Przełom w walce z chorobą niebieskiego języka. UE upraszcza przepisy

W Unii Europejskiej szykują się istotne zmiany w podejściu do zwalczania choroby niebieskiego języka (Bluetongue – BT). Komisja Europejska uznała, iż dotychczasowe regulacje nie przynoszą oczekiwanych efektów, dlatego zdecydowano się na uproszczenie przepisów oraz zmianę kategorii choroby. Jednocześnie w Polsce wprowadzono okresy sezonowo wolne od wirusa, co ma duże znaczenie dla przemieszczania zwierząt i funkcjonowania rynku hodowlanego.

Przełom w walce z chorobą niebieskiego języka. UE upraszcza przepisy dla hodowców

Choroba przez cały czas obecna w Polsce i Europie

Choroba niebieskiego języka jest wirusową chorobą przeżuwaczy, przenoszoną głównie przez owady z rodzaju Culicoides. Dotyczy przede wszystkim bydła, owiec i kóz, a jej pojawienie się w stadzie może prowadzić do poważnych strat w hodowli oraz ograniczeń w handlu zwierzętami.

W Polsce przypadki tej choroby zaczęły pojawiać się stosunkowo niedawno.

• 2024 r. – wykryto pierwsze 7 ognisk choroby,
• 2025 r. – liczba ognisk wzrosła do 81,
• 2026 r. – potwierdzono dotychczas 6 ognisk.

Aktualne ogniska znajdują się w województwach: pomorskim, zachodniopomorskim, opolskim i dolnośląskim. Jednocześnie wirus pozostaje aktywny w wielu krajach Unii Europejskiej, co utrudnia całkowite wyeliminowanie zagrożenia.

Zmiana kategorii choroby w UE

Rolnicy oraz organizacje branżowe od dłuższego czasu wskazywali, iż obecny system walki z chorobą niebieskiego języka jest zbyt restrykcyjny, a jednocześnie nieskuteczny. Komisja Europejska przyznała, iż mimo stosowanych działań choroba przez cały czas się rozprzestrzenia.

Dlatego zdecydowano o zmianie klasyfikacji choroby z kategorii C na kategorię D.

W praktyce oznacza to:

• uproszczenie przepisów dotyczących zwalczania choroby,
• większy nacisk na zarządzanie ryzykiem na poziomie UE,
• skoncentrowanie działań na kontroli przemieszczania żywych przeżuwaczy i materiału biologicznego między państwami członkowskimi.

Nowe regulacje mają wejść w życie 15 lipca 2026 roku.

Sezonowo wolne obszary w Polsce

Ważną informacją dla hodowców jest także decyzja Komisji Europejskiej dotycząca wprowadzenia w Polsce okresu sezonowo wolnego od zakażenia wirusem BT.

Wniosek w tej sprawie złożył Główny Lekarz Weterynarii, wskazując, iż w wielu regionach kraju w określonych miesiącach ryzyko transmisji choroby jest bardzo niskie. Komisja Europejska rozpatrzyła ten wniosek pozytywnie.

Na stronie internetowej Komisji opublikowano wykaz obszarów objętych takim statusem. Podobne rozwiązania funkcjonują również w innych państwach UE, m.in. w Czechach, Hiszpanii, we Włoszech, na Węgrzech, w Słowenii i Rumunii.

13 województw objętych statusem sezonowo wolnym od BT

Od 1 stycznia 2026 roku na liście obszarów sezonowo wolnych od wirusa znalazło się 13 województw w Polsce. Są to:

• dolnośląskie
• kujawsko-pomorskie
• lubuskie
• łódzkie
• opolskie
• pomorskie
• śląskie
• warmińsko-mazurskie
• wielkopolskie
• zachodniopomorskie

oraz wybrane obszary trzech kolejnych województw:

Małopolskie – m.in. powiaty: chrzanowski, olkuski i oświęcimski.

Mazowieckie – m.in. powiaty: ciechanowski, gostyniński, makowski, mławski, ostrołęcki, płocki, przasnyski, pułtuski, sierpecki, żuromiński oraz wybrane gminy powiatów płońskiego, ostrowskiego, wyszkowskiego i sochaczewskiego.

Podlaskie – m.in. powiaty: augustowski, białostocki, grajewski, kolneński, łomżyński, moniecki, sejneński, sokólski, suwalski, zambrowski oraz część powiatu wysokomazowieckiego.

Co to oznacza dla hodowców?

Wprowadzenie okresów sezonowo wolnych od choroby ma duże znaczenie przede wszystkim dla handlu zwierzętami i ich transportu. W czasie, gdy ryzyko przenoszenia wirusa przez owady jest minimalne, możliwe jest łatwiejsze przemieszczanie przeżuwaczy między regionami oraz państwami UE.

Jednocześnie służby weterynaryjne podkreślają, iż choroba nie została wyeliminowana, dlatego przez cały czas konieczne jest monitorowanie stad oraz przestrzeganie zasad bioasekuracji.

Zmiany przygotowywane przez Komisję Europejską pokazują jednak, iż strategia walki z chorobą niebieskiego języka w Europie będzie coraz bardziej opierać się na zarządzaniu ryzykiem i realnych warunkach epidemiologicznych, a nie wyłącznie na restrykcyjnych zakazach.