Nowe zasady dla żywności coraz bliżej. W Genewie zapadną ważne decyzje

Już za kilka dni branża spożywcza będzie śledzić obrady w Genewie. Od 6 do 10 lipca 2026 r. odbędzie się 49. sesja Komisji Kodeksu Żywnościowego, podczas której przedstawiciele niemal 190 państw zajmą się normami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności, dodatków, alergenów, znakowania oraz higieny produkcji.

Nowe zasady dla żywności coraz bliżej. W Genewie zapadną ważne decyzje

Choć decyzje Komisji Kodeksu Żywnościowego nie są bezpośrednio obowiązującym prawem, ich znaczenie dla producentów żywności, eksporterów i konsumentów jest bardzo duże. To właśnie standardy kodeksowe często stają się punktem odniesienia przy tworzeniu przepisów krajowych i unijnych, a także w sporach dotyczących międzynarodowego handlu żywnością.

Normy ważne dla całego rynku żywności

W tegorocznej sesji Komisji Kodeksu Żywnościowego udział weźmie blisko 190 państw członkowskich oraz 246 organizacji obserwatorskich. Obrady obejmą zarówno przyjęcie nowych standardów wypracowanych wcześniej przez komitety kodeksowe, jak i rozpoczęcie kolejnych prac normalizacyjnych.

Dla sektora rolno-spożywczego będzie to jedno z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń tego lata. Ustalane w Genewie zasady mogą wpływać na wymagania stawiane żywności trafiającej do handlu, sposób jej oznakowania, systemy kontroli jakości oraz oczekiwania wobec producentów i eksporterów.

Wśród tematów znajdą się również kwestie strategiczne, w tym podsumowanie realizacji planu działań Komisji na lata 2020–2025 oraz sprawy związane z dalszym funkcjonowaniem i finansowaniem systemu kodeksowego.

Alergeny, bakterie i woda w produkcji żywności

Jednym z najważniejszych obszarów obrad będzie higiena żywności. Planowane zmiany dotyczą m.in. zarządzania alergenami, bezpiecznego wykorzystywania wody w procesach produkcyjnych oraz kontroli zagrożeń mikrobiologicznych.

Komisja ma zająć się rewizją kodeksu postępowania w zakresie zarządzania alergenami. To istotne zarówno dla producentów, jak i konsumentów cierpiących na alergie pokarmowe. Błędy w oznakowaniu lub przypadkowe zanieczyszczenie produktu alergenem mogą prowadzić do wycofania partii żywności z rynku, a w skrajnych przypadkach stanowić zagrożenie dla zdrowia.

Na stole znajdą się także wytyczne dotyczące bezpiecznego wykorzystania i ponownego użycia wody w produkcji żywności. Temat ma coraz większe znaczenie w warunkach suszy, ograniczonych zasobów wodnych i rosnącej presji na oszczędne gospodarowanie wodą w przemyśle spożywczym.

Planowane są również aktualizacje zaleceń związanych z kontrolą pasożytów i bakterii chorobotwórczych. Chodzi m.in. o Taenia saginata, Trichinella spp., a także bakterie takie jak Salmonella, Campylobacter i Listeria monocytogenes. Są to zagrożenia szczególnie istotne dla branży mięsnej, mleczarskiej, drobiarskiej oraz producentów żywności gotowej do spożycia.

Zmiany w dodatkach do żywności i nowa norma dla drożdży

Ważną częścią obrad będą również dodatki do żywności. Komisja ma pracować nad aktualizacją Ogólnej normy dla dodatków do żywności, znanej jako GSFA.

Zmiany mogą obejmować system klasyfikacji i numeracji dodatków wykorzystywanych w produktach spożywczych. Dla producentów oznacza to konieczność śledzenia nowych zasad dotyczących składników, oznakowania i dokumentacji technologicznej.

Planowane jest także przyjęcie normy dla drożdży piekarskich. Dla branży piekarniczej i producentów komponentów do wypieku może to oznaczać bardziej ujednolicone wymagania jakościowe w handlu międzynarodowym.

Przyprawy pod większą kontrolą

Komisja Kodeksu Żywnościowego zajmie się również normami dotyczącymi przypraw i ziół kulinarnych. Planowane jest przyjęcie standardów dla wanilii, dużego kardamonu oraz nasion kolendry.

