Rynek mleka i produktów mleczarskich – Polska na tle Europy i świata

1 godzina temu

Zdjęcie: Rynek mleka i nabiału - Polska na tle świata

Rynek mleka Wstęp: Dlaczego ceny mleka w Polsce zależą od wydarzeń na świecie?

Rynek mleka w Polsce na początku 2026 roku stawia producentów w trudnej sytuacji. W kwietniu średnia cena w skupach spadła do 1,83 zł za litr netto (182,64 zł/hl). Choć w porównaniu z marcem obniżka była minimalna, to w zestawieniu z zeszłym rokiem surowiec jest tańszy aż o 19,5%. Polscy rolnicy mocno to odczuwają, ponieważ koszty prowadzenia gospodarstw – paliwo, energia czy transport – pozostają wysokie. Te niskie stawki w kraju nie wzięły się jednak znikąd. To bezpośredni skutek tego, jak globalny rynek mleka reaguje na wydarzenia w Europie i na świecie.

W całej Unii Europejskiej wyprodukowano w pierwszym kwartale dużo więcej surowca niż przed rokiem. Jednocześnie unijni eksporterzy zostali odcięci od ważnych klientów na Bliskim Wschodzie z powodu blokady cieśniny Ormuz, a Chiny zaczęły utrudniać import europejskich serów i śmietany. W efekcie w Europie powstał nadmiar towaru.

Ten europejski problem nakłada się na sytuację globalną. Najwięksi światowi eksporterzy produkują bardzo dużo, podczas gdy bogate kraje azjatyckie, z Chinami na czele, zmagają się ze spowolnieniem gospodarczym i kupują za granicą mniej niż dawniej. Globalny rynek mleka u progu drugiej połowy 2026 roku jasno pokazuje: wygrywają ci, którzy potrafią gwałtownie reagować na blokady handlowe i sprawnie zmieniać kierunki sprzedaży.

1. Perspektywa krajowa: Głęboki regres w Polsce i duże różnice regionalne

Spadek cen w polskim sektorze mleczarskim okazał się głębszy niż w przypadku innych produktów rolnych (gdzie średni spadek wyniósł 13,1% rok do roku). Krajowy rynek mleka jest przy tym mocno podzielony – różnice w cenach między województwami sięgają blisko 30 groszy na litrze.

Gdzie płacą najwięcej? Liderem opłacalności pozostaje województwo podlaskie ze średnią stawką 1,96 zł/litr (196,46 zł/hl). Powyżej średniej krajowej wypada też województwo lubelskie (1,86 zł/litr) oraz mazowieckie (1,84 zł/litr).
Gdzie sytuacja jest najgorsza? Najniższe cenniki w kraju obowiązują w województwie łódzkim (1,68 zł/litr) oraz pomorskim (1,71 zł/litr).

Presja na dalsze obniżki w mleczarniach jest duża, co wiąże się z wiosennym, sezonowym szczytem produkcji. Analitycy oceniają, iż szanse na odbicie stawek pojawią się dopiero w drugiej połowie roku.

Głęboki regres na rynku surowca. Jaka jest aktualna cena mleka w skupie?

2. Perspektywa unijna: Więcej surowca w Europie i blokady handlowe

W okresie od stycznia do marca 2026 roku skup mleka w Unii Europejskiej wzrósł o 3,6% r/r, osiągając poziom 36,7 mln ton. Więcej surowca skupowano w Niemczech (+7%), we Włoszech (+7%), w Holandii (+6%), we Francji (+5%) oraz w Polsce (+3%). Koszty pasz dla krów były stabilne i spadły średnio o 6% (do 23,5 USD/100 kg).

