Pół roku bez opadów i 400 mm deszczu rocznie. Tak gospodarują rolnicy w Andaluzji

39 minut temu

Zdjęcie: Pół roku bez opadów i 400 mm deszczu rocznie. Tak gospodarują rolnicy w Andaluzji

W okolicach Sewilli ostatni deszcz przed jesienią spadł w kwietniu. Przez kolejne miesiące rolnicy musieli radzić sobie z wysokimi temperaturami i brakiem opadów. Mimo tak trudnych warunków Andaluzja pozostaje ważnym regionem produkcji rolnej. Kluczową rolę odgrywają tutaj rozbudowane systemy nawadniania, retencja wody i dostosowanie upraw do lokalnego klimatu. Coraz częściej tradycyjne zboża ustępują miejsca plantacjom oliwek. Jak w praktyce wygląda gospodarowanie na terenach, gdzie deszcz przez wiele miesięcy jest rzadkością?

Rolnictwo w Hiszpanii. Od wilgotnej północy po suchą Andaluzję

Trudno mówić o jednym modelu hiszpańskiego rolnictwa. Różnice pomiędzy poszczególnymi regionami są ogromne, zarówno pod względem temperatury i dostępności wody, jak i struktury produkcji. Północ kraju jest zdecydowanie chłodniejsza i bardziej wilgotna, natomiast wraz z przesuwaniem się na południe coraz większego znaczenia nabierają wysokie temperatury, długotrwałe okresy suszy i konieczność gospodarowania każdą dostępną ilością wody.

Ta różnorodność przekłada się również na produkcję. Hiszpania należy do najważniejszych europejskich producentów warzyw i owoców, dużą rolę odgrywają także orzechy, oliwki, migdały i cytrusy.

Susza w Andaluzji. choćby pół roku bez opadów

Najbardziej wymagające warunki panują na południu Hiszpanii. W Andaluzji długie okresy bez opadów są stałym elementem sezonu, a w rejonie Sewilli ostatni deszcz przed jesienią spadł w kwietniu.

Kilka miesięcy wysokich temperatur bez opadów oznacza nie tylko niedobór wody dla roślin. Gleba intensywnie wysycha, traci wilgoć zgromadzoną w głębszych warstwach, a jej uprawa staje się coraz trudniejsza. W rejonie roczna suma opadów wynosi około 400 mm. choćby gdy deszcz pojawia się zimą lub wczesną wiosną, najważniejsze staje się jego zatrzymanie i wykorzystanie w okresie, kiedy rośliny najbardziej potrzebują wody.

Nawadnianie w Hiszpanii. Jak rolnicy gospodarują wodą?

W Hiszpanii nawadnianie nie jest jedynie sposobem zwiększenia plonu. W wielu regionach stanowi warunek prowadzenia intensywnej produkcji. Nawadnianych jest około 23% gruntów uprawnych, a właśnie z nich pochodzi około 65% finalnej produkcji roślinnej kraju.

Za tym wynikiem stoi infrastruktura rozwijana od dziesięcioleci. Hiszpania dysponuje ponad tysiącem dużych zapór, a średni wiek tamtejszych obiektów przekracza już 55 lat. Oznacza to, iż rozwój zbiorników retencyjnych nie jest odpowiedzią na ostatnich kilka sezonów suszy, ale elementem gospodarki wodnej budowanym przede wszystkim w drugiej połowie XX wieku.

Dużą rolę odgrywa również sposób jej dostarczania. Ponad połowa nawadnianej powierzchni w Hiszpanii wykorzystuje przede wszystkim nawadnianie kroplowe. W przypadku sadów na pagórkowatym terenie jest ono znacznie łatwiejsze do zastosowania niż deszczownie szpulowe czy systemy pivot wykorzystywane w uprawach polowych.

Uprawa oliwek zamiast zbóż – susza zmienia hiszpańskie rolnictwo

Susza zmienia również krajobraz Andaluzji. Jednym z najlepiej widocznych przykładów jest ograniczanie powierzchni zbóż na rzecz upraw drzewiastych. Dotyczy to między innymi pszenicy twardej durum, która przez lata była istotną częścią miejscowego rolnictwa.

W ostatnich latach jej uprawa stała się trudniejsza ekonomicznie. W słabszych sezonach plony na suchych stanowiskach mogą wynosić zaledwie 1,5–3 t/ha. Przy wysokich kosztach produkcji i dużej zmienności plonowania część gospodarstw wybiera więc bardziej długoterminowe rozwiązanie i zakłada plantacje oliwek. Andaluzja jest już dziś jednym z największych na świecie obszarów produkcji oliwek. Powierzchnia tamtejszych gajów przekracza 1,6 mln ha.

