2 godzin temu
Polska uruchamia nową pulę Funduszy Norweskich i EOG przeznaczonych na zieloną transformację. Do rozdysponowania będzie niemal 190 mln euro, a pierwsze nabory mają ruszyć jeszcze w IV kwartale 2026 r. Pieniądze trafią m.in. na magazyny energii, geotermię, lokalne społeczności energetyczne, ochronę przyrody, gospodarkę obiegu zamkniętego oraz projekty związane z wodą.
Pierwsze nabory do Funduszy Norweskich jeszcze w 2026 roku Cztery główne obszary wsparcia
Program „Zielona Transformacja” jest częścią IV edycji Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2021–2028. Jego budżet wynosi ponad 188 mln euro, z czego ponad 160 mln euro pochodzi bezpośrednio z MF EOG, a ponad 28 mln euro stanowią środki krajowe. Operatorem programu jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska, natomiast NFOŚiGW odpowiada za jego wdrażanie we współpracy z resortem.
Finansowanie skoncentruje się na czterech obszarach: klimacie, energii, ochronie przyrody oraz gospodarce o obiegu zamkniętym. To oznacza, iż wsparcie nie będzie ograniczało się wyłącznie do energetyki odnawialnej. Program ma obejmować także inwestycje zwiększające odporność na zmiany klimatu oraz ograniczające zużycie surowców i wody.
Dziewięć naborów – od magazynów energii po geotermię
NFOŚiGW zapowiedział dziewięć oddzielnych naborów. Każdy będzie dotyczył innego typu inwestycji.
Planowane są konkursy na:
- magazynowanie energii dla rozwoju OZE,
- energetykę geotermalną,
- ochronę bioróżnorodności i ekosystemów,
- zieloną transformację miast,
- działania edukacyjne dotyczące łagodzenia zmian klimatu i adaptacji do nich,
- inwestycje lokalnych społeczności energetycznych,
- przygotowanie projektów CCUS, czyli wychwytywania, wykorzystania i składowania CO₂,
- gospodarkę o obiegu zamkniętym w budownictwie,
- cyrkularne zarządzanie wodą.
To szeroki katalog, który otwiera możliwość finansowania zarówno dużych inwestycji infrastrukturalnych, jak i projektów lokalnych czy przygotowawczych.
Magazyny energii mają wspierać rozwój OZE
Jednym z najważniejszych kierunków będzie magazynowanie energii.
Rozwój fotowoltaiki i innych źródeł odnawialnych coraz mocniej zwiększa zapotrzebowanie na rozwiązania pozwalające przechowywać nadwyżki energii i oddawać je do sieci wtedy, gdy produkcja spada. W praktyce magazyny mogą ograniczać przeciążenia sieci i zwiększać wykorzystanie lokalnej energii z OZE.
To szczególnie istotne dla samorządów, przedsiębiorstw oraz społeczności energetycznych, które rozwijają własne źródła wytwórcze.
Geotermia ma zwiększać lokalne bezpieczeństwo energetyczne
Osobny nabór zostanie przeznaczony na energię geotermalną.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, iż rozwój krajowych zasobów energii ma znaczenie nie tylko klimatyczne, ale również dla bezpieczeństwa energetycznego. Geotermia może być wykorzystywana przede wszystkim w lokalnych systemach ciepłowniczych, zmniejszając zależność od paliw kopalnych.
Krzysztof Bolesta, sekretarz stanu w MKiŚ, wskazywał podczas inauguracji programu, iż Polska powinna rozwijać technologie pozwalające lepiej wykorzystywać własne zasoby, w tym właśnie geotermię.
Wsparcie dla lokalnych społeczności energetycznych
Nowością o dużym znaczeniu może być finansowanie lokalnych społeczności energetycznych.
Chodzi o rozwiązania, w których mieszkańcy, samorządy, przedsiębiorcy lub inne podmioty wspólnie produkują i wykorzystują energię, np. w ramach klastrów energii czy spółdzielni energetycznych.
Tego rodzaju projekty mają zwiększać lokalną samowystarczalność energetyczną i ograniczać koszty zakupu energii z zewnątrz.
Pieniądze także na wodę, miasta i gospodarkę obiegu zamkniętego
Program nie ogranicza się do energetyki.
Jednym z naborów będzie cyrkularne zarządzanie wodą, czyli projekty pozwalające ograniczać zużycie wody i zwiększać jej ponowne wykorzystanie. W warunkach częstszych okresów suszy i deficytu wody tego typu inwestycje nabierają coraz większego znaczenia.
Osobne środki przewidziano także na zieloną transformację miast, ochronę bioróżnorodności i ekosystemów oraz rozwiązania gospodarki o obiegu zamkniętym w budownictwie.
Pierwsze nabory jeszcze w 2026 roku
Najważniejsza informacja dla potencjalnych beneficjentów jest taka, iż na program nie trzeba będzie długo czekać.
NFOŚiGW zapowiada uruchomienie pierwszych naborów w IV kwartale 2026 r. Dokładne terminy, kryteria oraz poziomy dofinansowania mają być publikowane sukcesywnie wraz z dokumentacją konkursową.
To oznacza, iż samorządy, przedsiębiorcy, instytucje publiczne i inne podmioty zainteresowane inwestycjami powinny już teraz przygotowywać dokumentację i koncepcje projektów.
Fundusze Norweskie jako część większej zielonej ofensywy
Nowy program wpisuje się w dużo większą skalę finansowania zielonych inwestycji w Polsce.
NFOŚiGW zapowiedział, iż w 2026 r. na zieloną transformację planuje przeznaczyć łącznie około 37 mld zł, a około 85 proc. tych środków ma być związanych z transformacją energetyczną i ochroną klimatu. Fundusze Norweskie będą więc jednym z kilku równoległych źródeł finansowania inwestycji środowiskowych.
Dla beneficjentów najważniejsze będzie więc nie tylko samo pojawienie się nowych pieniędzy, ale także dobre dopasowanie projektu do konkretnego programu. W przypadku „Zielonej Transformacji” największe szanse będą miały inwestycje łączące efekt środowiskowy, odporność na zmiany klimatu, poprawę efektywności energetycznej i praktyczne wykorzystanie lokalnych zasobów.
