TUZ dopiero po 7 latach. Rząd zmienia zasady gospodarowania gruntami

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Zmiany, przygotowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mają realnie wpłynąć na codzienne decyzje w gospodarstwach. Najważniejsza z nich to wydłużenie okresu, po którym grunt orny automatycznie staje się trwałym użytkiem zielonym. To odpowiedź na postulaty rolników i izb rolniczych, które od dawna wskazywały na nadmierną sztywność obecnych przepisów.

TUZ dopiero po 7 latach. Rząd zmienia zasady gospodarowania gruntami

Trwałe użytki zielone: więcej czasu, mniej biurokracji

Dotychczas obowiązujące zasady były jasne, ale dla wielu gospodarstw problematyczne. Jeżeli przez pięć kolejnych lat na gruncie ornym wysiewano trawę, a w szóstym roku ponownie deklarowano trawę, działka automatycznie zyskiwała status TUZ. W praktyce zmuszało to rolników do wykonywania zbędnej orki wyłącznie po to, by nie stracić elastyczności w użytkowaniu pola.

Nowe przepisy wydłużają ten okres z 5 do 7 lat. Oznacza to:

• większą swobodę w planowaniu zmianowania,
• mniej działań wykonywanych „na papier”,
• ograniczenie niepotrzebnej ingerencji w glebę.

Co istotne, grunty, które już mają status trwałych użytków zielonych, nie stracą go automatycznie. Zmiana dotyczy wyłącznie zasad ich powstawania.

Korzyści dla gleby i gospodarki wodnej

Wydłużenie okresu do uznania gruntu za TUZ ma także wymiar środowiskowy. Mniej wymuszonej orki to:

• lepsza struktura gleby,
• ograniczenie erozji,
• większa zdolność zatrzymywania wody, co w warunkach coraz częstszych susz staje się kluczowe.

To przykład regulacji, która łączy interes produkcyjny gospodarstw z realną ochroną zasobów naturalnych.

Dobrowolne wsparcie dla torfowisk i obszarów podmokłych

Projekt nowelizacji wprowadza również dobrowolne wsparcie dla rolników gospodarujących na obszarach objętych normą GAEC 2, czyli torfowiskach i terenach podmokłych. Rolnicy, którzy zdecydują się na stosowanie określonych praktyk, będą mogli liczyć na rekompensatę za koszty i utracone dochody.

Wsparcie obejmie m.in.:

• nieprzekształcanie i niezaorywanie trwałych użytków zielonych,
• rezygnację z tzw. głębokiej orki,
• utrzymanie użytkowania przyjaznego glebom organicznym.

Takie działania ograniczają emisję gazów cieplarnianych, poprawiają retencję wody i chronią najbardziej wrażliwe typy gleb. W dobie zmian klimatu to rozwiązania, które mogą decydować o stabilności produkcji w kolejnych latach.

Postulat rolników znalazł odzwierciedlenie w przepisach

Wprowadzenie dobrowolnego wsparcia dla torfowisk było jednym z wyraźnych postulatów środowiska rolniczego. O takie rozwiązania zabiegała m.in. Wielkopolska Izba Rolnicza, przekazując stanowisko swoich członków do resortu rolnictwa. Nowelizacja pokazuje, iż część tych głosów została uwzględniona w procesie legislacyjnym.

Zmiany w ekoschemacie „Dobrostan zwierząt”

Nowe przepisy dotyczą także ekoschematu „Dobrostan zwierząt”. Umożliwią one różnicowanie wysokości płatności dla bydła i świń, podobnie jak ma to już miejsce w przypadku innych gatunków.

W praktyce oznacza to:

• lepsze dopasowanie wsparcia do skali produkcji,
• większą sprawiedliwość w podziale środków,
• uwzględnienie rzeczywistych warunków prowadzenia gospodarstw.

Kierunek: większa elastyczność zamiast sztywnych zakazów

Zmiany w Planie Strategicznym WPR na lata 2023–2027 pokazują wyraźny kierunek: więcej elastyczności, mniej administracyjnych absurdów. Wydłużenie okresu do uznania gruntu za TUZ, dobrowolność wsparcia na torfowiskach i korekty w ekoschematach to rozwiązania, które – jeżeli zostaną dobrze wdrożone – mogą realnie poprawić funkcjonowanie wielu gospodarstw.