Konopie, tytoń, mak i wino. Tak zmienia się polskie rolnictwo

Ponad 9 tys. hektarów planowanych upraw tytoniu, blisko 2,3 tys. hektarów konopi włóknistych i niemal 1200 hektarów winnic. Do tego miliony ton mleka i cukru. Najnowsze dane Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa pokazują, jak wygląda produkcja w poszczególnych sektorach polskiego rolnictwa. Widać również zmiany – przybywa producentów wina, rośnie planowany areał tytoniu, a liczba podmiotów skupujących mleko maleje.

Konopie, tytoń, mak i wino. Tak zmienia się polskie rolnictwo

Polskie winnice zajmują już prawie 1200 hektarów

Polskie winiarstwo rozwija się, a produkcja wina staje się coraz ważniejszym kierunkiem działalności gospodarstw. Winnice przyciągają również turystów, a krajowe wina coraz częściej trafiają do restauracji, sklepów specjalistycznych i sprzedaży regionalnej.

Według danych KOWR na koniec września 2026 roku w ewidencji znajdowało się 800 plantatorów winorośli, a powierzchnia zarejestrowanych upraw wynosiła 1197,42 ha.

Zmienia się także liczba producentów wina. W roku winiarskim 2025/2026 zarejestrowanych było 567 producentów, natomiast na sezon 2026/2027 wpisano już 612 podmiotów.

To o 45 producentów więcej niż w poprzednim roku winiarskim.

KOWR gromadzi informacje dotyczące powierzchni winnic, zbiorów winogron, ilości wyprodukowanego wina oraz zapasów. Pozwala to śledzić rozwój tego sektora od uprawy winorośli aż po gotowy produkt.

Konopie włókniste: ponad 1600 producentów i wyraźny lider wśród odmian

Konopie włókniste są wykorzystywane w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, budowlanym, papierniczym i włókienniczym. Ich zastosowanie obejmuje również sektor energetyczny, chemiczny i paszowy.

Z danych KOWR wynika, iż 30 września 2026 roku w Polsce zarejestrowanych było 1655 producentów konopi włóknistych oraz 75 podmiotów skupujących ten surowiec.

Łączna powierzchnia upraw wynosiła około 2285 hektarów.

Najwięcej konopi uprawiano w województwie lubelskim – około 426 ha. Kolejne miejsca zajmowały województwa warmińsko-mazurskie z powierzchnią 315 ha oraz kujawsko-pomorskie – 285 ha.

Wśród najpopularniejszych odmian znajdują się Henola, Finola, Białobrzeskie, CFX-2 i Futura 75.

Zdecydowanie największy areał zajmuje Henola – około 933 hektary, czyli ponad 40 proc. wszystkich upraw konopi włóknistych w Polsce.

Warto przypomnieć, iż od 2022 roku producenci konopi włóknistych nie muszą corocznie ubiegać się o zezwolenie na uprawę. Obowiązuje jednorazowy wpis do rejestru prowadzonego przez adekwatny oddział terenowy KOWR.

Prawie 80 proc. polskiego maku pochodzi z jednego województwa

Znacznie mniejszy areał zajmuje mak, którego uprawa podlega szczególnym regulacjom.

W Polsce zarejestrowanych jest 128 producentów maku i zaledwie pięć podmiotów zajmujących się jego skupem. Powierzchnia upraw wynosi około 281 hektarów.

Produkcja jest silnie skoncentrowana w województwie lubelskim.

Na Lubelszczyźnie mak zajmuje około 222 hektarów, co odpowiada aż 79 proc. krajowej powierzchni upraw.

Najczęściej wybieraną odmianą jest Mieszko, uprawiany na około 185 hektarach.

KOWR prowadzi rejestry producentów oraz podmiotów skupujących mak. Przepisy określają również dopuszczalne cele uprawy. Mak niskomorfinowy może być wykorzystywany do produkcji spożywczej i nasiennej, natomiast pozostałe rodzaje maku podlegają ograniczeniom związanym z ich zastosowaniem w przemyśle farmaceutycznym i nasiennictwie.

Tytoń: rolnicy planują zwiększenie powierzchni upraw

W przeciwieństwie do maku czy konopi włóknistych produkcja tytoniu zajmuje w Polsce znacznie większy areał.