Oliwki nie oznaczają jednak produkcji bez kosztów. Drzewa wymagają pielęgnacji, cięcia i odpowiedniego prowadzenia, a coraz większa intensywność oznacza również inwestycje w systemy nawadniające. Zaletą pozostaje możliwość mechanizacji zbioru oraz duże zapotrzebowanie na oliwę. Przy odpowiednim prowadzeniu i dostępie do wody plantacja może dawać stabilniejszy wynik ekonomiczny niż produkcja zbóż na najbardziej suchych stanowiskach.

Castillo de la Monclova. Ponad 5 tys. hektarów i wielowiekowa historia

W Polsce gospodarstwo mogące pochwalić się historią liczoną nieprzerwanie ponad sto lat jest już czymś wyjątkowym. Zmiany granic, rozbiory, wojny, nacjonalizacja majątków i kolejne przemiany własnościowe sprawiły, iż ciągłość wielu gospodarstw została przerwana.

W Monclovie historia miejsca sięga znacznie dalej. Najstarsze zachowane elementy zamku pochodzą z XIV wieku, ale obszar był wykorzystywany już w czasach rzymskich.

Dziś gospodarstwo otaczające zamek łączy produkcję roślinną, hodowlę bydła oraz przetwórstwo oliwek. Znaczną część areału zajmują zboża i rośliny strączkowe, uprawiana jest także ciecierzyca, rzepak i oliwki. Gospodarstwo posiada własne gaje oraz tłocznię, w której przerabia oliwki pochodzące wyłącznie z własnych plantacji. Na około 250 ha gospodarstwa funkcjonuje również instalacja słoneczna produkująca energię odpowiadającą zapotrzebowaniu około 30 tys. mieszkańców.

Emilio Gómez Moreno, dyrektor ds. turystyki i wydarzeń komercyjnych w Castillo de la Monclova

– Gospodarstwo ma około 5350 ha. Większość powierzchni zajmują zboża i rośliny strączkowe, ale uprawiamy również ciecierzycę, rzepak i oliwki. Posiadamy własną tłocznię, dlatego oliwa powstaje wyłącznie z surowca zebranego na naszych plantacjach. Oprócz produkcji roślinnej utrzymujemy około 500 sztuk bydła rasy Limousin. Staramy się wykorzystywać wszystko, co powstaje w gospodarstwie – pozostałości z hodowli i tłoczni trafiają do kompostowni, a później wracają na nasze pola.

Kuhn Crop Days 2026. Nowoczesne maszyny rolnicze w Andaluzji

Kuhn Crop Days to europejskie wydarzenie kierowane przede wszystkim do dużych gospodarstw i firm usługowych. Tegoroczna edycja zgromadziła w Andaluzji klientów i specjalistów z różnych państw Europy.

Wśród prezentowanych nowości znalazł się siewnik do siewu bezpośredniego Apex, opryskiwacz ciągany Karan, nowa generacja siewników Espro z systemem Optiseed oraz autonomiczny projekt Karl.

Prezentacje dotyczyły jednak nie tylko nowych konstrukcji. Istotną częścią wydarzenia były rozmowy o kosztach pracy, oszczędności środków produkcji, ochronie gleby i cyfryzacji dużych gospodarstw.

Jakie maszyny rolnicze sprawdzają się w warunkach hiszpańskiej suszy?

Hiszpański rynek maszyn rozwija się razem ze zmianami zachodzącymi w produkcji. Coraz większe zainteresowanie budzą siewniki punktowe i rozwiązania pozwalające ograniczać liczbę przejazdów oraz koszty założenia plantacji.

Z drugiej strony wysoko dochodowe uprawy nawadniane przez cały czas wymagają intensywnego przygotowania gleby. Dlatego w Hiszpanii trudno mówić o jednej dominującej technologii. W jednym regionie rośnie znaczenie ograniczania uprawy i ochrony wilgoci, podczas gdy w innym przez cały czas potrzebne są aktywne maszyny do bardzo dokładnego przygotowania stanowiska.

Fernando Cuervo, dyrektor generalny Kuhn Ibérica

– Hiszpański rynek maszyn jest bardzo zróżnicowany, bo równie zróżnicowane jest nasze rolnictwo. Coraz większe znaczenie mają siewniki punktowe, które pozwalają ograniczać koszty zakładania upraw, a także maszyny do rozdrabniania resztek. Jednocześnie mamy wiele intensywnych i nawadnianych plantacji wysokowartościowych, gdzie przez cały czas potrzebne jest bardzo dokładne przygotowanie gleby. Dlatego nie ma tutaj jednego rozwiązania dla całego kraju. Producent musi mieć ofertę pozwalającą dostosować maszynę do regionu, rodzaju uprawy i dostępności wody.