1 godzina temu
Unia Europejska przygotowuje kolejne zmiany w przepisach dotyczących dobrostanu zwierząt. Tym razem na celowniku znalazł się chów klatkowy kur niosek, który w przyszłości może zostać całkowicie wyeliminowany. Komisja Europejska zapowiada przedstawienie nowych regulacji jeszcze przed końcem 2026 roku. Dla producentów jaj oznacza to perspektywę kosztownych inwestycji, przebudowy ferm i zmiany dotychczasowego modelu produkcji. najważniejsze pytanie brzmi: kto zapłaci za dostosowanie gospodarstw do nowych wymagań?
Koniec chowu klatkowego coraz bliżej? Bruksela szykuje rewolucję w produkcji jajBruksela chce wycofać klatki z produkcji jaj
Przyszłość europejskiej produkcji jaj ma być oparta na systemach bezklatkowych. Komisja Europejska pracuje nad przepisami, które mają stopniowo wyeliminować utrzymywanie kur niosek w klatkach, również tych wzbogaconych, w tej chwili dopuszczonych przez unijne prawo.
Zgodnie ze strategią dotyczącą sektora hodowlanego, przyjętą 7 lipca 2026 roku, projekt nowych regulacji dla kur niosek i brojlerów ma zostać przedstawiony do końca bieżącego roku.
Zmiany będą częścią szerszej reformy przepisów o dobrostanie zwierząt. Komisja zamierza uwzględnić w niej również nowe sposoby oceny warunków utrzymania drobiu oraz rozwiązania zmierzające do zakończenia systematycznego uśmiercania jednodniowych kogucików w sektorze produkcji jaj.
Na razie nie oznacza to jednak natychmiastowego zakazu stosowania klatek. Nie ustalono jeszcze ostatecznego terminu ich wycofania ani długości okresu przejściowego dla producentów.
Producenci jaj staną przed kosztowną modernizacją ferm
Dla gospodarstw wykorzystujących systemy klatkowe nowe przepisy mogą oznaczać konieczność gruntownej przebudowy istniejących obiektów.
Przejście na chów ściółkowy, wolnowybiegowy lub inny system bezklatkowy wymaga odpowiedniego wyposażenia budynków, zmiany organizacji produkcji oraz zapewnienia ptakom większej swobody poruszania się.
Nie zawsze wystarczy wymiana klatek na nowe urządzenia. W części gospodarstw konieczna może okazać się modernizacja całych kurników, a choćby budowa dodatkowych obiektów.
Największym wyzwaniem będzie sfinansowanie inwestycji, szczególnie w gospodarstwach, które stosunkowo niedawno poniosły wydatki na dostosowanie ferm do w tej chwili obowiązujących standardów.
Problem dotyczy również kosztów bieżącej produkcji. Systemy bezklatkowe wymagają innego zarządzania stadem, a ich opłacalność zależy m.in. od wydajności niosek, kosztów pracy, zużycia paszy i warunków utrzymania.
Dla producentów istotne będzie zatem nie tylko to, kiedy nowe wymagania wejdą w życie, ale również czy dodatkowe nakłady uda się odzyskać w cenach sprzedawanych jaj.
Unia zapowiada wsparcie finansowe. Szczegóły wciąż nieznane
Komisja Europejska deklaruje, iż reforma ma uwzględniać ekonomiczne możliwości gospodarstw. W planowanych rozwiązaniach przewidziano odpowiednie okresy przejściowe, a także działania wspierające producentów w modernizacji ferm.
Rozważane są również instrumenty ułatwiające dostęp do finansowania inwestycji związanych z poprawą dobrostanu zwierząt.
Na obecnym etapie nie określono jednak konkretnych stawek pomocy ani jednolitego programu rekompensat dla producentów jaj.
Znaczenie może mieć przyszła Wspólna Polityka Rolna na lata 2028–2034. To właśnie jej instrumenty finansowe mogą odegrać istotną rolę w przechodzeniu gospodarstw na nowe systemy utrzymania drobiu.
Bez odpowiednio wysokiego wsparcia część producentów może mieć trudności ze sfinansowaniem wymaganych inwestycji.
Czy jaja z importu będą produkowane według tych samych zasad?
Jedną z najważniejszych kwestii dla europejskich hodowców pozostaje konkurencja z producentami spoza Unii Europejskiej.
Wprowadzenie bardziej restrykcyjnych wymagań w unijnych fermach może zwiększyć koszty produkcji jaj. Tymczasem towary sprowadzane z państw trzecich mogą pochodzić z gospodarstw działających według innych standardów dobrostanu.
Dlatego Komisja Europejska zapowiada również prace nad wprowadzeniem równoważnych wymagań dotyczących dobrostanu zwierząt dla produktów importowanych, z uwzględnieniem zasad Światowej Organizacji Handlu.
Dla producentów jaj jest to kwestia konkurencyjności. o ile unijne gospodarstwa będą musiały ponosić dodatkowe wydatki, a importowane produkty nie zostaną objęte porównywalnymi wymaganiami, europejski sektor może znaleźć się w trudniejszej sytuacji rynkowej.
Ostateczny zakres przepisów dotyczących importu nie pozostało przesądzony.
Zmiany nie zatrzymają się na produkcji jaj
Planowane wycofywanie klatek stanowi część szerszego programu zmian w europejskiej hodowli zwierząt.
W drugim kwartale 2027 roku Komisja Europejska zamierza przedstawić również propozycje dotyczące utrzymania trzody chlewnej. Jednym z głównych kierunków będzie ograniczanie stosowania kojców indywidualnych na rzecz systemów grupowych.
Oznacza to, iż w kolejnych latach z nowymi wymaganiami inwestycyjnymi mogą zmierzyć się nie tylko producenci jaj, ale także hodowcy świń.
Co dalej z chowem klatkowym? Rolnicy czekają na konkrety
Obecnie na terenie Unii Europejskiej przez cały czas legalne jest utrzymywanie kur niosek w klatkach wzbogaconych. Wymagania dotyczące tych systemów obowiązują od 2012 roku, kiedy wycofano tradycyjne, niewzbogacone klatki bateryjne.
Przygotowywana reforma może doprowadzić do całkowitego odejścia od chowu klatkowego, ale przed jej przyjęciem konieczne będzie ustalenie szczegółowych przepisów i harmonogramu zmian.
Dla producentów jaj najważniejsze pozostają trzy kwestie: czas na dostosowanie ferm, wysokość dostępnego wsparcia oraz ochrona rynku przed konkurencją produktów wytwarzanych według mniej restrykcyjnych standardów.
Od odpowiedzi na te pytania będzie zależało, jak kosztowna okaże się transformacja europejskiego sektora jajczarskiego i czy gospodarstwa będą w stanie przeprowadzić ją bez utraty rentowności.