W 2025 roku tytoń uprawiano na powierzchni 8978 hektarów, natomiast na 2026 rok producenci zgłosili plany obejmujące 9168 hektarów.

Oznacza to planowane zwiększenie areału o 190 hektarów.

Najważniejszym regionem produkcji pozostaje województwo lubelskie, gdzie na 2026 rok zadeklarowano 6221 ha upraw. Na drugim miejscu znajduje się Podkarpacie z powierzchnią 1396 ha.

Według stanu na koniec września 2026 roku w rejestrze KOWR znajdowało się 3182 producentów surowca tytoniowego.

Każdy z nich ma obowiązek przekazywania informacji dotyczących między innymi powierzchni upraw, odmian, produkcji, sprzedaży i zapasów surowca.

System ten służy również przeciwdziałaniu nielegalnemu obrotowi tytoniem.

Skup mleka przekracza 7 mln ton w pół roku. Mniej podmiotów na rynku

Jednym z najważniejszych sektorów monitorowanych przez KOWR pozostaje rynek mleka.

W całym 2025 roku skup mleka krowiego w Polsce wyniósł ponad 13,79 mln ton. Z kolei tylko w pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku skupiono ponad 7,18 mln ton.

Zmniejszyła się natomiast liczba zarejestrowanych pierwszych podmiotów skupujących mleko.

Na koniec 2025 roku było ich 314, a według danych na 31 lipca 2026 roku – 291.

Oznacza to spadek liczby podmiotów skupujących o 23.

Pierwsze podmioty skupujące mleko mają obowiązek comiesięcznego raportowania ilości zakupionego surowca. Przekazują również dane dotyczące zawartości tłuszczu i białka oraz ilości skupionego mleka ekologicznego.

Informacje należy składać do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Można je przekazywać elektronicznie przez platformę eRolnik.

Dzięki comiesięcznym raportom możliwe jest bieżące analizowanie wielkości skupu i zmian zachodzących na rynku mleczarskim.

Ponad 2,5 mln ton cukru. Czterech producentów kontroluje krajową produkcję

Polski rynek cukru opiera się na działalności czterech producentów prowadzących łącznie 17 zakładów produkcyjnych. Funkcjonuje również jeden producent izoglukozy.

W roku gospodarczym 2024/2025 produkcja cukru wyniosła 2,579 mln ton. Według wstępnych danych za rok gospodarczy 2025/2026, obejmujących okres do czerwca 2026 roku, wielkość produkcji kształtowała się na poziomie około 2,576 mln ton.

KOWR wskazuje jednocześnie na spadek cen sprzedaży cukru w roku gospodarczym 2025/2026 w porównaniu z wcześniejszymi okresami.

Monitoring obejmuje nie tylko wielkość produkcji, ale także zapasy, sprzedaż, ceny cukru, ceny zakupu buraków cukrowych oraz powierzchnię upraw tego surowca.

Zebrane informacje pozwalają oceniać sytuację w całym łańcuchu produkcji – od plantatora buraków po zakład cukrowniczy.

Nie tylko statystyki. Rolnicy muszą pamiętać o obowiązkach wobec KOWR

Dane o produkcji rolnej nie służą wyłącznie przygotowywaniu zestawień statystycznych. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa prowadzi również rejestry, weryfikuje informacje przekazywane przez przedsiębiorców i producentów oraz przeprowadza kontrole.

Dla rolników oznacza to konkretne obowiązki związane z rejestracją działalności i przekazywaniem wymaganych danych. Zasady różnią się w zależności od rodzaju prowadzonej produkcji.

W przypadku konopi włóknistych i maku obowiązuje jednorazowy wpis do odpowiedniego rejestru. Producenci tytoniu przekazują coroczne informacje o działalności, natomiast pierwsze podmioty skupujące mleko raportują dane co miesiąc.

KOWR monitoruje również produkcję i zapasy w sektorach wina oraz cukru.

Z najnowszych zestawień wyłania się obraz zróżnicowanego polskiego rolnictwa – od niewielkiego rynku maku, przez rozwijające się winiarstwo, po wielkotowarową produkcję mleka i cukru. Dane pokazują nie tylko skalę działalności, ale również kierunki zmian zachodzących w poszczególnych branżach.