Rhode Island Red, czyli Karmazyn. Amerykańska rasa kur, która zadomowiła się w Polsce

Zdjęcie: Rhode Island Red

Ciemnomahoniowe upierzenie, charakterystyczny czerwony grzebień i dobra nieśność sprawiły, iż karmazyny od dziesięcioleci cieszą się uznaniem hodowców drobiu. To rasa ogólnoużytkowa, łącząca produkcję jaj z przydatnością mięsną. W Polsce jest szczególnie popularna w gospodarstwach przydomowych, a jej wybrane rody do dziś objęte są ochroną zasobów genetycznych. Rhode Island Red wyróżnia się również wytrzymałością i dobrym przystosowaniem do chowu na wolnym wybiegu.

Rhode Island Red (Karmazyn). Skąd pochodzi ta rasa kur?

Rhode Island Red to amerykańska rasa kur domowych (Gallus gallus domesticus), wyhodowana w XIX wieku w stanach Rhode Island i Massachusetts. Jej rozwój rozpoczął się na miejscowych farmach, gdzie hodowcy poszukiwali ptaków nadających się zarówno do produkcji jaj, jak i mięsa. W tworzeniu rasy wykorzystano między innymi kury typu malajskiego, szanghajskiego i jawajskiego oraz brunatne leghorny (Brown Leghorn). Selekcja prowadzona przez kolejne pokolenia pozwoliła uzyskać ptaki o charakterystycznym czerwonym upierzeniu i dobrych cechach użytkowych.

Pierwsze wystawy kur Rhode Island Red odbywały się już w 1880 roku. W 1898 roku powstał amerykański klub hodowców tej rasy, a sześć lat później odmiana z pojedynczym grzebieniem została oficjalnie uznana przez American Poultry Association, a w 1909 roku utworzono również brytyjski klub Rhode Island Red.

Rasa gwałtownie zdobyła popularność poza Stanami Zjednoczonymi. Hodowcy doceniali jej wytrzymałość, zdolność do znoszenia dużej liczby jaj oraz możliwość wykorzystania kogutów do produkcji mięsa. Z czasem wykształciły się linie o odmiennych cechach, w tym ptaki selekcjonowane przede wszystkim pod kątem nieśności.

Jak wygląda kura Rhode Island Red?

Najbardziej rozpoznawalną cechą karmazynów jest intensywne, czerwono-brązowe upierzenie. U tradycyjnych przedstawicieli rasy pióra mają ciemnomahoniowy odcień i wyraźny metaliczny połysk. Szczególnie efektownie prezentują się koguty, których ogon może zawierać niemal czarne pióra z zielonkawym połyskiem.

Rhode Island Red ma mocną, dobrze umięśnioną sylwetkę, szeroki tułów i stosunkowo krótkie skrzydła przylegające do ciała. Głowa jest średniej wielkości, z wyraźnym czerwonym grzebieniem i dzwonkami, a charakterystyczne są również żółte skoki.

W obrębie rasy występują dwie odmiany grzebienia: Pojedynczy oraz różyczkowy, a obie mają długą historię hodowlaną. Kogut Rhode Island Red jest większy i masywniejszy od kury. Ma bardziej rozbudowany ogon, wydatniejszy grzebień oraz mocniejsze umięśnienie, a według danych Instytutu Zootechniki PIB polski ród R-11 osiąga następującą masę ciała:

• Kogut Rhode Island Red: około 3 kg.
• Kura Rhode Island Red: około 2,5 kg.

Masa dorosłych ptaków może różnić się w zależności od linii hodowlanej, warunków utrzymania i sposobu żywienia. Tradycyjne amerykańskie linie bywają cięższe od współczesnych odmian nastawionych na intensywną produkcję jaj.

Ile jaj znosi kura Rhode Island Red?

Dobra nieśność jest jedną z największych zalet karmazynów. Według amerykańskiej organizacji The Livestock Conservancy kury Rhode Island Red mogą znosić od 200-300 jaj rocznie, w zależności od linii hodowlanej i warunków utrzymania.

