Oprysk na ściernisko – jak skutecznie zastosować glifosat?

Zdjęcie: opryski na perz

Glifosat jest jedną z najbardziej znanych i kluczowych substancji czynnych stosowanych w herbicydach. Wykorzystywany przede wszystkim w okresie pożniwnym do nieselektywnego zwalczania chwastów i samosiewów. Skuteczność wielu wykonywanych zabiegów może być jednak ograniczona.

Niska dawka glifosatu z odpowiednim adiuwantem skutecznie zniszczyła samosiewy rzepaku w fazie pierwszej pary liści adekwatnych w ciągu tygodnia. Fot. M. Piśny

Jak działa glifosat i od czego zależy jego skuteczność?

Glifosat jest substancją czynną o działaniu systemicznym. Nie wykazuje skuteczności po aplikacji bezpośrednio na glebę, przez którą jest bardzo gwałtownie wiązany. Pobierany najefektywniej przez zdrowe, zielone i niezdrewniałe części roślin – głównie liście i zielone pędy. Przemieszcza się wraz z sokami komórkowymi, docierając do części podziemnych (korzenie i rozłogi) i powodując zahamowanie wzrostu i zamieranie.

W herbicydach występuje w formie jonu, który ulega dysocjacji (rozpad cząsteczek na mniejsze cząstki) w wodzie. Anion glifosatu jest bardzo podatny na tworzenie nierozpuszczalnych soli z wapniem. Te sole nie ulegają rozpuszczeniu, a tym samym nie wnikają w tkanki chwastów, co obniża jego skuteczność działania.

Glifosat jest najbardziej podatny na negatywny wpływ twardej wody wśród wszystkich substancji czynnych dopuszczonych w tej chwili w Polsce. Większą wrażliwość wykazywał tylko wycofany już dikwat. Mniejszą, ale istotną podatność wykazują natomiast MCPA, dikamba, bentazon i inne substancje czynne z grupy regulatorów wzrostu.

Na skuteczność glifosatu wpływają przede wszystkim:

• twardość wody,
• ilość cieczy użytkowej,
• faza rozwojowa chwastów,
• właściwa dawka substancji czynnej,
• zastosowany adiuwant,
• warunki pogodowe po zabiegu,
• czas między opryskiem a uprawą gleby.

Jak zwalczyć perz? Najłatwiej na ściernisku

Ile wody do glifosatu? Niższa dawka cieczy może poprawić działanie

Najprostszym sposobem ograniczenia wpływu twardości wody na działanie glifosatu jest redukcja dawki cieczy użytkowej. W litrze twardej wody znajduje się średnio 400 mg CaCO3. Przy wydatku na poziomie 200 litrów na hektar aplikujemy tym samym 80 g CaCO3. Redukując dawkę cieczy użytkowej do 100 litrów, wprowadzamy już tylko 40 g CaCO3.

Glifosat przy niższym wydatku cieczy użytkowej wnika także szybciej do tkanek i dociera do komórek roślinnych. Jest to proces bierny odbywający się poprzez wyrównywanie stężenia substancji czynnej na i w roślinie. Przy wspomnianym dwukrotnie wyższym stężeniu zaczyna szybciej i sprawniej wnikać do roślin, wówczas jest bardziej odporny na zmycie przez deszcz lub rosę.

Ograniczenie wydatku cieczy użytkowej przy aplikacji glifosatu to także inne korzyści. Przede wszystkim optymalizujemy wydajność pracy – mniej przejazdów z gospodarstwa na pola – oraz poprawiamy efektywność działania wbudowanych w herbicyd adiuwantów.

Siarczan amonu, ocet i kwasek cytrynowy – czy poprawiają działanie glifosatu?

Najpopularniejszym rozwiązaniem zmiękczającym wodę jest dodanie siarczanu amonu. Niestety dostępny w Polsce nawóz tego rodzaju nie jest najwyższej jakości, a rozwiązanie samo w sobie jest mało skuteczne. Po dysocjacji reszta kwasu siarkowego tworzy z wapniem nierozpuszczalny w wodzie siarczan wapnia, który unosi się w cieczy w formie drobnego osadu. Siarczan amonu zawiera także sporo zanieczyszczeń mechanicznych, które zatykają rozpylacze i utrudniają pracę.

Rolę „zmiękczacza” wody może pełnić także ocet spożywczy. Jednak on również nie daje zadowalających efektów. Kwas octowy bardzo dobrze wiąże wapń, ale dostępny w sklepach ocet spożywczy zawiera go około 3–4%. Przy dawce octu rzędu 5 litrów na hektar nie uzyskamy pełnego pożądanego efektu zmiękczenia wody.

Jaki adiuwant do glifosatu?

Na rynku znajdziemy wiele rozwiązań dedykowanych do łącznego stosowania z glifosatem. Najczęściej wykorzystywane kondycjonery nie dają jednak zadowalających efektów. Prawdopodobnie wynika to z ich zbyt niskich – w stosunku do ilości wapnia w wodzie – dawek.

Wysokiej jakości produkty oferuje między innymi polski producent adiuwantów – firma Agromix z Niepołomic. W ofercie oprócz znanych produktów z serii Atpolan znajdziemy również preparaty, takie jak AS 500 SL i AS Premium. Według uzyskanych od producenta danych – adiuwanty w około 90% wiążą trwale wapń.

