Rząd luzuje zasady WPR. Rolnicy dostaną więcej swobody i nowe wsparcie

20 stycznia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, przygotowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zmiany mają jeden wspólny mianownik: więcej elastyczności dla gospodarstw i realne rekompensaty tam, gdzie państwo wymaga ochrony środowiska.

Rząd luzuje zasady WPR. Rolnicy dostaną więcej swobody i nowe wsparcie

To odpowiedź na postulaty rolników, którzy od początku obecnej perspektywy WPR wskazywali, iż część norm jest zbyt sztywna i nieprzystająca do realiów produkcji.

Dobrowolne wsparcie dla torfowisk i obszarów podmokłych (GAEC 2)

Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie dobrowolnego wsparcia dla gospodarstw objętych normą GAEC 2, czyli ochroną torfowisk i obszarów podmokłych. Dotychczas obowiązki środowiskowe często oznaczały dla rolników wyłącznie ograniczenia. Teraz mają pojawić się konkretne pieniądze w zamian za utracone dochody i dodatkowe koszty.

Wsparcie będzie przysługiwać m.in. za:
nieprzekształcanie i niezaorywanie trwałych użytków zielonych,
rezygnację z głębokiej orki na glebach organicznych.

Celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, ochrona gleb organicznych i poprawa retencji wody, ale – co najważniejsze – bez przymusu i bez przerzucania kosztów na rolników.

Trwałe użytki zielone: koniec „orania na siłę”

Duże znaczenie praktyczne ma także zmiana definicji trwałych użytków zielonych (TUZ). Nowelizacja wydłuża okres, po którym grunt orny zostaje uznany za TUZ, z 5 do 7 lat.

To odpowiedź na powszechną wśród rolników praktykę wykonywania zbędnej orki wyłącznie po to, by nie utracić statusu gruntu ornego. Nowe rozwiązanie:
– daje większą swobodę w planowaniu produkcji,
– ogranicza nieuzasadnione zabiegi agrotechniczne,
– sprzyja ochronie gleby i zatrzymywaniu wody.

Jednocześnie rząd podkreśla, iż grunty, które już mają status TUZ, nie utracą go automatycznie, co ma zapobiec chaosowi ewidencyjnemu.

Zmiany w ekoschemacie „Dobrostan zwierząt”

Nowelizacja obejmuje również ekoschemat „Dobrostan zwierząt”. Nowe przepisy pozwolą na różnicowanie stawek płatności dla bydła i świń, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych gatunków.

To istotna korekta, ponieważ:
– uwzględnia skalę produkcji,
– lepiej odzwierciedla rzeczywiste koszty ponoszone przez hodowców,
– zwiększa sprawiedliwość systemu wsparcia.

Zgodność z prawem UE i dalsze zmiany w drodze

Przyjęte rozwiązania dostosowują polskie przepisy do regulacji unijnych i mają wejść w życie 15 marca 2026 r. To jednak nie koniec zmian w rolnictwie.

Rząd zapowiada, iż w najbliższych dniach w Sejmie ruszą prace nad kolejnymi projektami, w tym dotyczącymi dzierżawy rolniczej, które mają uprościć procedury i ograniczyć biurokrację w codziennym funkcjonowaniu gospodarstw.

Nowelizacja Planu Strategicznego WPR pokazuje wyraźnie zmianę podejścia: ochrona klimatu i środowiska ma być oparta na dobrowolności i rekompensacie, a nie na nakazach i sankcjach. Dla wielu gospodarstw to sygnał, iż wreszcie zaczęto brać pod uwagę realia pracy na polskiej wsi.