Warto jednak odróżnić wyniki intensywnie selekcjonowanych linii nieśnych od tradycyjnych rodów ogólnoużytkowych. W Polsce Instytut Zootechniki PIB podaje dla rodu R-11 nieśność wynoszącą około 190 jaj do 64. tygodnia życia. Jaja mają brązową skorupę i osiągają przeciętną masę około 60 g i jest to wynik liczony do określonego wieku ptaków, dlatego nie należy bezpośrednio utożsamiać go z roczną produkcją jaj.

Kury Rhode Island Red mogą rozpoczynać nieśność około szóstego miesiąca życia, a dokładny moment zależy od rozwoju ptaków, żywienia, warunków świetlnych oraz pochodzenia hodowlanego. Na liczbę znoszonych jaj wpływają także wiek kur, sezon i warunki środowiskowe. W okresie pierzenia i przy krótszym dniu świetlnym produkcja może się zmniejszać, a starsze nioski zwykle znoszą mniej jaj niż w pierwszym okresie użytkowania.

Charakter kur Rhode Island Red. Czy są spokojne?

Rhode Island Red uchodzi za rasę odporną, aktywną i dobrze przystosowaną do życia w gospodarstwie, a większość kur charakteryzuje się spokojnym usposobieniem, choć poszczególne ptaki mogą różnić się temperamentem. Kury chętnie korzystają z wybiegów, na których poszukują pożywienia i eksplorują otoczenie, są ruchliwe, ale jednocześnie potrafią przyzwyczaić się do codziennego kontaktu z opiekunem.

Nieco inaczej może wyglądać zachowanie kogutów. U części samców występuje większa terytorialność i skłonność do agresji, szczególnie wobec innych kogutów, dlatego podczas tworzenia stada warto obserwować relacje między ptakami i zapewnić im odpowiednią przestrzeń.

Istotną cechą jest również instynkt kwoczenia. Tradycyjne linie Rhode Island Red mogą wykazywać skłonność do wysiadywania jaj i opieki nad pisklętami, a u ptaków przez wiele pokoleń selekcjonowanych na wysoką nieśność zachowanie to bywa znacznie słabiej rozwinięte.

Rhode Island Red w Polsce. Dlaczego karmazyny były tak popularne?

Kury Rhode Island Red trafiły do Polski z Wielkiej Brytanii jeszcze przed 1939 rokiem. Ze względu na połączenie dobrej nieśności i przydatności mięsnej gwałtownie znalazły zastosowanie w gospodarstwach rolnych.

W Polsce szczególne znaczenie ma ród R-11, należący do populacji objętych programem ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich. Od 1995 roku jest on utrzymywany w Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki PIB w Chorzelowie, a zachowanie tej populacji pozwala chronić cechy genetyczne ptaków, które przez lata były wykorzystywane w krajowej hodowli drobiu.

Karmazyny R-11 są szczególnie polecane do produkcji przyzagrodowej oraz chowu na zielonych wybiegach. Mogą być też wykorzystywane do ekstensywnej produkcji kurcząt rzeźnych typu Label Rouge.

Czy warto wybrać kury Rhode Island Red do przydomowej hodowli?

Rhode Island Red może być dobrym wyborem dla gospodarstw, które oczekują od drobiu zarówno produkcji jaj, jak i odpowiedniej masy ciała. Rasa sprawdza się szczególnie tam, gdzie ptaki mają dostęp do wybiegu i mogą realizować naturalne zachowania.

Przy wyborze stada należy jednak zwrócić uwagę na jego pochodzenie. Tradycyjne karmazyny i nowoczesne linie Rhode Island Red mogą różnić się nieśnością, masą ciała, barwą upierzenia oraz skłonnością do kwoczenia.

Osoby planujące własny rozród powinny dodatkowo uwzględnić temperament kogutów, jakość jaj wylęgowych i pochodzenie materiału hodowlanego, a zachowanie cech adekwatnych dla rasy wymaga odpowiedniego doboru ptaków do dalszego rozmnażania.

W przypadku polskiego rodu R-11 szczególnie ceniona pozostaje jego przydatność do ekstensywnego chowu. Ptaki zachowały cechy ogólnoużytkowe, które przez dziesięciolecia decydowały o popularności karmazynów w gospodarstwach przydomowych.

Źródła: Instytut Zootechniki PIB (charakterystyka rodu R-11), The Livestock Conservancy, The Poultry Club of Great Britain.