Skuteczność różnych wariantów herbicydowych w zwalczaniu chwastów na ściernisku

Twarda woda a glifosat – czy warto ją uzdatniać?

Stacje uzdatniania wody dla rolnictwa stają się coraz popularniejsze, szczególnie w wielkoobszarowych gospodarstwach. Urządzenia działają w oparciu o żywicę jonowymienną. Zawiera ona między innymi sód, który zamienia występujące w wodzie jony wapnia na jony sodu. Woda poddana takim procesom jest przydatna między innymi do przygotowania mieszaniny zbiornikowej z glifosatem – jony sodu nie tworzą nierozpuszczalnych związków.

Terminowe i precyzyjne wykonanie zabiegu ma najważniejsze znaczenie dla skuteczności odchwaszczania. Fot. M. Piśny

Oprysk na ściernisko glifosatem – zalety i koszty zabiegu

Wykorzystanie glifosatu w okresie żniwnym przynosi niewątpliwie wiele korzyści. „Chemiczna podorywka” to przede wszystkim niższe koszty i wyższa efektywność pracy opryskiwacza w porównaniu do klasycznych zabiegów. Oczywiście zastosowanie glifosatu nie zastąpi tradycyjnej uprawy. Mechaniczna podorywka jest niezbędna do płytkiego wymieszania resztek pożniwnych i nasion z glebą.

W ostatnich latach nad glifosatem zebrało się wiele „czarnych chmur”. Substancja czynna miała zostać potencjalnie wycofana przez Komisję Europejską. Zamieszanie przyczyniło się do wzrostu cen i ponadprzeciętnych zakupów dokonywanych przez rolników. Kryzys udało się jednak zażegnać, co wpłynęło na unormowanie sytuacji na rynku. Ceny oscylują w tej chwili w przedziale 12–18 zł za litr generycznego herbicydu w formulacji 360 SL i 25–30 zł za oryginalny produkt Roundup 360 SL.

Koniec fali procesów o Roundup i glifosat? Przełomowy wyrok Sądu Najwyższego USA!

Jak zwalczać samosiewy rzepaku i zbóż po żniwach?

Samosiewy rzepaku

Po zbiorze rzepaku należy stworzyć osypanym nasionom warunki sprzyjające kiełkowaniu, przede wszystkim zapewniając im dostęp do wilgoci. jeżeli słoma jest zbierana, warto pozostawić ją na pokosie przez około tydzień, aby ograniczyć parowanie wody z gleby. Gdy słoma jest rozdrobniona i równomiernie rozrzucona, zaleca się najpierw zwałowanie pola, a po skiełkowaniu nasion ich bardzo płytkie wymieszanie z glebą. Należy unikać uprawy głębszej niż 5 cm, ponieważ może ona wprowadzić nasiona w stan spoczynku.

Na efektywność likwidacji roślin rzepaku przez glifosat wpływa jego faza rozwojowa. Nasiona w fazie siewki i pierwszej pary liści adekwatnych giną już przy dawce 1,5 l/ha. W fazie 2–4 pary liści adekwatnych najkorzystniej jest zastosować około 1080 g glifosatu, natomiast rośliny mające cztery pary liści i więcej wymagają dawek rzędu 1440 g glifosatu. Dawki można obniżyć dzięki zastosowaniu dobrego adiuwanta.

Samosiewy zbóż

Likwidacja samosiewów zbóż jest o wiele prostsza niż rzepaku, ponieważ są one bardziej podatne na glifosat. Podstawa to niski wydatek cieczy użytkowej i zastosowanie odpowiedniego adiuwanta – wówczas wystarczy już 180 g substancji czynnej na hektar.

Aplikując glifosat solo, należy natomiast zwiększyć dawkę do 720 g. W przypadku zwalczania chwastów uciążliwych – między innymi rdestów – należy stosować się do zaleceń etykietowych.

Samosiewy zbóż wykorzystują cenne zasoby wody i stanowią biologiczny pomost dla agrofagów. Fot. M. Piśny.

Orientacyjne dawki glifosatu opisane w doświadczeniu:

• samosiewy rzepaku w fazie siewki i pierwszej pary liści – 1,5 l/ha preparatu 360 SL,
• rzepak w fazie 2–4 par liści – około 1080 g glifosatu/ha,
• starsze samosiewy rzepaku – około 1440 g/ha,
• samosiewy zbóż z odpowiednim adiuwantem – 180 g/ha,
• perz adekwatny – 900 g/ha z adiuwantem.

Opryski na perz – kiedy i jak wykonać zabieg?

W pełni skuteczne zwalczanie perzu adekwatnego (Elymus repens) na ściernisku jest możliwe pod warunkiem przestrzegania kilku zasad.

Pierwszą z nich jest odpowiednia faza rozwojowa roślin – powinny mieć one co najmniej 15 cm wysokości. Najlepiej jest więc odczekać po zbiorach około 10 dni, aby perz adekwatny wytworzył nowe liście. Po wykonaniu zabiegu z użyciem glifosatu pozostawiamy plantację na co najmniej 14 dni (nawet do miesiąca). W tym czasie nie wykonujemy żadnych zabiegów uprawowych. Zalecana dawka do zwalczania perzu adekwatnego wynosi 900 g glifosatu na hektar, stosowanego łącznie z adiuwantem AS firmy Agromix.

Perz adekwatny to jeden z najbardziej uciążliwych chwastów w uprawach rolniczych. Fot. M. Piśny