Mimo stabilnej produkcji, unijny handel zderzył się z problemami politycznymi. Konflikty na Bliskim Wschodzie i blokada cieśniny Ormuz odcięły Europę od tamtejszych rynków zbytu i drastycznie podniosły koszty transportu statkami do Azji. Średnia cena w UE spadła w marcu do 43,07 EUR/100 kg (blisko 19% mniej niż rok temu) i utrzymała podobny poziom w kwietniu (42,91 EUR/100 kg).

3. Perspektywa globalna: Światowa produkcja rośnie, Azja kupuje mniej

W I kwartale 2026 roku łączna produkcja u najważniejszych światowych eksporterów wzrosła o 4,1% r/r. Największe wzrosty odnotowano w Argentynie (+9,4%), Urugwaju (+8,4%) oraz Nowej Zelandii (+5,5%). Z kolei w Japonii produkcja spadła o 1,1% z powodu bardzo drogich pasz sprowadzanych z zagranicy i słabej waluty.

Według prognoz USDA, w całym 2026 roku światowy rynek mleka krowiego odnotuje wzrost produkcji o 0,7% (do 565,4 mln ton), mimo iż ogólna liczba krów na świecie spadnie o 1,3%. Największymi producentami w 2026 roku będą:

Indie: 32% światowej produkcji
Unia Europejska: 22%
USA: 16%
Chiny: 6%
Rosja: 5%
Brazylia: 4%
Nowa Zelandia: 3%

W marcu Światowy Indeks Cen Żywności FAO (FFPI) wzrósł o 2,4% do 128,5 punktu, głównie przez drożejącą energię. Sam indeks cen produktów mlecznych FAO wzrósł o 1,2% (do 120,9 pkt) – to pierwsze odbicie tego wskaźnika od lipca zeszłego roku.

Cena nabiału rośnie w maju na giełdzie GDT, cena mleka już niekoniecznie

4. Analiza produktowa: Co dzieje się z cenami konkretnych artykułów?

Na rynku widać ogromne różnice w cenach poszczególnych produktów wytwarzanych przez sektor mleczarski:

Sery: W styczniu odnotowano rekord świata w handlu serami (ponad 246 tys. ton). Rynek zdominowały USA, które zwiększyły swój eksport w marcu aż o 29%, głównie sprzedając do Meksyku. W tym samym czasie ceny serów w Europie spadły o 26% r/r przez nadmiar towaru i zablokowane drogi handlowe na Wschód.
Masło i OMP (Odtłuszczone Mleko w Proszku): Kraje arabskie (region MENA) w obawie przed paraliżem dostaw zaczęły masowo kupować zapasy (import OMP wzrósł tam o 51%, a masła o 46%). Mimo to ceny masła w UE spadły o 37% r/r (do 5059 USD/t), przez co europejski tłuszcz stał się najtańszy na świecie. Ceny OMP w Europie wzrosły natomiast o 10% r/r (do 3000 USD/t).
Serwatka (Nowy hit rynkowy): Ceny serwatki w UE wzrosły o 11% w ciągu kwartału (+13% r/r). Jest ona masowo wykorzystywana do produkcji odżywek dla sportowców oraz preparatów medycznych dla starzejących się społeczeństw. Prognozy mówią, iż produkcja serwatki w UE będzie stabilnie rosła o 0,8% rocznie aż do 2035 roku.

Podsumowanie i prognoza

W drugiej połowie 2026 roku zysk wypracują te mleczarnie i kraje, które potrafią gwałtownie reagować na zmianę sytuacji. Przez wojny celne i blokady morskie tradycyjna sprzedaż masowych produktów (jak masło czy sery w blokach) staje się mniej opłacalna. Szansą dla Polski i całej Unii Europejskiej jest produkowanie bardziej zaawansowanych składników, takich jak specjalistyczne białka serwatkowe i izolaty, na które popyt na świecie stale rośnie.

Źródła danych: GUS, raport z maja dotyczący cen za kwiecień 2026, Dane SPARKS Polska dla Banku BNP Paribas, Raporty USDA, FAO oraz KE.

Idź do oryginalnego materiału