UE daje czas do 1 września. Kraje muszą pokazać plany odbudowy przyrody

Państwa Unii Europejskiej mają już tylko kilka dni na przedstawienie Komisji Europejskiej projektów krajowych planów odbudowy przyrody. Termin mija 1 września 2026 roku. Dokumenty mają pokazać, w jaki sposób poszczególne kraje zamierzają odtwarzać zdegradowane ekosystemy, poprawiać stan siedlisk oraz zwiększać odporność środowiska na susze, powodzie, pożary i ekstremalne temperatury.

UE daje czas do 1 września. Kraje muszą pokazać plany odbudowy przyrody

Temat nabiera szczególnego znaczenia po lecie naznaczonym falami upałów, suszą i niszczycielskimi pożarami lasów. Eksperci cytowani przez Euronews wskazują jednocześnie na ogromny problem finansowy. Szacowana luka w finansowaniu odbudowy przyrody w Unii Europejskiej ma wynosić około 65 mld euro rocznie.

Do 1 września kraje UE muszą pokazać swoje plany

Obowiązek przygotowania krajowych planów wynika z unijnego rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych – Nature Restoration Regulation. Przepisy weszły w życie w sierpniu 2024 roku.

Zgodnie z nimi każde państwo członkowskie ma do 1 września 2026 r. przekazać Komisji Europejskiej projekt krajowego planu odbudowy przyrody. Dokument powinien określać działania niezbędne do realizacji celów wyznaczonych przez unijne przepisy.

Plany mają obejmować perspektywę aż do 2050 roku, z celami pośrednimi wyznaczonymi na wcześniejsze lata.

Odbudowa siedlisk, rzek i ekosystemów rolniczych

Nowe regulacje obejmują szeroki zakres działań. Chodzi m.in. o odbudowę siedlisk, poprawę stanu różnorodności biologicznej, renaturyzację rzek, ochronę terenów podmokłych, lasów, ekosystemów morskich, miejskich oraz ekosystemów rolniczych.

Jednym z głównych unijnych celów jest objęcie skutecznymi działaniami odbudowy co najmniej 20 proc. obszarów lądowych i morskich UE do 2030 roku, a docelowo – do 2050 roku – wszystkich ekosystemów wymagających odbudowy.

Przepisy przewidują również m.in. działania zmierzające do przywrócenia do 2030 roku co najmniej 25 tys. km swobodnie płynących rzek oraz realizację zobowiązania dotyczącego posadzenia co najmniej 3 mld dodatkowych drzew w UE.

Eksperci: pieniędzy jest zdecydowanie za mało

Ambitne cele oznaczają jednak ogromne koszty. Organizacje środowiskowe i eksperci zwracają uwagę, iż obecny poziom finansowania może być niewystarczający.

Według danych przedstawionych przez Euronews luka finansowa związana z odbudową przyrody w Unii Europejskiej sięga około 65 mld euro rocznie. Stąd apel o zwiększenie wydatków zarówno z budżetów krajowych i środków UE, jak również o stworzenie mechanizmów pozwalających przyciągnąć kapitał prywatny.

Argumentem za większymi nakładami mają być nie tylko kwestie środowiskowe. Zdaniem zwolenników odbudowy ekosystemów zdrowa gleba, mokradła, lasy i naturalne doliny rzeczne mogą ograniczać gospodarcze skutki suszy, powodzi czy ekstremalnych temperatur.

W praktyce wydatki na przyrodę mają być więc traktowane również jako inwestycja w odporność gospodarki na coraz częstsze zjawiska ekstremalne.

Rolnictwo również znajdzie się w planach

Nowe regulacje mają znaczenie także dla sektora rolnego. Rozporządzenie wskazuje bowiem na konieczność odbudowy agroekosystemów, a krajowe plany mają uwzględniać powiązania podejmowanych działań z krajowymi planami strategicznymi Wspólnej Polityki Rolnej.

To istotny punkt z perspektywy rolników, ponieważ sposób realizacji unijnych celów będzie zależał od konkretnych rozwiązań przyjętych na poziomie krajowym.

Dopiero krajowe dokumenty pokażą, jakie działania zostaną zaplanowane, w jakim zakresie będą dotyczyły gruntów rolnych oraz z jakich źródeł mają zostać sfinansowane.

Najpierw projekty, później ocena Komisji Europejskiej

Przekazanie dokumentów do 1 września nie kończy całej procedury.

Po otrzymaniu projektu Komisja Europejska będzie miała sześć miesięcy na jego ocenę i możliwość przedstawienia państwu członkowskiemu swoich uwag.

Następnie kraj będzie miał kolejne sześć miesięcy na przygotowanie ostatecznej wersji. Finalne krajowe plany odbudowy przyrody powinny zostać przedstawione i opublikowane około 1 września 2027 roku. Pierwsza większa rewizja planów przewidziana jest na 2032 rok.

Bruksela nie ujawnia, kto jeszcze nie złożył dokumentów

Według informacji Euronews większość państw członkowskich przekazała już swoje projekty albo jest na końcowym etapie ich przygotowywania. Komisja Europejska nie ujawniła jednak, które kraje nie przesłały jeszcze dokumentów.

Najbliższe dni pokażą więc, czy wszystkie stolice zdążą przed ustawowym terminem.

Jedno jest pewne: decyzje zapisane w krajowych planach będą miały konsekwencje na wiele lat, ponieważ mają wyznaczyć sposób odbudowy europejskich ekosystemów aż do połowy wieku. Dla państw członkowskich jednym z największych wyzwań pozostanie znalezienie pieniędzy na realizację ambitnych celów – zwłaszcza w sytuacji, gdy potrzeby liczone są w dziesiątkach miliardów euro rocznie.