Na pierwszy rzut oka mogą to być produkty niszowe z perspektywy polskiego rolnictwa, ale normy dotyczące przypraw mają znaczenie dla całego rynku żywności. Przyprawy są często importowane z odległych kierunków, a ich jakość, pochodzenie, czystość mikrobiologiczna i sposób oznakowania mają wpływ na bezpieczeństwo gotowych produktów.

Istotnym tematem będzie również możliwość stosowania informacji o kraju zbioru przy znakowaniu przypraw i ziół. To zagadnienie wpisuje się w szerszą debatę o transparentności pochodzenia żywności i oczekiwaniach konsumentów, którzy coraz częściej chcą wiedzieć, skąd pochodzi produkt trafiający na półkę.

Nowe zasady znakowania mogą dotyczyć milionów produktów

Duże znaczenie będą miały także propozycje zmian w zasadach znakowania żywności opakowanej. Komisja planuje rozszerzenie ogólnej normy znakowania o wytyczne dotyczące prewencyjnego oznaczania alergenów, czyli tzw. PAL.

Chodzi o komunikaty typu „może zawierać”, które są dziś powszechnie stosowane na opakowaniach. Problem polega na tym, iż takie oznaczenia bywają używane zbyt szeroko, choćby tam, gdzie ryzyko obecności alergenu jest niewielkie. Nowe wytyczne mają pomóc ujednolicić zasady i ograniczyć przypadkowe lub nadmierne stosowanie ostrzeżeń.

W planach są również rozwiązania dotyczące sposobu prezentowania produktów w wielopakach i opakowaniach zbiorczych. Komisja ma też pracować nad wytycznymi dla znakowania żywności w sytuacjach kryzysowych, co może mieć znaczenie np. podczas klęsk żywiołowych, konfliktów, problemów logistycznych czy działań pomocowych.

Spór o pozostałości pestycydów i leków weterynaryjnych

Jednym z bardziej technicznych, ale ważnych tematów będą prace nad substancjami o podwójnym zastosowaniu. Chodzi o związki, które mogą być używane zarówno jako pestycydy, jak i leki weterynaryjne.

Elektroniczna grupa robocza CCPR/CCRVDF ma przedstawić postępy prac dotyczących zasad ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości takich substancji w żywności.

To istotne zagadnienie dla producentów rolnych, przemysłu spożywczego i organów kontrolnych. Różne podejście do limitów pozostałości może prowadzić do problemów w handlu międzynarodowym, zatrzymywania partii towaru na granicach oraz sporów między krajami eksportującymi i importującymi żywność.

Dlaczego decyzje z Genewy są ważne dla polskich producentów?

Normy Kodeksu Żywnościowego nie są formalnie wiążącymi przepisami prawa międzynarodowego. Mimo to ich rola jest bardzo duża, ponieważ stanowią uznany punkt odniesienia w międzynarodowym handlu żywnością.

Są szczególnie istotne w kontekście zasad Światowej Organizacji Handlu. W przypadku sporów między państwami dotyczących wymagań sanitarnych, bezpieczeństwa żywności czy pozostałości substancji chemicznych normy kodeksowe mogą stanowić istotny argument.

Standardy przyjmowane przez Komisję są też często wykorzystywane przy tworzeniu lub aktualizowaniu regulacji unijnych i krajowych. Dotyczy to m.in. higieny produkcji, systemów HACCP, pozostałości pestycydów, leków weterynaryjnych, dodatków do żywności i znakowania produktów.

Dla polskich producentów, zwłaszcza tych działających na rynkach eksportowych, oznacza to konieczność stałego śledzenia zmian. Nowe standardy mogą wpływać na wymagania dotyczące dokumentacji, kontroli jakości, etykiet, składu produktów oraz procedur stosowanych w zakładach.

W Genewie zapadną decyzje, które mogą trafić na półki sklepowe

Choć obrady Komisji Kodeksu Żywnościowego realizowane są daleko od polskich gospodarstw, zakładów przetwórczych i sklepów, ich skutki mogą być odczuwalne również na krajowym rynku.

Zmiany dotyczące alergenów, jakości przypraw, dodatków do żywności, bezpieczeństwa mikrobiologicznego czy znakowania produktów mogą w przyszłości przełożyć się na nowe wymagania wobec przedsiębiorców. Jednocześnie mają służyć zwiększeniu ochrony konsumentów i ujednoliceniu zasad handlu żywnością na świecie.

Najbliższa sesja w Genewie pokaże, które z przygotowanych norm zostaną ostatecznie przyjęte i jakie kierunki zmian będą wyznaczać globalne standardy bezpieczeństwa żywności w kolejnych latach.