technologii i ograniczaniu zużycia paliw kopalnych.
Pojawiają się jednak wątpliwości, czy taka pula będzie wystarczająca dla całego europejskiego przemysłu.
Przedsiębiorstwa energochłonne potrzebują znacznych nakładów na modernizację infrastruktury, zmianę technologii produkcji i zwiększanie efektywności energetycznej.
Dodatkową barierą jest dostęp do kredytów. Banki ostrożniej podchodzą do finansowania inwestycji związanych z działalnością wysokoemisyjną, co może utrudniać przedsiębiorstwom pozyskanie kapitału.
Skalę problemów europejskiego przemysłu obrazują również dane dotyczące zatrudnienia. Według szacunków Centrum Strategii Rozwojowych od 2008 roku w pięciu energochłonnych sektorach przemysłu UE ubyło około 643 tys. miejsc pracy.
Nie oznacza to jednak, iż wszystkie te straty były bezpośrednim skutkiem Zielonego Ładu. Na przemysł oddziaływały również inne czynniki gospodarcze i zmiany technologiczne.
W Polsce trwa zbiórka podpisów przeciw obecnemu kształtowi Zielonego Ładu
Równolegle do protestów europejskiego przemysłu w Polsce rozwija się inicjatywa referendum dotyczącego unijnej polityki klimatycznej.
Zbiórkę podpisów prowadzi NSZZ „Solidarność”, a jej celem jest skierowanie do Sejmu obywatelskiego wniosku o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum.
Do uruchomienia procedury potrzebnych jest co najmniej 500 tys. podpisów osób uprawnionych do głosowania.
Według danych organizatorów 10 listopada 2026 roku zebrano już ponad 470 tys. podpisów. Oznaczało to, iż do wymaganego progu brakowało niespełna 30 tys.
Związkowcy liczyli na zwiększenie poparcia dla inicjatywy podczas obchodów Narodowego Święta Niepodległości.
Proponowane pytanie referendalne dotyczy zobowiązania polskich władz do odrzucenia polityki klimatycznej Unii Europejskiej w jej obecnym kształcie.
Należy jednak zaznaczyć, iż zebranie wymaganej liczby podpisów nie oznacza automatycznego przeprowadzenia referendum. Ostateczna decyzja należy do Sejmu.
Wcześniej inicjatywę referendalną w tej sprawie podejmował również prezydent Karol Nawrocki, jednak jego wnioski nie uzyskały poparcia Senatu.
Zielony Ład a rolnictwo. Koszty przemysłu mogą uderzać również w gospodarstwa
Spór o przyszłość europejskiej polityki klimatycznej ma znaczenie także dla producentów rolnych.
Rolnictwo jest silnie powiązane z przemysłem chemicznym, energetycznym i transportowym. Zmiany kosztów produkcji w tych sektorach mogą wpływać na ceny środków niezbędnych do prowadzenia gospodarstw.
Szczególnie istotna jest sytuacja producentów nawozów mineralnych. Ich wytwarzanie wymaga dużych ilości energii, a produkcja nawozów azotowych jest dodatkowo uzależniona od gazu ziemnego.
Wysokie koszty energii i obciążenia klimatyczne przemysłu chemicznego mogą więc pośrednio wpływać na ceny nawozów kupowanych przez rolników.
Podobna zależność występuje w przypadku energii elektrycznej wykorzystywanej do przechowywania, suszenia i przetwarzania płodów rolnych.
Dla gospodarstw oznacza to konieczność uwzględniania nie tylko bezpośrednich kosztów produkcji, ale także zmian cen towarów i usług dostarczanych przez inne sektory gospodarki.
Grudzień może przynieść ważne rozstrzygnięcia
Przyszłość systemu ETS będzie jednym z istotnych tematów unijnej debaty w najbliższych tygodniach.
W grudniu Parlament Europejski ma zająć się proponowanymi przez Komisję Europejską zmianami w systemie handlu uprawnieniami do emisji.
Dla przemysłu stawką jest tempo transformacji oraz wysokość przyszłych kosztów działalności.
Nie wszystkie przedsiębiorstwa mają jednak identyczne oczekiwania. Część firm inwestujących w technologie niskoemisyjne opowiada się za utrzymaniem ambitnej polityki klimatycznej, natomiast inne domagają się znacznego złagodzenia obowiązujących wymagań.
W Polsce dodatkowym elementem tej dyskusji pozostaje inicjatywa referendalna „Solidarności”.
Europejskie przedsiębiorstwa coraz wyraźniej sygnalizują, iż sama deklaracja wsparcia dla transformacji nie wystarczy. Domagają się rozwiązań, które pozwolą ograniczać emisje bez utraty produkcji, inwestycji i miejsc pracy na rzecz konkurentów spoza Unii Europejskiej.
